Prostaatkanker

Gesprekken en informatie helpen om beslissing te nemen
Prof. Joniau en Prof. Haustermans
Lees het verhaal
Andere patiënten hebben veel aan een luisterend oor en een babbel
Fernand Fonteyne
Lees het verhaal
Er gaapt een kloof tussen hoe mijn man eruitziet en hoe hij zich voelt
Prostaatpatiënten zijn vaak blij om over intieme zaken te kunnen praten
Veerle Decalf, prostaatverpleegkundige
Lees het verhaal
Prostaatkanker ontstaat doordat cellen in de prostaat zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is prostaatkanker?

9555 diagnoses prostaatkanker
op 68.702 kankerdiagnoses in 2017
(België)

De prostaat is een klier van het mannelijk voortplantingsstelsel, die onder de blaas en vóór het rectum ligt (het rectum – ook wel endeldarm genoemd – is het laatste deel van de dikke darm, dat eindigt in de anus). De prostaat is bij jonge mannen ongeveer zo groot als een walnoot en ze omgeeft een deel van de urinebuis.

Prostaatkanker is een ziekte waarbij zich kwaadaardige cellen vormen in het weefsel van de prostaat. Een kwaadaardige prostaattumor groeit over het algemeen erg traag en veroorzaakt in een vroeg stadium meestal nauwelijks klachten. Prostaatkankercellen kunnen zich verspreiden via het lymfestelsel of via het bloed en zo uitzaaiingen vormen, bijvoorbeeld in de lymfeklieren en het bot.

Bij oudere mannen kan de prostaat ook goedaardig vergroot zijn en al dan niet klachten geven. Deze goedaardige vergroting van de prostaat (benigne prostaathyperplasie) is geen prostaatkanker.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2017 in België 9555 nieuwe gevallen van prostaatkanker. Prostaatkanker is daarmee in België de meest voorkomende kanker bij mannen. Het is een typische ouderdomsziekte: de gemiddelde leeftijd bij de diagnose is 69 jaar.

Kunt u prostaatkanker voorkomen?

  • U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: niet roken, verstandig omgaan met de zon, uw consumptie van alcohol matigen en gezond eten en bewegen. Lees hier meer over kanker voorkomen. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ...
  • Prostaatkanker vroeg opsporen

Onderzoeken en diagnose van prostaatkanker

De mannelijke geslachtsorganen

De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op prostaatkanker: verminderde of onderbroken urinestraal, vaak moeten plassen, moeilijk plassen, pijn of branderig gevoel bij het plassen of de ejaculatie, bloed in de urine of het zaad ... Deze symptomen zijn echter bijna nooit specifiek voor kanker (moeilijk plassen is bijvoorbeeld vaker het gevolg van een goedaardige vergroting van de prostaat). Prostaatkanker veroorzaakt bovendien dikwijls nauwelijks klachten, ook niet in de gevorderde stadia.

Om prostaatkanker op te sporen, kunnen de volgende onderzoeken gebeuren. Een rectaal onderzoek (ook rectaal toucher genoemd) is het aftasten van de prostaat via de anus. Zo kan de arts voelen of de prostaat verhard is of vergroot, wat mogelijk kan wijzen op kanker.

Ook een PSA-test kan soms een aanwijzing geven voor de aanwezigheid van een kwaadaardig prostaatgezwel. PSA of prostaatspecifiek antigen is een stof die met een eenvoudige test opgespoord kan worden in het bloed. Een te hoog PSA-gehalte in het bloed kán een aanwijzing zijn voor prostaatkanker. Een stijging van de PSA-waarde kan echter ook wijzen op andere, onschuldigere prostaatkwalen zoals een goedaardige prostaatvergroting of een ontsteking. Daarom is verder onderzoek noodzakelijk bij een verhoogde PSA-waarde.

Als er mogelijk sprake is van kanker, zal een weefselonderzoek gebeuren door middel van een prostaatbiopsie. Daarbij worden, meestal onder plaatselijke verdoving en meestal via het rectum, met een naald verschillende stukjes weefsel (biopten) uit de prostaat verwijderd om te onderzoeken in het laboratorium op de aanwezigheid van kwaadaardige cellen.

Om de biopsie nauwkeuriger uit te voeren, wordt de prostaat het best in beeld gebracht met een transrectale echografie of een andere beeldvormingstechniek. Een echografie maakt gebruik van geluidsgolven om de organen op een beeldscherm zichtbaar te maken.

