Werk(hervatting) en kanker: Eerste stappen na een kankerdiagnose

De vragen en antwoorden gelden enkel voor werknemers. De arbeidsongeschikte zelfstandige en de arbeidsongeschikte die werkt in statutair verband of werk verricht op een andere grond dan de arbeidsovereenkomst, komen hier voorlopig niet aan bod.

Moet ik mij ziek melden op het moment dat ik de diagnose kanker krijg?

Wanneer u als werknemer arbeidsongeschikt bent door een ziekte of ongeval, dan hebt u het recht afwezig te zijn. U moet uw werkgever hiervan wel onmiddellijk op de hoogte brengen, uiterlijk in de loop van de eerste afwezigheidsdag. Hoe dit moet gebeuren, is niet uitdrukkelijk bepaald. Het kan telefonisch, via een familielid, via een collega ...

U moet doorgaans ook een geneeskundig getuigschrift van arbeidsongeschiktheid bezorgen aan uw werkgever. Dit staat in de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) of het arbeidsreglement, of, indien niet, kan uw werkgever er ook om vragen.

U stuurt het geneeskundig getuigschrift binnen twee werkdagen vanaf de dag van de ongeschiktheid (of vanaf de dag van de ontvangst van het verzoek van uw werkgever) op naar uw onderneming, of u kunt het ook gaan afgeven. Het is evenwel mogelijk dat er in de cao of het arbeidsreglement een andere termijn is bepaald. Verwittigt u uw werkgever niet onmiddellijk of bezorgt u het getuigschrift niet binnen de voorgeschreven termijn, en is dit niet te wijten aan een geval van overmacht, dan kunt u uw recht op gewaarborgd loon verliezen voor de ongeschiktheidsdagen voorafgaand aan de dag van verwittiging/voorlegging. Dit laattijdig voorleggen is evenwel geen contractbreuk en ook geen dringende reden voor ontslag.

Over het algemeen stelt uw behandelend arts het geneeskundig getuigschrift op. Dit bevat het feit van de arbeidsongeschiktheid, de vermoedelijke duur ervan, en of u zich al dan niet naar een andere plaats mag begeven. Uw diagnose mag niet worden vermeld. Deze medische informatie is vertrouwelijk en valt onder het beroepsgeheim van uw behandelend arts.

Bij verlenging van de arbeidsongeschiktheid gelden in principe dezelfde normen van verwittiging en bewijs.

Moet ik mijn werkgever of collega’s melden dat ik kanker heb?

Medische informatie is persoonlijk en vertrouwelijk. Als er een diagnose van kanker bij u wordt vastgesteld, is dat informatie die valt onder de privacybescherming en onder het beroepsgeheim van de arts die u behandelt. Werkgever of collega's hebben dus niet het recht om hierover geïnformeerd te worden. Of u hen inlicht, is dus een persoonlijke beslissing.

Moet ik de adviserend arts van het ziekenfonds melden dat ik kanker heb?

Ja. De aangifte gebeurt door middel van een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid. Het vermeldt de diagnose of de symptomen waardoor u arbeidsongeschikt bent, en wordt ingevuld door uw behandelend arts.

Het ingevulde attest moet binnen strikte termijnen overgemaakt worden aan de adviserend arts van het ziekenfonds. Bent u arbeider, dan moet dit binnen de 14 kalenderdagen gebeuren. Bent u bediende, dan is de termijn 28 kalenderdagen. Op basis van het ingediende attest wordt u als arbeidsongeschikt erkend. Na verloop van tijd zult u evenwel door de adviserend arts van het ziekenfonds opgeroepen worden voor een controleraadpleging. Meer informatie kunt u bekomen bij uw ziekenfonds.

Ook wanneer u na uw ontslag uit het ziekenhuis arbeidsongeschikt blijft, moet u een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid bezorgen aan de adviserend arts van het ziekenfonds. En dit binnen de 48 uur na uw ontslag.

En wanneer u het werk hebt hervat, maar binnen de 14 kalenderdagen (tijdens het eerste jaar arbeidsongeschiktheid) of drie maanden (vanaf het tweede jaar arbeidsongeschiktheid) opnieuw arbeidsongeschikt wordt, dan moet u eveneens binnen de 48 uur een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid bezorgen aan de adviserend arts van het ziekenfonds.

Moet ik de preventieadviseur-arbeidsarts melden dat ik kanker heb?

Nee, dat is niet verplicht.

Stelt u deze arts toch op de hoogte, weet dan dat hij evenzeer gebonden is door het beroepsgeheim. Dus wanneer u dit niet wenst, zal hij of zij uw werkgever niet inlichten. Gezien de rol van de preventieadviseur-arbeidsarts kan het om twee redenen wel nuttig zijn dat u hem of haar meldt dat u kanker hebt:

  • Wanneer hij of zij bepaalde maatregelen zou kunnen treffen om de arbeidsplaats en werkomstandigheden aan te passen, zodat u kunt blijven werken of het werk kunt hervatten. In het kader van het re-integratietraject voor langdurig arbeidsongeschikten speelt de preventieadviseur-arbeidsarts namelijk een belangrijke rol.
  • Wanneer u vermoedt dat de kanker waaraan u lijdt een beroepsziekte is. De arbeidsarts kan dan de nodige maatregelen nemen voor preventie en erkenning van de ziekte.

Vanaf wanneer word ik arbeidsongeschikt?

