Zorgverleners betrokken bij werken na kanker

De vragen (en antwoorden) zijn beperkt tot het werknemersstatuut. De arbeidsongeschikte zelfstandige en de arbeidsongeschikte die werkt in statutair verband of werk verricht op een andere grond dan de arbeidsovereenkomst, komen hier niet aan bod.

Bij kanker is het doorgaans een specialist die jou behandelt voor je ziekte, of een team van specialisten. Als je huisarts jouw persoonlijk dossier mee opvolgt, wordt hij mee beschouwd als behandelend arts.

Informeer bij jouw specialist over de gevolgen die de diagnose kanker en de behandeling (type behandeling, duur behandeling en herstel) op korte of lange termijn kunnen hebben voor je werk. Doe dit zo vroeg mogelijk.

De specialist en de huisarts kunnen op jouw verzoek met andere artsen, zoals de adviserend arts van het ziekenfonds, over jouw gezondheidstoestand overleggen.

Ook om je re-integratiemogelijkheden bij arbeidsongeschiktheid te bepalen, kan er overleg plaatsvinden tussen je behandelend arts, de adviserend arts van het ziekenfonds en je eventuele (preventieadviseur-)arbeidsarts.

De huisarts of specialist kan ook met jouw toestemming het initiatief nemen om een re-integratietraject op te starten.

De adviserend arts van het ziekenfonds treedt op namens het RIZIV. Hij heeft o.a. als opdracht het beoordelen en nagaan of iemand recht heeft op een ziekte-uitkering van het RIZIV, en kan ook de toestemming geven om het werk gedeeltelijk te hervatten in combinatie met je ziekte-uitkering. Zodra iemand een ziekte-uitkering van het RIZIV ontvangt, kan de adviserend arts dus tussenkomen. Normaal gezien nodigt hij je na verloop van tijd schriftelijk uit om je te melden op zijn kantoor voor een controle.

Word je door je behandelend arts en/of de arbeidsarts arbeidsongeschikt verklaard, dan kan de adviserend arts dit bevestigen, maar het is ook mogelijk dat hij beslist dat je toch geschikt bent om te werken. In dat geval kun je worden uitgesloten van het recht op een uitkering, maar als je behandelend arts en/of de arbeidsarts je nog steeds arbeidsongeschikt verklaren, dan krijg je (onder bepaalde voorwaarden) uitkeringen van tijdelijke werkloosheid op grond van overmacht veroorzaakt door medische redenen.

In de vierde maand na de start van de arbeidsongeschiktheid zal de adviserend arts daarnaast nagaan of je in aanmerking komt voor re-integratie. Hij zal zich hiervoor veelal baseren op de vragenlijst die je tien weken na de start van je arbeidsongeschiktheid ontvangt van het ziekenfonds. Deze vragenlijst peilt naar de dieperliggende oorzaken van de arbeidsongeschiktheid, naar hoe je jouw kansen op werkhervatting inschat en hoe die werkhervatting kan worden vergemakkelijkt.

Op basis van deze vragenlijst en je medisch dossier bij het ziekenfonds zal de adviserend arts in je vierde maand arbeidsongeschiktheid een eerste inschatting maken van wat je nog kan. Vervolgens kan hij je dan doorverwijzen naar de terug-naar-werkcoördinator van het ziekenfonds wanneer hij denkt dat je, mits eventuele aanpassingen of begeleiding, weer kunt gaan werken. Als de adviserend arts meent dat je nog niet klaar bent om weer te gaan werken, zal hij je niet doorverwijzen en zal hij in de zevende maand van de arbeidsongeschiktheid nagaan of je situatie gewijzigd is. Lees meer over de re-integratie van langdurig arbeidsongeschikten.

Wanneer je bijna één jaar arbeidsongeschikt bent, zal de adviserend arts een voorstel opmaken om je arbeidsongeschiktheid voor een bepaalde periode te verlengen. De Geneeskundige Raad voor Invaliditeit (GRI) van het RIZIV beslist op basis van dit voorstel of je al dan niet verder erkend blijft. Is dit zo, dan ga je na één jaar "primaire arbeidsongeschiktheid" over naar de regeling van "invaliditeit". Vanaf dan is het niet enkel de adviserend arts die jou blijft opvolgen. Je kunt ook door de GRI opgeroepen worden voor een gesprek en voor onderzoek bij drie artsen, onder wie een RIZIV-inspecteur. Deze commissie beslist of je arbeidsongeschikt blijft en voor welke periode. Je kunt tegen deze beslissing in beroep gaan bij de arbeidsrechtbank, binnen de drie maanden na de beslissing.

De adviserend arts kan op elk ogenblik je arbeidsongeschiktheid of invaliditeit beëindigen en je vragen het werk te hervatten.

De terug-naar-werkcoördinator is de centrale figuur bij het ziekenfonds voor alles rond re-integratie. Hij werkt samen met de adviserend arts en zal bekijken of en hoe jouw terug-naar-werktraject kan worden opgestart wanneer je arbeidsongeschikt bent. Hij kan je in samenspraak met jou bijv. doorverwijzen naar je arbeidsarts, naar de VDAB …

Een controlearts is een door de werkgever betaalde arts die controleert of je wel degelijk arbeidsongeschikt bent. Het is eigenlijk een arts die meestal ingezet wordt om fraude tegen te gaan in het kader van het gewaarborgd loon (loon dat men ontvangt van de werkgever tijdens ziekte).

De controlearts mag je zelfs thuis onaangekondigd komen bezoeken voor een controle, en dit gedurende de hele periode van arbeidsongeschiktheid. De controle mag gebeuren vanaf de eerste dag van je arbeidsongeschiktheid.

