Nierkanker

Meer dan vroeger besef ik hoe kostbaar het leven is
Nierkanker ontstaat doordat cellen in een nier zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is nierkanker?

1815 diagnoses nierkanker
op 68.216 kankerdiagnoses in 2016
(België)

De nieren zijn twee boonvormige organen die slechte en overtollige stoffen uit ons lichaam filteren. Ze liggen achteraan in de buikholte links en rechts van de ruggengraat. Aan de buitenkant van de nier bevindt zich een stevig omhulsel: het nierkapsel. Daaronder liggen de nierschors en het niermerg. In het niermerg bevinden zich ongeveer een miljoen kleine filtertjes: de nefronen.
Het bloed stroomt permanent door de nefronen en wordt op die manier gereinigd: de afvalstoffen blijven achter in de vorm van urine. De urine komt via het nierbekken en de urineleiders in de blaas terecht. De nieren vormen samen met de urineleiders, de blaas en de plasbuis de urinewegen.

Soorten nierkanker

Dwarsdoorsnede van een nier

Er zijn grosso modo twee soorten nierkanker. De meest voorkomende (ongeveer 85% van de gevallen) is het niercelcarcinoom. Bij het niercelcarcinoom worden er kankercellen aangetroffen in de nefronen.

Andere tumoren van de nieren (o.a. Wilmstumor bij kinderen, nierbekkenkanker en tumoren van het slijmvlies van de urinewegen) behandelen we niet op deze pagina.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2016 in België 1815 nieuwe gevallen van nierkanker, waarvan 1182 bij mannen en 633 bij vrouwen. Nierkanker kan op alle leeftijden voorkomen, maar vooral tussen de 60 en 85 jaar.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: niet roken, verstandig omgaan met de zon, uw consumptie van alcohol matigen en gezond eten en bewegen. Lees hier alles over kanker voorkomen. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ...

Onderzoeken

In een vroeg stadium veroorzaakt nierkanker nauwelijks klachten. Naarmate de tumor groeit, neemt de kans op klachten toe. De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op nierkanker: bloed in de urine, een voelbare massa in de zij of buik, aanhoudende pijn in de nierstreek (in de zij), langdurige vermoeidheid zonder aanwijsbare redenen, aanhoudende koorts, nachtzweten, een algemeen gevoel van lusteloosheid, verlies van eetlust en een onverklaarbaar gewichtsverlies. Deze symptomen wijzen echter niet altijd op kanker: er zijn veel andere ziekten met gelijkaardige symptomen.

Bij een of meer van bovenstaande klachten onderzoekt de huisarts de buik en de rug. Vervolgens zal hij waarschijnlijk een urine- en bloedonderzoek voorstellen. Met het urineonderzoek controleert hij de concentratie van bepaalde stoffen in de urine. De arts controleert ook of er bloed in de urine aanwezig is. Met het bloedonderzoek kan hij de werking en de conditie van de nieren meten. De werking van de nieren is echter meestal totaal niet verstoord door de aanwezigheid van een niertumor.

Aanvullend onderzoek door de uroloog begint meestal met een echografie (onderzoek met geluidsgolven). Bij een echografie worden de nieren duidelijk in beeld gebracht en kan de arts een eventuele tumor goed zien. Als er een vermoeden van nierkanker is, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te zien of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam: 

  • een CT-scan (computertomografie): zeer gedetailleerde röntgenfoto’s van het lichaam, 
  • een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging): een scan waarbij met een sterke magneet beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden,
  • een longfoto: om te zien of er uitzaaiingen zijn in de longen,
  • een botscan (of isotopenscan): onderzoek na inspuiting met een licht radioactieve stof om te zien of er uitzaaiingen in het bot zijn).

Stadia

Aan de hand van de resultaten van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor buiten de nier en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen of plaatsen elders in het lichaam.

Voor nierkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers.

  • Stadium I: de tumor heeft een doorsnede van 7 centimeter of minder en is beperkt gebleven tot de nier. Er zijn geen uitzaaiingen gevonden.
  • Stadium II: de tumor heeft een doorsnede van meer dan 7 centimeter en is beperkt gebleven tot de nier. Er zijn geen uitzaaiingen gevonden.
  • Stadium III: er is aantasting, niet alleen in de nier maar ook in één lymfeklier dicht bij de nier of de tumor is door het nierkapsel gegroeid en er is één lymfeklier dicht bij de nier aangetast. Er zijn geen uitzaaiingen in andere organen gevonden.
  • Stadium IV: de tumor is door het nierkapsel gegroeid en er zijn meerdere lymfeklieren aangetast of er zijn uitzaaiingen in andere organen.

Behandelingen

De behandeling van nierkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met het stadium waarin de ziekte zich bevindt en de algemene conditie en leeftijd van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De belangrijkste behandeling van nierkanker is het wegnemen (geheel of gedeeltelijk) van de nier (chirurgie). Als de tumor volledig weggesneden is, is dit ook de enige behandeling. Voor meer gevorderde tumoren wordt daarnaast ook een behandeling met medicijnen (doelgerichte therapie; immunotherapie) of bestraling (radiotherapie) toegepast.

Als de ziekte beperkt is gebleven tot de nier en niet is uitgezaaid, zal de specialist wellicht een curatieve behandeling voorstellen. Dat is een behandeling die gericht is op genezing.

Is de ziekte echter niet meer te genezen, dan is een therapie toch nog mogelijk. Het doel van deze behandeling is dan de ziekte zo ver mogelijk terug te dringen en zo lang mogelijk onder controle te houden om zo veel mogelijk de overleving te verlengen en de levenskwaliteit te verbeteren. Men noemt dit een palliatieve of niet-curatieve behandeling.

Soms zijn er verschillende behandelingen of combinaties van behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de keuzemogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Lotgenotengroepen

Forum

blaaskanker

Hallo, wil je medisch onderzoek helpen? Ik werk voor een vertaalbureau, ik heb je hulp nodig om een medische vragenlijst over blaaskanker te herlezen. Het doel is om de vragenlijst te verbeteren, omdat deze zal worden gebruikt voor klinische studies. Het doel is om een nieuwe behandeling voor deze ziekte te vinden. Er is 35 euro voor je tijd. Dankjewel.

Re: GIST tumor

Beste
Ik ben volop bezig een contactdag te organiseren
Op die manier komen lotgenoten samen en krijgen we nuttige informatie van gespecialiseerde oncologen.
Ik laat jullie alvast de datum snel weten
vg
Marleen