Ik zocht naar manieren om mama opnieuw te verweven in mijn leven

Uitgestelde rouw - Christophe verloor zijn mama toen hij 12 was

Uit Leven • Editie 111 • Juli 2026

Christophe (54) verloor als 12-jarige zijn mama aan kanker. Zij werd 36. Wat toen weinig woorden kreeg, bleef jarenlang onder de oppervlakte aanwezig. Pas veel later, na het verlies van zijn grootmoeder en de ziekte van zijn vrouw, kwam er ruimte om stil te staan bij wat dat vroege verlies voor hem heeft betekend. ‘Vandaag zoek ik vooral verbinding met mijn mama en met anderen die ook iemand verloren vóór volwassenheid.’

Auteur: Catherine Verguts • Fotograaf: Joost Joossen

Stel je vraag over kanker

Contacteer de Kankerlijn

Bel 0800 35 445
Ma-vr 9-12u en 13-17u
Chat met de Kankerlijn
Ma-vr 9-12u en 13-17u
(vermijd Edge als browser)

‘Ik was een echt mama’s-kindje. Sommige herinneringen zijn klein, maar dierbaar, zoals samen in bad gaan. Toen mama ziek werd en chemo kreeg, werd ik grotendeels van haar weggehouden. Mijn vader wilde ons beschermen en mama wilde zich sterk tonen. Dus werden mijn broer en ik vaak naar buiten gestuurd om te spelen. Op die leeftijd denk je ook niet dat iemand echt kan sterven: zieke mensen worden gewoon weer beter.’

‘Ik herinner me dat ze op mijn plechtige communie stabiel werd verklaard. Dat gaf hoop. Maar toen het daarna slechter ging, is alles snel gegaan. Op het einde mochten we wel bij haar en stonden we met ons drieën rond haar bed. Ze vroeg ons om goed voor elkaar te zorgen. Dat moment is me altijd bijgebleven.’

Herinneringen

‘Toen mijn vader de volgende ochtend voor mijn bed stond, wist ik wat er gebeurd was. Ik wilde meteen naar haar kamer. We waren voorbereid op wat we zouden zien, bijvoorbeeld dat ze koud zou aanvoelen, maar op zo’n moment begrijp je dat niet echt.’

‘Van de periode daarna herinner ik me weinig. Wel weet ik nog hoe we op de afscheidsdienst naast elkaar stonden. Mensen kwamen langs en zeiden “innige deelneming” of “sterkte”, ze gaven een hand, lachten of aaiden over mijn hoofd. Ik wilde daar niet zijn, ik wilde gewoon weg. Maar als kind doe je wat er van je verwacht wordt.’

In stilte verder

‘Het werd stil in huis met drie mannen. Over gevoelens werd niet gesproken en presteren stond voorop. Ook op school was er weinig ruimte: mijn klastitularis vertelde zonder overleg wat er gebeurd was. Iedereen was muisstil, één meisje barstte in tranen uit. Maar ik wilde niet anders zijn dan andere kinderen, dus ik zette een masker op en deed door.’

Ik wilde niet anders zijn dan andere kinderen, dus ik zette een masker op en deed door.

‘Ik werd ’s morgens afgezet bij mijn grootouders langs moeders kant, maar ook daar werd niet gehuild. Op één uitzondering na: mijn grootmoeder zat na een bezoek van de huisarts eens buiten stil te wenen. Ze probeerde het te verbergen, maar ik had het gezien.’

‘Ik paste me aan, voelde wat kon en wat niet. En zo leerde ik om mijn eigen gevoelens op de achtergrond te zetten en er vooral te zijn voor de anderen. Alleen bij mijn grootmoeder langs vaders kant vond ik erkenning zonder woorden. Haar knuffels blijven me bij.’

Zorgende rol

‘Ik wilde zelf geen kinderen, ik wilde niet dat ze hetzelfde zouden moeten meemaken. Tegelijk zocht ik op familiefeesten net de kinderen op. Alsof ik in het spel even opnieuw kind kon zijn, in plaats van snel volwassen te worden.’

‘In 2019 stierf mijn vaders moeder. Ik liep op dat moment al vast op het werk en haar overlijden was de druppel. Mijn vrouw overhaalde me om mee te gaan naar de huisarts. Die verwees me door naar een psycholoog voor een burn-out. Het rouwproces rond mijn mama zouden we later wel aanpakken. Vier maanden later ging ik opnieuw aan de slag.’

‘Toen mijn vrouw enkele jaren later borstkanker kreeg, was het voor mij vanzelfsprekend om er voor haar te zijn. Zonder er echt bij stil te staan, nam ik opnieuw die zorgende rol op. Na elke behandeling probeerde ik ademruimte te creëren, zoals een wandeling in de ongerepte heide of geitjes gaan knuffelen. Haar erkenning gaf me een stille bevestiging van de zorgzaamheid die in mij zit, dankzij mijn mama.’

Ruimte voor wat er altijd al was

‘In die periode kwamen er almaar meer vragen. Niet alleen over mezelf, maar ook over mama. Hoe zou het voor haar geweest zijn? Hoe heeft zij die ziekte beleefd? Stilaan begon ik ruimte te maken voor wat er vanbinnen zat. Ik gaf voor het eerst woorden aan mijn gevoelens tijdens een groepstraject bij een gedragstherapeut. In de laatste sessie sprak ik uit hoe die rouwstoet voor mij had aangevoeld: dat ik me niet gezien voelde. Dat was een eerste kleine opening.’

