Hilde Crevits over afscheid en rouw

Hilde Crevits had gehoopt alle interviews over het verlies te kunnen afronden voor eind 2024. ‘Ik vind het moeilijk om erover te praten, maar minstens even belangrijk. Er wordt te weinig gesproken over verlies en de impact die het op ons heeft. Tegelijk wil ik ook een statement maken: rouwen en werken kunnen soms samengaan. Rouwbeleving is voor iedereen anders. Je zoekt je weg terug in het leven, en daar bestaat geen handleiding voor.’ 

Uitknop 

‘Voor mij ligt de grootste troost in het gewone leven: wandelen, joggen en tijd doorbrengen met mijn familie geven me rust. Maar ook mijn werk helpt me vooruit. De politiek heeft zich de afgelopen maanden van zijn mooiste kant laten zien. Ik werk samen met een evenwichtig kabinet en ben dagelijks bezig met interessante dossiers. Daar ben ik dankbaar voor. Wat ik wel geleerd heb, is om af en toe de uitknop in te schakelen. In mei 2024 werd mijn moeder ernstig ziek. Sindsdien maak ik bewust tijd. En dat betekent ook “nee” zeggen tegen politieke activiteiten als het nodig is, iets wat ik vroeger nooit zou hebben gedaan.’

‘Op 31 augustus 2024 overleed mijn moeder aan de gevolgen van borstkanker. Ze had de diagnose al eerder gekregen: in 1993, 2001 en 2018. Na jaren van hormoontherapie was chemotherapie onvermijdelijk. Maar die bleek uiteindelijk te zwaar voor haar. De laatste weken van haar leven bracht ze door in de palliatieve afdeling van een ziekenhuis, waar de meerwaarde van palliatieve zorg echt voelbaar was. Alles stond in het teken van comfort. Mijn moeder was vaak angstig. Als ze medicatie nodig had om rustig te worden, kreeg ze die. Het leven werd comfortabel gemaakt in haar tempo, zij zat aan het stuur. Dat was een verademing.’

Shocktherapie

‘Mijn vader was in die tijd wellicht ook ziek, maar weigerde naar het ziekenhuis te gaan. Hij had mijn moeder beloofd dat ze nog een keer naar huis zou kunnen komen, wat uiteindelijk ook gelukt is. Daarna ging zijn gezondheid snel achteruit. Artsen stelden een zware levertumor vast. Zijn diagnose kwam vlak voor het overlijden van mijn moeder. Vanaf dat moment ging alles heel snel. Hij overleed de nacht na haar begrafenis. Even dachten we dat we hen beiden tegelijk zouden moeten begraven, maar uiteindelijk vertrok hij toch op zijn eigen moment.’ 

‘Een week later overleed ook mijn schoonvader aan de gevolgen van prostaatkanker. Het verlies van drie (schoon-)ouders in evenveel weken tijd voelt als een vorm van shocktherapie, maar op de een of andere manier kan ik het wel plaatsen. Mijn ouders hebben alles uit het leven gehaald. Ze hielden van het kleine leven. Een boterkoek op zondag was voor hen een groot feest. Maar het verdriet van mijn schoonmoeder, die alleen achterblijft, weegt zwaar. Het doet pijn om te zien hoe zij rouwt. Dat maakt alles zoveel moeilijker.’

Kangoeroereflex

‘Dankzij onze kangoeroewoning konden we mijn ouders en schoonouders tot op het einde een hoge levenskwaliteit bieden. Onze woning ziet eruit als een gewoon huis, maar bestaat uit drie aparte wooneenheden, elk met een eigen voordeur. Op de benedenverdieping zijn er twee appartementen die met elkaar verbonden zijn. Daar woonden mijn ouders en schoonouders. Wij wonen erboven. Op zondag kookte mijn man en kwam iedereen, met de lift, bij ons “op restaurant”. We hadden een echte latrelatie, maar dan met drie gezinnen. Onze levens liepen in elkaar over.’

‘Voor mij was dat de manier om hen dichtbij te hebben. Ondanks mijn drukke schema vond ik altijd tijd om even binnen te springen. En dat doen we nog altijd voor mijn schoonmoeder. Wie thuiskomt, gaat kijken hoe het gaat. We noemen dat de “kangoeroereflex”. In het begin is het natuurlijk wennen. We waren het gewoon om autonoom te zijn, als koppel en als gezin. En plots is er altijd wel iemand die meekijkt wanneer je vertrekt of thuiskomt. Maar ook dat went snel.’

Leeg nest 

‘Kerstavond vierden we dit jaar, zoals altijd, bij ons thuis. Mijn ouders konden zich moeilijk verplaatsen. Nu ze er niet meer zijn, hadden we de avond voor het eerst ergens anders kunnen doorbrengen. Maar voor mij was het psychologisch belangrijk om het toch op dezelfde manier te doen. Zodat de herinnering niet alleen de herinnering blijft met iedereen aan tafel. En dat is gelukt.’ 

‘Nu is er het lege appartement aan de ene kant en het halflege appartement ernaast. Elke dag word je terug met je neus op de feiten gedrukt. Ik heb een enorme opruimwoede gehad na het overlijden van mijn ouders. Dat is een van mijn rare gewoontes. Ik heb hun woonst opgeruimd en ingericht als werkplek. De bureaustoel van mijn vader heb ik gespaard. Ik vind het heel aangenaam om daar te zitten. De foto’s van mijn ouders hangen er nog. En hun geur, die blijft ook hangen. Dat vind ik nog het meest confronterend.’

Veel om blij te zijn 

‘Als je een sterke familieband hebt, kan je veel aan. Dat heb ik geleerd. Mijn schoonmoeder is er nog, mijn man, zijn zus en haar gezin, onze kinderen en hun partners en onze kleinkinderen. Er is veel om blij om te zijn. Kanker treft zoveel mensen en in zoveel verschillende hoedanigheden. Ik wens iedereen die ermee te maken krijgt, naast goede medische adviezen, een kring die hen opvangt en erdoor sleurt.’