Als de diagnose prostaatkanker gesteld is, willen de artsen weten in welk stadium de ziekte zich bevindt. Dat helpt hen mee de behandeling te bepalen. De onderzoeken die hiervoor kunnen gebeuren, zijn:

  • een CT-scan of computertomografie van de buik of het bekken: zeer gedetailleerde röntgenfoto's
  • een botscan of isotopenscan: onderzoek na inspuiting met een licht radioactieve stof om te zien of er uitzaaiingen in het bot zijn
  • een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging): een scan waarbij een magnetisch veld wordt opgewekt waarmee beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden

Stadia van prostaatkanker

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen: dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de agressiviteit van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor in het omringende weefsel en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen elders in het lichaam.

Voor prostaatkanker onderscheiden we vier tumorstadia. Ze worden aangeduid met de letter T gevolgd door een cijfer van 1 (beginstadium) tot en met 4 (vergevorderd stadium).

  • Stadium T1: een tumor die niet wordt opgemerkt bij een rectaal onderzoek of beeldvormingsonderzoek (echografie of MRI).
  • Stadium T2: een tumor voelbaar bij een rectaal onderzoek (voelt als een harde knobbel) of zichtbaar op beeldvormingsonderzoek en beperkt tot de prostaat.
  • Stadium T3: een kanker die zich uitbreidt tot buiten het prostaatkapsel en/of doorgroeit tot in de zaadblaasjes maar niet naar andere omliggende organen.
  • Stadium T4: een kanker die zich heeft uitgezaaid naar de organen in de omgeving van de prostaat (blaas, endeldarm ...).

Behandelingen

De behandeling van prostaatkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de uitgebreidheid van de tumor en de algemene conditie en leeftijd van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

Als de ziekte beperkt is gebleven tot de prostaat en niet is uitgezaaid, zal de specialist wellicht een curatieve (genezende) behandeling voorstellen. Een curatieve behandeling is gericht op de genezing van de patiënt. Bij een uitgezaaide prostaatkanker zal een behandeling voorgesteld worden die de ziekte remt en/of klachten vermindert.

De meest toegepaste behandelingen van prostaatkanker zijn op dit moment een operatie (chirurgie), bestraling (radiotherapie) en hormonale therapie. Een genezende behandeling kan bestaan uit een operatie en/of bestraling, al dan niet gecombineerd met een hormonale behandeling. Hormonale therapie op zich (zonder andere behandeling) kan de tumor wel verkleinen of trager doen groeien, maar geneest de kanker niet. In bepaalde gevallen is oplettend afwachten hoe de kanker evolueert eveneens een mogelijkheid. Chemotherapie, de behandeling met geneesmiddelen die kankercellen vernietigen of hun groei remmen, wordt bij prostaatkanker met uitzaaiingen soms toegepast om de groei van de kanker te vertragen en symptomen te verminderen.

Soms zijn er verschillende behandelingsopties of combinaties van behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw artsenteam vragen te stellen over de keuzemogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Forum

Re: incontinentie en blijvende brandende pijn

Beste Marc,


Bij deze een poging om jouw hoop te geven.

Bij mij werd afgelopen zomer ook een radicale prostatectomie uitgevoerd met de robot.

Aanvankelijk dezelfde klachten. Na 6 maand veel vooruitgang. Nog 25gr per dag verlies. Ik had toen nkg steeds die pijn alsof ik op een buis op de fiets zat. Uiteindelijk doorverwezen naar een andere bekkenbodemkiné. Zij heeft me geleerd om te ontspannen. Veel te ontspannen tussen de oefeningen. Nu gaat het veel beter. Bijna 10 maand na de operatie en nkg nauwelijks verlies en de pij is ook weg.

Verder neem ik al sinds october 5mg tadalafil per dag. 

Re: incontinentie en blijvende brandende pijn

Hoi Marc

Ik zelf ben nu al bijna 2,5 jaar geopereerd dezelfde ingreep dewelke jij ook hebt ondergaan .
Het urineverlies zal wel minderen naarmate de tijd verstrijkt maar ik ondervind toch soms druppels urine die plots ontsnappen voornamelijk bij ongecontroleerde bewegingen ,het is weinig maar soit soms is de broek ook wel nat . Tegen mij hebben ze ook gezegd dat het zou stoppen net zoals men terug een degelijke erectie terug zou krijgen maar zonder hulpmiddelen lukt dat toch echt niet zelfs na bijna 3 jaar . Iedere mens is anders en elke operatie loopt ietsje anders af maar hoor toch van de meesten dat ze klagen over dezelfde

Hoe kunnen wij u helpen?

Voor uw vraag of probleem over kanker, neem contact op met de Kankerlijn van Kom op tegen Kanker: