Inkomensverzekeringen

Wat is een verzekering tegen inkomensverlies bij arbeidsongeschiktheid? Hoe werkt dat bij werknemers en bij zelfstandigen?

Voor werknemers

  • Werknemers die arbeidsongeschikt worden, hebben aanvankelijk recht op een gewaarborgd loon uitbetaald door de werkgever.
  • Daarna hebben zij bij een arbeids- of arbeidswegongeval recht op de wettelijke arbeidsongevallenvergoedingen. Ook voor beroepsziekten zijn er gelijkaardige vergoedingen.
  • Bij andere ongevallen of ziekten ontvangen zij een uitkering via het ziekenfonds (het zogenaamde vervangingsinkomen), berekend in functie van de duur van de ongeschiktheid, de gezinstoestand en het loon.
  • Werklozen ontvangen een uitkering berekend in functie van de duur van de ongeschiktheid, de gezinstoestand en de werkloosheidsvergoeding. Hoe de ziekte-uitkering wordt berekend, vindt u op de website van het RIZIV.

Voor ambtenaren geldt een specifieke regeling:

Het is ook mogelijk een extra arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten om te voorkomen dat uw inkomen drastisch daalt. Veel werknemers hebben zo’n verzekering via de groepsverzekering van het werk.

Voor zelfstandigen

Onaangename verrassing: ik kan geen verzekering gewaarborgd loon krijgen door mijn ziekte, want ik ben een te groot risico omdat ik vorig jaar pas ziek geworden ben.

Als u als zelfstandige ziek wordt, ontvangt u de eerste twee weken niets, nadien een bescheiden sociale uitkering per dag, afhankelijk van uw gezinslast en de termijn van de arbeidsongeschiktheid. Precieze uitkeringen vindt u bij het RIZIV

  • Een verzekering tegen inkomensverlies, doorgaans ‘Gewaarborgd Inkomen’ genoemd, waarborgt u bovenop de sociale uitkering een aanvullend inkomen op maat van de financiële behoeften van u en uw gezin. Elke zelfstandige ondernemer, vrije beroeper of bedrijfsleider kan een gewaarborgd inkomensverzekering onderschrijven. Ook zelfstandigen in bijberoep en meewerkende echtgenoten kunnen inschrijven.
    Elke zelfstandige, ook een beginnend zelfstandige, zou een verzekering tegen inkomensverlies ernstig moeten overwegen op het moment dat hij nog (jong en) gezond is. Wie kanker gehad heeft, heeft het vaak heel moeilijk om een verzekering gewaarborgd inkomen te krijgen.
  • Zelfstandigen hebben de mogelijkheid om een Sociaal Vrij Aanvullend Pensioen te nemen. Dat sociale luik van een VAPZ (Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen) bevat bijvoorbeeld een overlijdensdekking of een vervangingsinkomen voor arbeidsongeschiktheid, zonder dat er een medisch onderzoek is vereist. Voor de rest lijkt deze formule op individueel pensioensparen.
    Lees meer over het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)

Mogelijke problemen

Bij werknemers en bij zelfstandigen die een verzekering gewaarborgd inkomen hebben en uitvallen door ziekte zijn er soms onenigheden met de verzekeraar over de graad van arbeidsongeschiktheid. In deze gevallen kan een medische expertise aangewezen zijn.

  • Allereerst kan er een minnelijke medische expertise georganiseerd worden waarbij uw bijstandsarts en de arts van de verzekeringsmaatschappij proberen om een akkoord te bereiken. Idealiter wordt ook de behandelend oncoloog hierbij gehoord. Als zij er onderling niet uitkomen, kunnen zij een derde arts aanstellen die dan een oordeel zal vellen.
Als u het niet eens bent met de verzekeraar over de graad van arbeidsongeschiktheid, kan een medische expertise aangewezen zijn.
  • Daarnaast is ook een gerechtelijke medische expertise mogelijk. Hierbij stelt de rechter een onafhankelijke gerechtsdeskundige aan die een niet-bindend advies zal verstrekken. De rechter zal vervolgens op basis van dit advies en de argumenten aangebracht door u en de verzekeringsmaatschappij het geschil beslechten.

In beide gevallen is het belangrijk dat u zich goed voorbereidt. U moet zich laten bijstaan door een arts die voldoende vertrouwd is met de verzekeringsgeneeskunde. U kunt samen met hem of haar nagaan hoe die uw kansen inschat en samen met haar/hem voorbereiden welke elementen nodig zijn om de arbeidsongeschiktheid aan te tonen. Er bestaan helaas geen lijsten of databanken met bijstandsartsen: zoek op het internet op ‘bijstandsarts’ of ‘medische expertise’, stel uw vraag aan de Kankerlijn van Kom op tegen Kanker of bij het Vlaams Patiëntenplatform

Lees ook meer in de brochure 'Verzekeringen. Informatie en tips voor personen met een chronische ziekte of aandoening en hun gezin' (pdf) van het Vlaams Patiëntenplatform.