De diagnose kanker maakt u niet noodzakelijk arbeidsongeschikt (d.w.z. dat het voor u wegens ziekte of ongeval onmogelijk is de contractueel overeengekomen taken te verrichten). In eerste instantie is het aan uw behandelend arts om dit te beoordelen. Indien u nog steeds arbeidsgeschikt bent, blijft u verplicht de arbeidsovereenkomst uit te voeren en moet u voortwerken zoals overeengekomen. Vaak wordt een werknemer met kanker pas arbeidsongeschikt bij de start van de behandeling. De aard/context van de ziekte heeft echter mogelijk tot gevolg dat u vroeger arbeidsongeschikt wordt.

Opgelet: 'arbeidsrechtelijke' arbeidsongeschiktheid (d.w.z. in relatie werknemer-werkgever) en 'socialezekerheidsrechtelijke' arbeidsongeschiktheid (d.w.z. in relatie arbeidsongeschikte-RIZIV) zijn niet hetzelfde. Waar men in de ziekteverzekering spreekt in termen van graden van ongeschiktheid, gaat men in het arbeidsrecht na of u het overeengekomen werk kan uitvoeren en, indien dit niet het geval is, of het eventueel mogelijk is ander of aangepast werk uit te oefenen bij dezelfde werkgever. 

Het verschil tussen de arbeidsrechtelijke en socialezekerheidsrechtelijke visie op arbeidsongeschiktheid kan er nog wel toe leiden dat de werknemer tussen twee stoelen valt, bijvoorbeeld wanneer hij volgens het arbeidsrecht arbeidsongeschikt is maar volgens de sociale zekerheid toch arbeidsgeschikt. In sommige gevallen heeft de werknemer dan wel recht op een uitkering in het systeem van de (tijdelijke) werkloosheid. Dat is bijvoorbeeld het geval als

  • de adviserend arts van oordeel is dat de werknemer het werk kan hervatten
  • maar de preventieadviseur-arbeidsarts beslist dat de werknemer weliswaar op termijn in staat is om het overeengekomen werk weer op te nemen, maar dat hij niet in staat is in tussentijd bij de werkgever ander of aangepast werk uit te voeren. 

Wat zijn de gevolgen van een arbeidsongeschiktheid op de arbeidsovereenkomst en op het loon?

Wanneer u door uw behandelend arts arbeidsongeschikt wordt verklaard, hebt u het recht om afwezig te zijn van het werk.

Bij arbeidsongeschiktheid hebt u als werknemer bovendien recht op een zogeheten 'gewaarborgd loon' (of loonwaarborg), die ten laste is van de werkgever. Het gaat om een volledige of gedeeltelijke doorbetaling van het loon. Bedienden met een arbeidsovereenkomst voor een bepaalde tijd van minder dan drie maanden en arbeiders ontvangen gedurende de eerste 14 dagen van de arbeidsongeschiktheid een geheel of gedeeltelijk gewaarborgd loon (met daarna nog een periode van 14 dagen met toeslagen op de socialezekerheidsuitkeringen), terwijl bedienden met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd of een bepaalde tijd van minstens drie maanden, gedurende 30 kalenderdagen het volledige loon krijgen. In cao's kunnen deze wettelijk voorziene periodes wel verlengd zijn. Met de op til zijnde gelijkschakeling van het arbeiders- en bediendenstatuut zullen er mogelijk veranderingen komen in deze regeling. Deze gelijkschakeling is nog niet opgenomen in de wet tot invoering van het eenheidsstatuut van 26 december 2013. Enkel de carenzdag voor arbeiders wordt hierin afgeschaft, dat is de eerste werkdag van de arbeidsongeschiktheid waarvoor geen gewaarborgd loon wordt betaald.

Na deze periode valt u in de regel volledig onder het stelsel van de sociale zekerheid (met name de ziekte- en invaliditeitsverzekering), eventueel gecombineerd met een private verzekeringsformule die door uzelf of uw werkgever werd voorzien.

Wanneer het gaat om een arbeidsongeschiktheid ten gevolge van een beroepsziekte, hebt u recht op een gewaarborgd loon voor de eerste dertig dagen van de arbeidsongeschiktheid, ongeacht of u arbeider of bediende bent. Na deze periode ontvangt u van Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico's, een dagvergoeding.

Wat als ik tewerkgesteld ben via een uitzendkantoor?

In principe gelden dezelfde regels als wanneer u rechtstreeks bent aangeworven door een werkgever. Wordt u arbeidsongeschikt op het moment dat u een uitzendopdracht verricht, dan moet u dit melden aan het uitzendkantoor, dat beschouwd wordt als uw eigenlijke werkgever. U moet uw arbeidsongeschiktheid ook melden bij de adviserend arts van het ziekenfonds. En afhankelijk van de afspraken die u hebt gemaakt met het uitzendkantoor, verwittigt u ook de onderneming waar u bent tewerkgesteld.

Tijdens de arbeidsovereenkomst als uitzendkracht hebt u recht op gewaarborgd loon ten laste van het uitzendkantoor. Dit recht kan worden uitgebreid onder de vorm van een maandelijks gewaarborgd loon dat wordt toegekend nadat de arbeidsovereenkomst werd beëindigd. Om hiervan te kunnen genieten, moet u onmiddellijk het uitzendkantoor verwittigen dat de reden van de arbeidsongeschiktheid blijft bestaan nadat de arbeidsovereenkomst werd beëindigd, en moet u een doktersattest afleveren.  

Na de periode van het gewaarborgd loon hebt u als uitzendkracht recht op een ziekte-en invaliditeitsuitkering ten laste van het ziekenfonds.