Sinds de wet tot invoering van het eenheidsstatuut van 26 december 2013 kan in een toepasselijke cao of in een arbeidsreglement een specifieke controlemaatregel uitgewerkt worden. Daarin kan bepaald worden dat de zieke werknemer zich in z'n woonplaats (of in een meegedeelde andere verblijfplaats) gedurende maximaal vier aaneengesloten uren (tussen 7u en 20u) ter beschikking moet houden van de controlearts.

De controlearts stelt vast of je werkelijk arbeidsongeschikt bent of niet en verifieert de waarschijnlijke duur van je arbeidsongeschiktheid. Daarnaast kan hij ook de oorzaak van de ongeschiktheid nagaan (bijv. beroepsziekte), vaststellen of er met de ongeschiktheid onverenigbare activiteiten zouden worden uitgevoerd en of zijn onderzoek eventueel wordt bemoeilijkt of geweigerd. Alle andere vaststellingen van de controlearts vallen onder het medisch beroepsgeheim. Zo mag hij je werkgever niet meedelen aan welke aandoening je lijdt of hoe die zal evolueren.

Wanneer je je, behalve met een wettige reden zoals hospitalisatie of doktersbezoek, aan de controle onttrekt, dan kun je je recht op gewaarborgd loon verliezen.

Wanneer jij (of jouw behandelend arts) niet akkoord gaat met de beslissing van de controlearts, dan kun je hiertegen beroep aantekenen bij de arbeidsrechtbank of een scheidsrechterlijke procedure opstarten.

Tijdens de aanwervingsfase

In bepaalde gevallen kun je als sollicitant (dus voordat de arbeidsovereenkomst gesloten wordt) onderworpen worden aan een medisch onderzoek door de arbeidsarts (ook preventieadviseur-arbeidsarts genoemd).

Een gezondheidsbeoordeling of een preventief gezondheidstoezicht is verplicht voor werknemers die een post bekleden die de veiligheid van andere werknemers in gevaar kan brengen (bijv. besturen van voertuigen), een functie met verhoogde waakzaamheid uitvoeren (bijv. aan een productieketen), blootgesteld zijn aan een welbepaald risico (bijv. biologische, chemische en fysische agentia), of rechtstreeks in contact komen met levensmiddelen of etenswaren.

Na de gezondheidsbeoordeling zal de arbeidsarts beslissen of je al dan niet medisch geschikt bent voor het uitoefenen van de functie. Hierbij is het mogelijk dat hij je tijdelijk ongeschikt acht of dat hij meent dat je slechts geschikt bent indien je een aantal voorwaarden naleeft.

Ben je het niet eens met de beslissing van de arbeidsarts, dan kun je een klacht formuleren of in beroep gaan. Denk er hierbij echter aan dat de arbeidsarts niet alleen de (toekomstige) werksituatie goed kan inschatten, maar dat hij er in de eerste plaats is om werknemers te beschermen.

Tijdens de tewerkstelling

Tijdens de tewerkstelling kun je de arbeidsarts, die de taak heeft werknemers te beschermen tegen gezondheidsrisico's, altijd raadplegen als je denkt dat je gezondheid lijdt onder de werkomstandigheden of als je nood hebt aan psychosociale ondersteuning.

Als je arbeidsongeschikt bent, maar ook voor je effectief uitvalt, is het eveneens altijd mogelijk een spontane raadpleging of een bezoek vóór de werkhervatting te vragen bij de arbeidsarts. De raadpleging is trouwens verplicht wanneer je tewerkgesteld bent in een functie waarvoor een preventief onderzoek verplicht is. De arbeidsarts brengt de werkgever van de spontane raadpleging of het bezoek vóór de werkhervatting op de hoogte op voorwaarde dat de werknemer hiermee akkoord gaat. Indien de werknemer hiermee akkoord gaat, kan de arbeidsarts ook overleg plegen met de behandelend arts en/of de adviserend arts in het kader van een onderzoek bij werkhervatting of voor een bezoek voorafgaand aan de werkhervatting. In deze procedures wordt samen met de arbeidsarts bekeken op welke manier, en met welke eventuele aanpassingen, je opnieuw aan de slag zou kunnen gaan of blijven. 

Als je meer dan acht weken arbeidsongeschikt bent, zal je werkgever aan de arbeidsarts vragen om je arbeidspotentieel in te schatten (dat is verplicht voor werkgevers met 20 of meer werknemers). Dat houdt in dat op basis van de beschikbare informatie, eventueel aangevuld met een vragenlijst, zal worden ingeschat of je eventueel met aangepast of ander werk opnieuw aan de slag zou kunnen gaan. Is de inschatting dat er arbeidspotentieel is, dan zal je werkgever (als er dus 20 of meer werknemers in dienst zijn) verplicht zijn binnen de zes maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid een re-integratietraject op te starten.  

De arbeidsarts onderzoekt in het re-integratietraject of de zieke werknemer kan terugkeren naar het werk, dankzij aangepast werk, ander werk, een opleiding enz. De arbeidsarts doet dat in nauwe samenwerking met de betrokken werknemer, de adviserend arts en de terug-naar-werkcoördinator van het ziekenfonds en, de behandelend arts en de arbeidsarts. 

Daarnaast is het ook mogelijk dat je ziekte gekwalificeerd moet worden als een beroepsziekte. M.a.w. de ziekte houdt verband met het uitoefenen van een bepaalde professionele activiteit in bepaalde arbeidsomstandigheden. Het is dan niet alleen de taak van de arbeidsarts om beroepsziekten zo snel mogelijk op te sporen; hij moet ook gepaste stappen zetten om verdere schade aan de gezondheid te vermijden en te beperken (bijv. wijzigingen aan het arbeidsproces of aan de werkpost, wijziging van functie ...).