Kanker en seksualiteit

Kanker en de behandeling kunnen invloed hebben op uw seksualiteit. Welke gevolgen zijn mogelijk? Met wie praat u erover en welke vragen moet u stellen? Waar vindt u meer ondersteuning en herkenbare verhalen?

Welke invloed hebben kanker en de behandeling op uw seksualiteit?

Kanker en een kankerbehandeling kunnen invloed hebben op uw seksueel functioneren en op uw beleving van seksualiteit. De fysieke impact hangt vooral af van het type kanker en het type behandeling. 

Fysieke gevolgen bij mannen

Een kankerbehandeling kan de volgende fysieke gevolgen hebben:

  • Verminderde vruchtbaarheid, tijdelijke onvruchtbaarheid of blijvende onvruchtbaarheid.  Lees hier meer over kanker en vruchtbaarheid.
  • Verminderde zaadproductie, waardoor het sperma wateriger wordt (door chemotherapie) of, bij een wegname van de prostaat of de blaas, geen zaadlozing meer (u kunt nog wel een orgasme krijgen).
  • Hormonale veranderingen met minder seksueel verlangen als gevolg.
  • Erectieproblemen: door bepaalde chirurgische ingrepen, door bestraling van de prostaat, blaas, dikke darm of rectum, of door hormoontherapie (na prostaatkanker).
  • Littekens door chirurgische ingrepen.

Fysieke gevolgen bij vrouwen

Een kankerbehandeling kan de volgende fysieke gevolgen hebben:

  • Verminderde vruchtbaarheid, tijdelijke onvruchtbaarheid of blijvende onvruchtbaarheid. Lees hier meer over kanker en vruchtbaarheid.
  • Menopauze:
    - door bestraling van de eierstokken zullen jonge vrouwen vervroegd in de menopauze komen.
    - chemotherapie kan menopauzeachtige symptomen veroorzaken, zoals onregelmatige maandstonden, het uitblijven van de maandstonden, warmteopwellingen en een droge vagina. Hierdoor is de kans op ontsteking van de blaas of de vagina ook groter. Dat moet meteen behandeld worden met medicatie. Wees alert voor infecties bij chemotherapie.
  • Hormonale veranderingen met minder seksueel verlangen (libido) als gevolg.
  • Littekens door chirurgische ingrepen.
  • Moeilijker tot een orgasme komen na bepaalde chirurgische ingrepen (bijv. verwijdering van de baarmoeder, de blaas, eierstokken ...).
  • Pijn na chirurgische ingrepen of bestraling in het bekkengebied.
  • Aantasting van het vaginale slijmvlies, bijv. na een verwijdering van de baarmoeder, de blaas, eierstokken ...).
  • Bestraling in het kleine bekken (waar uw blaas, vagina, baarmoeder, eileiders, eierstokken, endeldarm … zitten) kan ongemak veroorzaken bij seksueel contact of bij een gynaecologisch onderzoek: de vagina kan minder soepel zijn, vernauwen en misschien verkorten. Mogelijk raadt uw gynaecoloog vaginale dilatatie aan. 

Impact op de beleving

Kanker heeft ook invloed op de beleving van seksualiteit en intimiteit:

  • U vraagt zich misschien af of uw partner u nog aantrekkelijk zal vinden.
  • Als u geen partner hebt, vraagt u zich misschien af hoe u dat moet aanpakken in een nieuwe relatie: hoe uw ziekte ter sprake brengen als u een nieuwe relatie begint, wanneer begint u over uw ziekte met een nieuwe partner, wat en hoeveel vertelt u …
  • U heeft minder of helemaal geen zin meer in seks.
  • U voelt zich minder man of vrouw doordat u met het gevoel zit dat uw lichaam is beschadigd. 
  • U schaamt zich misschien door blijvende veranderingen.
  • Als uw partner u ook verzorgt tijdens uw ziekte, kunt u zich beide minder partner voelen en is er mogelijk minder ruimte voor seksuele beleving in uw relatie.

Heel veel mensen ervaren na kanker deze drempels.  
Zit u in een relatie, ga dan als koppel op zoek naar een nieuwe intimiteit en seksualiteit. Het kan best een paar maanden duren vooraleer u weer de stap zet om te vrijen. U moet ook een drempel over: een lichaam met littekens, een kaal hoofd, sterk vermagerd of verzwaard … al die dingen maken dat u zich niet goed in uw vel voelt en dat u zich niet kunt voorstellen dat u aantrekkelijk bent voor uw partner. Ook uw partner moet een drempel over: tijdens de periode van de behandeling stapt hij vaak in de zorgende rol en heeft hij het lichaam van zijn partner op een andere manier leren kennen wanneer hij bijvoorbeeld hielp om een wonde of een stoma te verzorgen. Een partner is ook vaak bang om zijn geliefde pijn te doen of om iets te vragen waar die nog niet aan toe is. De meeste paren slagen erin om stilaan samen weer een bevredigend seksueel leven te hebben. Bij anderen lukt dat niet. Soms beslissen mensen om niet meer seksueel actief te zijn. Ook daar is niets mis mee. 

Bent u alleenstaand en op zoek naar een partner? Ontdek dan eerst zelf uw nieuwe lichaam, en denk na over hoe u een eventuele nieuwe partner zal vertellen over de gevolgen van uw ziekte.