Een dag uit het leven van ... Lea Van Dyck, te gast in een palliatief dagcentrum

Iets na 10 uur komt Lea aan, samen met de drie andere gasten die vandaag in Ikaria verblijven. ‘Het dagcentrum zorgt voor vervoer naar hier en terug naar huis met een minibus’, vertelt Lea. ‘De chauffeur is altijd heel vriendelijk. Meestal is het dezelfde. Die kent ons intussen goed. Vandaag is het uitzonderlijk iemand anders want onze “vaste” chauffeur is met vakantie. Maar ook deze keer kregen we een glimlach cadeau hoor!’

Het valt meteen op dat ook Lea regelmatig een aanstekelijke glimlach op haar gezicht tovert. ‘Daar moet ik geen moeite voor doen hoor, ik heb nu eenmaal een opgewekt karakter. Ik laat mijn ziekte mij dat niet afpakken.’

In 2021 werd bij Lea eierstokkanker vastgesteld. ‘Ik kon niet geopereerd worden omdat er al te veel uitzaaiingen waren. Ik kreeg bijna twee jaar chemotherapie, maar die is vorig jaar stopgezet omdat de bijwerkingen te zwaar werden. Ik kreeg ook een tijdje immunotherapie, maar die had bij mij geen effect.’

‘Veel mensen die ongeneeslijk ziek zijn, kunnen niet meer doen wat ze voor hun ziekte allemaal deden’, zegt verpleegkundige Linda. ‘Daardoor hebben sommigen het gevoel dat ze niet veel meer te vertellen hebben aan hun eventuele partner, familie en vrienden. Hier beleven we samen dingen waar ze wel over kunnen vertellen.’

Lea woont alleen. ‘De eerste zes maanden na mijn diagnose had ik alleen contact met mijn oudste broer, zijn vrouw en mijn beste vriendin Wendy. Ik wilde niemand anders zien of horen. Maar de eenzaamheid begon te wegen. Ik besprak dat met mijn oncoloog. Hij verwees me door naar Ikaria. Ik kende het concept omdat ik vele jaren op de ziekenhuiscampus werkte waar Ikaria vroeger gevestigd was.’

‘Zijn er kandidaten voor een handmassage?’, vraagt vrijwilliger Jozef. Lea hapt meteen toe. In de ruimte waar Jozef en Lea zich terugtrekken, geurt het enkele tellen later naar lavendelolie. Sinds Jozef met vervroegd pensioen is, werkt hij als vrijwilliger in de palliatieve zorg. ‘De waarde van een mens is wat je betekent voor een ander’, zegt hij filosofisch. ‘Dat kan in heel kleine dingen zitten, zoals even de handen masseren.’

‘Zo’n massage is voor mij een toegangspoort om contact te leggen met de gasten. Ik vertel bewust heel weinig over mezelf. Het verhaal van de mensen die hier komen, daar draait het om. Ik probeer dat verhaal naar boven te krijgen en erkenning te geven aan de gevoelens die het losweekt.’

In het begin van de massage zit Lea kaarsrecht, maar naar het einde toe leunt ze relaxter achterover. ‘Ik vind het moeilijk om me te ontspannen, maar zo’n handmassage doet echt wel deugd hoor. Ik kom drie dagen per week naar Ikaria: op maandag, woensdag en vrijdag. Op woensdagnamiddag geeft een andere vrijwilliger voetmassages. Die zijn ook zalig. Ik heb heel veel respect voor de vrijwilligers. Ik vind het ontzettend chique wat ze allemaal voor ons doen.’

Doordat Ikaria op een ziekenhuiscampus met een revalidatieafdeling ligt, kunnen de gasten die dat willen ook oefeningen doen onder begeleiding van een kinesitherapeut. Vandaag gaan alle gasten mee naar de oefenzaal, ook Lea. ‘Ik kan er alleen maar baat bij hebben om even mijn benen en armen te bewegen, ook al vraagt dat een inspanning.’

‘Wat ik nog fijner vind, zijn de uitstappen die we samen maken. Bijvoorbeeld naar de markt waar we soms iets kopen om achteraf samen van te genieten. Woensdag kochten we pens en aardappelen. Die staan straks op het menu.’

Lea’s middagdutje is van korte duur. In een aparte ruimte praten we nog even over haar ziekte. ‘Momenteel is mijn situatie vrij stabiel. Ik kan nog vrij veel en daar ben ik heel dankbaar voor. Ik kan nog mijn huishouden doen, korte afstanden stappen en zelfs een beetje fietsen.’

‘Ik besef dat mijn gezondheidssituatie elk moment kan keren. Er zal een moment komen dat ik veel meer hulp zal nodig hebben. Het stelt me gerust te weten dat Tania of een collega me dan zal kunnen helpen om thuishulp te organiseren.’

Aan het dagcentrum is ook een psycholoog verbonden. Lea: ‘We mogen zelf aangeven wanneer we een gesprek willen. Zelf heb ik sowieso elke maand een afspraak met de psycholoog van het oncologisch begeleidingsteam. Die gesprekken betekenen veel voor mij. Ik kan er alles kwijt.’

Genoeg gepraat, tijd voor wat beweging. Pierre neemt plaats in de cockpit van een denkbeeldig vliegtuig. De anderen zitten in een kring rond hem. Als het vliegtuig opstijgt, strekken ze de benen, turbulenties schudden hen door elkaar. Hun bestemming? Canada! Daar gaan ze op berenjacht, trekken de benen op om over rivieren te springen en steken de handen omhoog om zich op te trekken aan de takken van de bomen.

Lea geniet zienderogen van de fantasierijke ‘uitstap’. ‘Eens goed zot doen helpt me om even te vergeten waarom ik hier ben. Mijn opgewekt karakter zit daar natuurlijk voor iets tussen. Maar niet iedereen zit natuurlijk zo in elkaar. Sommige gasten hebben het mentaal veel moeilijker en voelen zich depressief. We proberen daar allemaal begripvol en respectvol mee om te gaan. Het gebeurt natuurlijk ook dat gasten niet willen of door lichamelijke beperkingen niet kunnen deelnemen aan een bepaalde activiteit.’

De dag eindigt waarmee hij begon: met een babbel, een kop koffie en iets zoets. ‘Ik kijk er al naar uit om na het weekend terug te komen’, besluit Lea. ‘Ikaria geeft een doel en structuur aan mijn leven. Vroeger zette ik mijn wekker om te gaan werken, nu om naar hier te komen. Ik voel me hier welkom en warm omringd. Elke dag in Ikaria koester ik als een kostbaar geschenk.’
 

Met dank aan dagcentrum Ikaria dat ons toeliet om deze reportage te maken.