Psychologische begeleiding

Over uitgestelde rouw

‘Rouw verloopt niet lineair in fases, maar het is een proces dat je meeneemt door het leven, een voortdurende slingerbeweging tussen verlies en herstel. Je beweegt heen en weer tussen het toelaten van gemis, door bijvoorbeeld te huilen of naar foto's te kijken, en het dóórleven, bijvoorbeeld door opnieuw naar de toekomst te kijken.’

Met de tijd ontstaat ruimte voor betekenisgeving

‘Volwassenen geven die beweging zelf vorm, met steun van anderen. Maar kinderen hebben daarbij extra steunfiguren nodig. Hun emotionele en cognitieve ontwikkeling is immers nog volop bezig, waardoor ze in elke levensfase andere vragen zullen stellen. Als ouder hoef je dat niet alleen te doen. Indien nodig kan je hulp inschakelen via je huisarts, eerstelijnszorg of organisaties zoals Missing You.’

‘Bij verlies in de kindertijd speelt vaak een sterke loyaliteit. Kinderen voelen aan wat hun omgeving nodig heeft. Als verlies weinig benoemd wordt, beschermen ze hun ouders door zelf ook te zwijgen of hun tranen in te houden. Hoewel soms helpend op dat moment, verdwijnen hun eigen gevoelens daardoor vaak naar de achtergrond. Het kind doet wat dan nodig is: doorgaan, zorgen voor anderen en weinig ruimte innemen.’

‘Pas in een veilige omgeving durft het kind de pijn te voelen. De rouw komt pas veel later naar de oppervlakte, soms onverwacht. We spreken dan van “uitgestelde rouw” of in Nederland van “verlaat verdriet”.’

‘Met de tijd ontstaat ruimte voor betekenisgeving, hoe moeilijk dat eerst ook lijkt. Dat kan verschillende vormen aannemen. Christophe begon bijvoorbeeld zijn moeders levensverhaal te reconstrueren. Hij zocht ook creatieve manieren om het verlies te verweven en stichtte een vzw. Betekenisgeving kan ook in kleine dingen zitten. Een eigen ritueel, een hangertje dat je dichtbij draagt of een mooie foto op een bijzondere plek.’

‘Als je vastloopt in die beweging tussen verlies en herstel, kan je professionele hulp inschakelen. Zoek dan iemand met expertise in rouw die past bij jouw persoonlijke situatie. Ook een goede “klik” is essentieel: je kan je verhaal pas delen als je je emotioneel veilig voelt.’

Vicky Van de Velde
psycholoog

‘Van daaruit ben ik verder gaan zoeken. Ik luisterde bijvoorbeeld naar de podcast “Na de rouwstoet” van Nona Van Braeckel. Ik kwam ook terecht bij initiatieven die verlies op jonge leeftijd wel benoemen. Eén moment is me bijgebleven, namelijk een getuigenis van een jong meisje. Zij vertelde hoe haar mama overleden was, ze gaf woorden aan haar verdriet. Ik besefte hoe belangrijk het is om zulke verhalen te horen. Vandaag zet ik me in als vrijwilliger voor Missing You (vzw voor kinderen en jongeren die een dierbare verloren zijn, red.), om jongeren te bieden wat ik zelf gemist heb.’

Mama dichtbij houden

‘Op een bepaald moment voelde ik dat ik mijn mama beter wilde leren kennen. Ik sprak met mensen die haar gekend hadden en zocht naar foto’s en oude filmpjes. Ik verzamelde verhalen waardoor mama stukje bij beetje dichterbij kwam. Zo reconstrueerde ik bijvoorbeeld haar periode in Congo of haar studententijd.’

‘Ik zocht naar manieren om haar opnieuw te verweven in mijn leven. Dat kreeg vorm in kleine dingen, zoals een kunstwerk van haar kleren of kleien schakels met onze namen. Ik organiseerde ook een herdenking die anders aanvoelde dan toen. Niet om iets af te sluiten, maar net om haar meer aanwezig te laten zijn.’

Gesprekscirkels

‘Mijn mama leeft verder in alles wat ik vandaag probeer te geven en van daaruit is ook mijn vzw RetroRouw gegroeid. Daar komen we samen met mensen die een ouder, broer of zus verloren vóór volwassenheid. Het is een plek waar je op wandelingen of in gesprekscirkels mag delen, in je eigen tempo.’

‘Wat ik daar telkens opnieuw zie, is hoe herkenning ontstaat omdat er eindelijk een plek is waar het verdriet niet meer weggeduwd hoeft te worden. Misschien is dat wel wat ik zelf het meest gemist heb: het gevoel dat je er niet alleen voor staat.’

Jouw reactie op dit verhaal is altijd welkom. Mail ons via leven@komoptegenkanker.be.

Lees meer verhalen in het magazine Leven

Veel van onze verhalen zijn ook verschenen in het magazine Leven van Kom op tegen Kanker. Abonneer je om geen enkel verhaal te missen!