Ook voor wie kanker heeft, loont het om regelmatig te bewegen en gezond te eten

De kracht van leefstijl: medisch oncoloog Christel Fontaine

Uit Leven • Editie 109 • Januari 2026

Er is almaar meer wetenschappelijk bewijs dat bepaalde leefstijlgewoontes je kans op kanker verkleinen en andere die vergroten. Beïnvloeden sommige van die gewoontes ook het verloop van een kankerbehandeling en het herstelproces achteraf? Leven ging daarover in gesprek met Christel Fontaine, medisch oncoloog in UZ Brussel.

Auteur: Frederika Hostens • Fotograaf: Joost Joossen

Stel je vraag over kanker

Contacteer de Kankerlijn

Bel 0800 35 445
Ma-vr 9-12u en 13-17u
Chat met de Kankerlijn
Ma-vr 9-12u en 13-17u
(vermijd Edge als browser)

Het wetenschappelijk onderzoek naar de rol van leefstijl tijdens en na een kankerbehandeling staat nog in de kinderschoenen. ‘Tot nu toe is er vooral onderzoek gebeurd naar het effect van beweging’, vertelt dr. Fontaine. ‘Recent kwam daar ook de rol van voeding bij en intussen lopen er ook studies over de combinatie van beweging en bepaalde voedingsgewoontes.’

Wat maakt bewegen zo interessant voor wie in behandeling is?

Christel Fontaine: “Er speelt van alles mee. Een van de grootste troeven van bewegen is dat het je bloedcirculatie stimuleert en meer zuurstof naar je organen brengt. Als je medicijnen krijgt toegediend, verspreiden die zich dus beter in je lichaam. Dat geldt niet alleen voor chemotherapie, maar ook voor immunotherapie, doelgerichte therapie en hormoontherapie. Een andere grote troef is dat het je immuniteit verbetert. Die heb je hard nodig als je in behandeling bent voor kanker. Bewegen vermindert ook de extreme vermoeidheid waar veel mensen tijdens en na een kankerbehandeling mee worstelen. Ook belangrijk: bewegen stimuleert de aanmaak van gelukshormonen, waardoor je je beter gaat voelen en minder angst, stress en pijn ervaart. Bewegen zet dus als het ware een positieve cirkel in gang: hoe meer je beweegt, hoe beter je je voelt en hoe meer zin je hebt om te bewegen.’

Hoe vaak moet iemand bewegen om dat effect te bereiken?

‘Het woord “moeten” hoor ik niet zo graag in deze context. Het is vooral belangrijk dat je doet wat je graag doet, anders houd je het niet vol. Idealiter beweeg je minstens 2,5 uur per week. Dat lijkt misschien veel, maar weet dat elke vorm van beweging meetelt, dus ook de stappen die je zet als je in huis rondloopt of als je je hond uitlaat. Lukt het niet om een bewegingsactiviteit te vinden waar je je goed bij voelt of ben je onzeker hoeveel beweging je lichaam aankan? Spreek daarover met een van je zorgverleners, bijvoorbeeld de verpleegkundig consulent oncologie, de sociaal verpleegkundige of je huisarts. Informeer ook of je ziekenhuis een oncorevalidatieprogramma aanbiedt en zo ja, wanneer je kunt instappen. Een kinesitherapeut meet dan bij de opstart je basisconditie en stelt een gepersonaliseerd programma voor jou samen in functie van wat jij aankunt. Dat je er samen met lotgenoten oefent, is voor veel mensen een grote meerwaarde. Het verklaart ook waarom zoveel lotgenotengroepen bewegingsactiviteiten in groep organiseren.’

Verkleint bewegen ook de kans op herval?

‘Voor enkele kankers is dat al onderzocht en bewezen. Door regelmatig te bewegen, hebben mensen met borstkanker of dikkedarmkanker een derde minder kans om te hervallen. Ik denk dat we dat kunnen doortrekken naar andere kankers.’

Welke voedingsgewoontes zijn ondersteunend tijdens en na een kankerbehandeling?

‘Die vraag brengt ons opnieuw bij het immuunsysteem. Kies eten en drinken dat het immuunsysteem versterkt, zoals water, groenten, fruit en volle granen. Hun ontstekingswerende effect is ook mooi meegenomen. Bij de te vermijden voedingsstoffen plaats ik onder andere snelle suikers omdat ze ontstekingen aanwakkeren en tot pieken en dalen in je suikerspiegel leiden. Het is ook raadzaam om zuinig te zijn met alcohol en voedingswaren die veel verzadigde vetten bevatten, zoals fastfood. Het voordeel van die adviezen is dat ze voor iedereen goed zijn en het risico op andere gezondheidsproblemen verkleinen. Daar speel ik op in als de partner mee is op consultatie. Vaak is het immers de partner die tijdens de behandeling kookt. Ik probeer ze dan te inspireren en te motiveren door voorbeelden te geven van kleine stapjes die ik zelf zet om gezonder te eten. Het is heus niet de bedoeling om in één ruk heel het voedingspatroon om te gooien.’

Hoe pak je op een consultatie het thema roken aan?

‘Mensen die roken of vapen probeer ik te motiveren om daarmee te stoppen door goed uit te leggen waarom dat zo belangrijk is. Chemotherapie werkt bijvoorbeeld duidelijk minder goed omdat er minder zuurstof naar je bloed gaat. En na een kankerbehandeling verhoogt roken het risico om te hervallen of een nieuwe kanker te ontwikkelen. Maar stoppen met roken blijft ook in die situatie iets heel moeilijks. Rookstopbegeleiding kan eventueel een uitweg bieden. En net zoals bij de andere leefstijlthema’s betekent steun van je huisarts en omgeving ook heel veel.’

Een diagnose en behandeling zetten ook de mentale gezondheid onder druk. Wat kan op dat vlak helpend zijn?

‘Voldoende rusten en slapen, maar dat is voor veel patiënten allesbehalve evident. Kanker brengt heel wat onrust teweeg. Activiteiten zoals meditatie, mindfulness en yoga kunnen helpen om rustiger te worden. Relaxatietherapie bij de oncopsycholoog is ook een optie, maar niet iedereen staat daarvoor open. Sommige mensen lukt het echt niet om rust te vinden. Als hun slaap daar te veel onder lijdt, schrijf ik soms eenmalig voor een korte periode slaapmedicatie voor. Die is dan puur bedoeld om de negatieve cirkel te doorbreken en het slaaptekort weg te werken. Wat ik op mijn consultaties ook altijd sterk benadruk, is het belang van af en toe een ontspannende activiteit. Krijg je in het begin van de week chemo, plan dan iets leuks in het weekend erna. Dat hoeven geen spectaculaire dingen te zijn. Als je je gedachten maar even kunt verzetten. Dat kan voor sommige mensen bijvoorbeeld een restaurant-, cinema-, theater- of concertbezoek zijn. Maar ook thuis kun je soms iets totaal anders beleven, bijvoorbeeld door een deugddoend bezoekje van iemand die je graag ziet. Of waarom niet, als het je die dag lukt, even samen naar buiten gaan? Dan combineer je frisse lucht, beweging en sociaal contact!’

Lees meer verhalen in het magazine Leven

Veel van onze verhalen zijn ook verschenen in het magazine Leven van Kom op tegen Kanker. Abonneer je om geen enkel verhaal te missen!