Welke palliatieve zorg is er voor u?

Palliatieve zorg kan bestaan uit medische of verpleegkundige zorg en ondersteuning van praktische, sociale, financiële, emotionele en existentiële/spirituele aard. De zorg wordt bepaald door de wensen, noden en keuzes van de ongeneeslijke zieke persoon.

Palliatieve zorg voor wie thuis is

Foto Sien Verstraeten / Vlaamse Ouderenraad

De huisarts en andere hulpverleners uit de eerste lijn

Wie een ongeneeslijke ziekte heeft, heeft al vroeg in zijn ziekteverloop baat bij een ‘palliatieve benadering’. Dat wil niet zeggen dat hij al meteen sterk gespecialiseerde palliatieve zorgverleners nodig heeft, maar wel iemand die met u bekijkt waar u nood aan heeft en waar u bezorgd over bent: Welke grote bezorgdheden hebt u? Is er nood aan informatie? Waar hebben uw partner, uw familie en andere naasten behoefte aan? Hebt u nood aan psychosociale of existentiële begeleiding? Zijn er afspraken over de toekomst? Hebt u pijn, bent u kortademig, bent u verward? Overheerst angst?

De huisarts kan hier een belangrijke coördinerende rol spelen: hij of zij kent u, uw ziekte, uw naasten enz.
Ook andere zorgverleners in de eerste lijn (‘in de eerste lijn’, dat zijn zorgverleners waar u zelf zonder verwijzing naartoe kunt gaan zoals de huisarts, tandarts, kinesist enz.), bijvoorbeeld een  thuisverpleegkundige, kunnen hier een belangrijke rol hebben.

Gespecialiseerde palliatieve zorg thuis

Palliatieve zorgteams

Voor complexere palliatieve zorg aan huis, meestal in een latere fase van de ziekte, kunt u op een palliatief zorgteam rekenen. Dat team werkt samen met uw gebruikelijke verzorgers (uw (huis)arts, thuisverpleegkundige enz.) en geeft op hun verzoek gespecialiseerde steun en advies. De begeleiding door een palliatief thuiszorgteam is volledig terugbetaald.

Dagcentra voor palliatieve zorg

Palliatieve patiënten kunnen ook af en toe naar een palliatief dagverzorgingscentrum of palliatief dagcentrum. Zeker op bepaalde ogenblikken kan de zorg voor een ziek persoon te zwaar zijn voor de omgeving, bijvoorbeeld als de partner nog uit werken gaat, als er voor kinderen gezorgd moet worden, als de partner er alleen voor staat, op leeftijd is of zelf ziek is. Eens in een andere omgeving vertoeven, een luisterend oor vinden, lotgenoten ontmoeten ...

Foto Kom op tegen Kanker - Filip Claessens Het Heidehuis in Brugge is een van de dagcentra voor palliatieve zorg, speciaal voor palliatieve patiënten.

Het doet het ziekzijn anders beleven of even vergeten. De gasten verblijven er in een rustige, huiselijke sfeer waar veel kan maar niets moet. Dat wordt vaak mogelijk gemaakt door vrijwilligers in het dagcentrum. U betaalt een dagprijs, waarin een warme maaltijd is inbegrepen (vervoer niet). Er zijn in Vlaanderen vijf gespecialiseerde dagcentra voor palliatieve verzorging:

Dagverzorgingscentra

Hulpbehoevende 65’+ers, ook wie bijv. aan kanker lijdt, kunnen terecht in een gewoon dagverzorgingscentrum. Ook wie jonger is dan 65, kan hier soms heen. Een dagverzorgingscentrum biedt geen zware medische verzorging. U betaalt hiervoor een dag- of uurprijs. Bekijk hier een overzicht van alle erkende dagverzorgingscentra in Vlaanderen.

Vakantiecentra en zorghotels

Bepaalde vakantiecentra en (zorg)verblijven bieden lichte zorgondersteuning. Die zijn niet door de overheid erkend, en vragen daarom een eigen prijs. Ze bieden lang niet allemaal dezelfde ondersteuning. Lees hier meer over deze vakantiecentra, zorghotels etc.

Palliatieve zorg in woonzorgcentra

Het is belangrijk dat snel na opname in een woonzorgcentrum een palliatief dossier wordt aangemaakt en dat het duidelijk aanwezig is in het patiëntendossier.

Veel ouderen die naar een woonzorgcentrum zijn verhuisd, hebben al palliatieve zorgnoden bij aankomst, anderen ontwikkelen palliatieve zorgnoden tijdens hun verblijf. Wettelijk gezien moet elk woonzorgcentrum een beleid hebben rond palliatieve zorg en levenseindezorg. Zo zijn er in elk woonzorgcentrum naast de gewone zorgverleners gespecialiseerde verpleegkundigen of verzorgenden voor palliatieve zorg die de andere zorgverleners kunnen bijstaan, en wordt er met de bewoners een palliatief dossier opgesteld.

Het is belangrijk dat zo’n palliatief dossier snel na opname wordt aangemaakt en dat het duidelijk aanwezig is in het patiëntendossier. Mocht er zich buiten de werkuren een probleem voordoen en de huisarts van wacht komt langs, dan zal die het patiëntendossier inkijken. Daardoor is die arts goed geïnformeerd en zal hij of zij bijvoorbeeld minder vaak overgaan tot een belastende hospitalisatie.

Palliatieve zorg in ziekenhuizen

Uw behandelend arts en zijn team kunnen u vaak helpen voor palliatieve zorg. Maar er zijn in het ziekenhuizen ook mensen gespecialiseerd in palliatieve zorg. Vraag uw arts of u met een specialist palliatieve zorg kunt praten.

In elk ziekenhuis zijn er mensen gespecialiseerd in palliatieve zorg. Vraag uw arts tijdig of u met een specialist palliatieve zorg kunt praten.

Elk ziekenhuis beschikt over een palliatief supportteam dat minstens bestaat uit een palliatief deskundig arts, een palliatief deskundig verpleegkundige en een psycholoog. Dit team komt in principe op alle afdelingen van het ziekenhuis waar palliatieve patiënten zijn. Het is hun taak om deze patiënten mee te begeleiden of om de collega-zorgverleners - die instaan voor de zorg voor deze patiënten - bij te staan. Ze nemen de tijd om zelf te luisteren naar patiënt en familie of geven advies aan collega's, bijvoorbeeld over de bestrijding van pijn en andere lichamelijke ongemakken.

Sommige ziekenhuizen hebben een palliatieve eenheid waar zes tot twaalf mensen terechtkunnen. Dat kan een aparte plek in het ziekenhuis zijn of verspreid zijn over verschillende ziekenhuisdiensten. Bekijk hier het overzicht van palliatieve eenheden.

De palliatieve hulpverlening in het ziekenhuis is gratis.

Palliatieve kankerbehandeling

Als een kanker niet meer te genezen is, stelt de oncoloog of kankerspecialist een zogenaamde ‘palliatieve behandeling’ voor. Een ‘palliatieve behandeling’ betekent doorgaans dat de artsen van mening zijn dat de patiënt niet meer geneest, maar dat ze er alles aan zullen doen om zijn leven zo comfortabel en kwaliteitsvol mogelijk te maken.

Een palliatieve kankerbehandeling is een aangepaste behandeling die de groei van de kankercellen afremt en klachten vermindert. Artsen kunnen bijvoorbeeld chemotherapie of bestraling geven om de groei te vertragen van een tumor die pijn veroorzaakt. Of ze kunnen tumorweefsel wegsnijden dat op bepaalde zenuwen drukt.

Meer lezen