Baarmoederhalskanker opsporen: het uitstrijkje

Baarmoederhalskanker ontwikkelt zich heel langzaam. Met het uitstrijkje kunnen voorstadia en ook beginnende baarmoederhalskankers worden opgespoord, nog voor je er zelf iets van merkt. Door deze voorstadia (indien nodig) te behandelen kan baarmoederhalskanker alsnog worden voorkomen. Door baarmoederhalskanker in een vroeg stadium te behandelen, is de kans op een succesvolle behandeling groter.

Baarmoederhalskanker komt voor bij vrouwen van alle leeftijden, maar het meest bij vrouwen van 25 tot en met 64 jaar. Daarom biedt de Vlaamse overheid vrouwen tussen 25 en 64 jaar aan om een uitstrijkje te laten nemen. Baarmoederhalskanker ontwikkelt zich heel langzaam. Met het uitstrijkje kunnen voorstadia en ook beginnende baarmoederhalskanker worden opgespoord, nog voor je er zelf iets van merkt. Door deze voorstadia (indien nodig) te behandelen kan baarmoederhalskanker alsnog worden voorkomen. Door baarmoederhalskanker in een vroeg stadium te behandelen, is de kans op een succesvolle behandeling groter.

• Het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker is sinds 1 januari 2025 anders voor vrouwen tussen 30 en 64 jaar en voor vrouwen tussen 25 en 29 jaar. Lees het blogartikel van Kom op tegen Kanker over de vernieuwing van het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker.

Tussen 30 en 64 jaar 

Vrouwen tussen 30 en 64 jaar krijgen elke vijf jaar een uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing (CvKO) om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. Bij hen gebeurt het onderzoek via een HPV-test. Die test spoort het virus op dat kanker kan veroorzaken, en is gevoeliger dan de Pap-test (zoals het klassieke uitstrijkje genoemd wordt). De test in het bevolkingsonderzoek wijst uit of het virus al dan niet aanwezig is in het lichaam. Alleen als het virus aanwezig is, volgt een test op afwijkende cellen (de Pap-test). Dergelijke cellen kunnen voorlopers zijn van kanker. 

Tussen 25 en 29 jaar

Studies tonen aan dat de HPV-test gevoeliger is dan de Pap-test, en dus meer opspoort. Daardoor kan de HPV-test de incidentie van baarmoederhalskanker meer doen dalen, althans voor vrouwen boven de 30 jaar. Bij de jongere vrouwen (25-30 jaar) is dat niet aangetoond. Bij vrouwen tussen 25 en 29 jaar is er dus een uitstrijkje waar eerst een Pap-test op gebeurt en indien nodig een HPV-test.  Zij krijgen elke drie jaar een uitnodiging.

De uitnodiging wordt gestuurd via My eBox. Wanneer dit bericht niet gelezen wordt in de eBox of de eBox niet geactiveerd is, wordt de uitnodiging via de post verstuurd. Je maakt dan zelf een afspraak met je huisarts of gynaecoloog op een dag dat je niet ongesteld bent.  Voor de meeste vrouwen is het onderzoek van het uitstrijkje volledig gratis.

Ook vrouwen die gevaccineerd werden tegen het humaan papillomavirus worden uitgenodigd om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. Het vaccin vermindert het risico op baarmoederhalskanker maar beschermt niet tegen alle types van het virus. Wie ingeënt is, kan dus nog altijd baarmoederhalskanker krijgen. Daarom blijft het wenselijk om een uitstrijkje te laten nemen.

Je beslist zelf of je meedoet aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Heb je nog twijfels of vragen, praat er dan over met je arts.

Let op: de uitslag van het uitstrijkje is een momentopname. Een goede uitslag is geen garantie dat alles in orde blijft totdat je opnieuw een uitstrijkje laat maken. Ga daarom zeker naar je huisarts of gynaecoloog als je tussendoor last zou krijgen van klachten die eventueel kunnen wijzen op baarmoederhalskanker.

Onder de leeftijd van 25 jaar komt baarmoederhalskanker maar zeldzaam voor. Een uitstrijkje laten nemen is daarom niet zinvol. Heb je vaginale klachten zoals ongewoon bloedverlies, bruinverlies en pijn in de onderbuik, dan moet je die wel laten nakijken door een arts.

Baarmoederhalskanker wordt bijna altijd veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Daarvoor bestaat een vaccin. De Vlaamse overheid biedt het vaccin tegen HPV gratis aan aan alle meisjes en jongens in het eerste jaar secundair onderwijs in Vlaanderen. Voor meisjes en jongens die niet in aanmerking komen voor de gratis vaccinatie, is er een gedeeltelijke terugbetaling via het ziekenfonds, en dit voor de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar.

Indien je vroeger regelmatig een uitstrijkje liet nemen en indien jouw laatste twee uitstrijkjes als normaal werden beoordeeld, is een uitstrijkje niet meer nodig vanaf 65 jaar. Liet je de voorbije 10 jaar geen uitstrijkje nemen, dan wordt er één uitstrijkje volledig terugbetaald. Je betaalt dan enkel de consultatie bij je huisarts of gynaecoloog. Je ziekenfonds betaalt daarvan een deel terug.