Als je moeder of vader kanker heeft - Kinderpsychologe Cindy Verhulst

Cindy Verhulst vindt Eva’s verhaal heel herkenbaar: ‘Kinderen houden zich vaak sterk tijdens de behandeling. Pas later geven ze aan dat het voor hen ook lastig is (geweest). Ze wachten zo bijna op het moment dat ze inschatten dat er weer ruimte is bij hun ouders. Eva’s ouders reageerden daarop erg open en begripvol. Zo zie je maar dat het geen gemakkelijk parcours is voor het hele gezin en dat het nooit “te laat” is om te praten.’

Emotionele verwerking

Ouders die met kanker geconfronteerd worden, willen de gevolgen voor hun gezin het liefst tot nul herleiden. Maar dat is niet realistisch, weet Cindy. ‘Je staat hoe dan ook voor een emotioneel moeilijke periode. Het is goed dat te benoemen: geef aan dat er verdriet zal zijn en dat dat normaal is.’

Hoewel elke situatie en elk gezin anders zijn, geeft Cindy graag een aantal handvatten mee. ‘Duidelijke informatie geven over je ziekte en behandeling is een eerste belangrijke stap. Leg bijvoorbeeld uit welke nevenwerkingen er kunnen zijn om je kinderen wat voor te bereiden.’

Daarnaast is emotionele verwerking belangrijk. Cindy legt uit dat een gezonde emotionele balans op twee benen steunt: enerzijds iets doen met je verdriet, anderzijds afleiding zoeken. ‘Maak dus ruimte voor huilen, praten, emoties … maar ook voor de normale dingen zoals samen eten of iets leuks gaan doen.’

Signalen

Idealiter praat je met je tieners over hun gevoelens, maar lang niet alle jongeren zijn een open boek. ‘Blijf hen af en toe uitnodigen voor een gesprek, maar forceer niets’, raadt Cindy aan. Sommige tieners zwijgen bewust over hun problemen om hun ouders te sparen, zoals we zien bij Eva. Cindy: ‘Dat is niet ongewoon: tieners die zich sterk houden, alles perfect doen, nooit klagen … Maar helaas krijgen ze zo geen steun.’

Kleine of grote signalen kunnen erop wijzen dat de jongere het onder dat masker moeilijk heeft: alsnog minder goed presteren op school, snel boos of emotioneel worden, lichamelijke klachten als hoofd- of buikpijn, slecht slapen, vluchten in gamen … Cindy: ‘Ga ook dan in gesprek. Geef je kind erkenning omdat het zich sterk houdt, maar pols tegelijk naar wat er speelt. Alleen al gezien worden maakt voor de jongere een groot verschil. Soms helpt het om een volwassen vertrouwenspersoon buiten het gezin te zoeken.’

School

En wat met school? Licht je die in? Tieners zien dat vaak niet zitten omdat het voor hen de plek is ‘waar alles nog normaal is’. Cindy: ‘Ga dan eventueel in samenspraak met je kind voor een compromis waarbij je één medewerker op school inlicht.’
 

Voor alles pleit Cindy voor openheid. ‘In plaats van stiekem te huilen leg je beter uit waarom zo’n huilmomentje deugd doet. Praat over die scan die eraan komt en geef aan dat je daarom wat gespannen bent. Tieners voelen snel aan dat er iets scheelt. Als jij dan zwijgt, denken ze dat je iets ergs te verbergen hebt. Je hoeft geen lang gesprek te voeren of je grootste angsten te delen. Maar kort de zaken benoemen en kaderen haalt de druk van de ketel.’