Leven met kanker is een hele beproeving. De diagnose, de onderzoeken en de behandeling confronteren u en uw naasten met allerlei zorgen, spanningen en onzekerheden en kunnen heftige gevoelens oproepen. Voor emotionele ondersteuning tijdens en na uw behandeling kunt u als patiënt of naaste terecht bij een psycholoog.

Een van de meest voorkomende emoties bij kanker is angst. Als die uw dagelijks leven beheerst, kunt u wellicht baat hebben bij psychologische begeleiding. Bekijk de video 'Hoe omgaan met angst na kanker?' van de Kankerlijn van Kom op tegen Kanker

Hoe omgaan met kanker en de handeling ervan? Hoe omgaan met de angst die gepaard gaat met de diagnose, onderzoeken en behandeling? Hoe omgaan met uw tijdelijk veranderde rol in uw gezin en op uw werk? Hoe uw verschillende sociale rollen na de behandeling weer opnemen? Hoe omgaan met vermoeidheid en depressieve gevoelens? Hoe omgaan met veranderingen op relationeel of seksueel vlak? Het zijn maar enkele voorbeelden van thema’s die u in alle vertrouwen kunt bespreken met een psycholoog als u het gevoel hebt dat ze uw eigen draagkracht overschrijden.

De psycholoog helpt u om uw gedachten en gevoelens (bv. angst, boosheid, teleurstelling, verdriet, onzekerheid …) te verwoorden en een plaats te geven. Hij of zij bespreekt samen met u welke mogelijkheden er zijn om aan uw mentaal evenwicht te werken en zo uw levenskwaliteit te verbeteren.

Begeleiding door een psycholoog in het ziekenhuis

Individuele begeleiding

In het ziekenhuis waar u behandeld wordt, kunt u voor individuele psychologische begeleiding terecht bij een oncopsycholoog, dat is een psycholoog die gespecialiseerd is in het omgaan met mensen met kanker. Ook uw partner of een ander naast familielid (bv. ouder, kind, broer, zus …) kan in het ziekenhuis waar u behandeld wordt een gesprek aanvragen met een oncopsycholoog. Kinderen van een (groot)ouder met kanker zijn in verschillende ziekenhuizen welkom in een ontmoetingsruimte waar ze begeleid worden door een kinderpsycholoog. Kinderen die zelf kanker hebben en hun familie worden op de afdeling kinderoncologie begeleid door een kinderpsycholoog.

Groepsactiviteiten

In plaats van of aanvullend op een individueel gesprek kunt u in het ziekenhuis ook deelnemen aan groepsactiviteiten die begeleid worden door een oncopsycholoog, bijvoorbeeld mindfulnesstrainingen, relaxatiecursussen, infosessies binnen een oncorevalidatieprogramma, infosessies over vermoeidheid bij en na kanker, over pijn bij en na kanker, over intimiteit en seksualiteit, over geheugen- en concentratieproblemen na een kankerbehandeling … 

Wilt u graag een groepsactiviteit volgen die begeleid wordt door een oncopsycholoog? Vraag in uw ziekenhuis wat het aanbod is of raadpleeg onze agenda met activiteiten voor kankerpatiënten en hun naasten.

Wat kost begeleiding door een psycholoog in het ziekenhuis?

Tijdens uw behandeling is een individuele raadpleging bij de oncopsycholoog gratis in alle Vlaamse en Brusselse ziekenhuizen.

Tijdens uw behandeling is een individuele raadpleging bij de oncopsycholoog gratis in alle Vlaamse en Brusselse ziekenhuizen. In sommige ziekenhuizen kunt u ook na uw behandeling op consultatie blijven gaan bij de oncopsycholoog. In bepaalde ziekenhuizen hoeft u voor de gesprekken na uw behandeling niet te betalen, in andere wel. Vraag in uw ziekenhuis na of psychologische begeleiding na de behandeling mogelijk is en of ze betalend is.

Groepsactiviteiten begeleid door een oncopsycholoog zijn in de meeste ziekenhuizen gratis. Om deel te nemen aan een oncorevalidatieprogramma, betaalt u alleen het remgeld. In enkele ziekenhuizen is deelname aan een oncorevalidatieprogramma volledig gratis. Meer lezen over de kostprijs van oncorevalidatie.

Begeleiding door een psycholoog buiten het ziekenhuis

Individuele begeleiding

Buiten het ziekenhuis kunt u voor individuele psychologische begeleiding terecht bij o.a.

Aan de hand van individuele gesprekken krijgt u een beter zicht op wat u dwarszit, wat er allemaal meespeelt hierin en wat u kan helpen om u mentaal weerbaarder te voelen.

Tips en extra info:

  • Informeer bij het eerste contact of de psycholoog ervaring heeft met de begeleiding van mensen met kanker en/of hun naasten.
  • Bij de meeste Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg zijn er wachtlijsten. U kunt daar dus meestal niet snel terecht. Ook CAW en zelfstandig psychologen hebben soms wachtlijsten.
  • Houd er rekening mee dat zowel Centra voor Algemeen Welzijn als Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg voorrang geven aan mensen die financieel en sociaal kwetsbaar zijn.
  • Bent u student? Informeer dan bij de studiebegeleidingsdienst van uw onderwijsinstelling bij wie u terechtkunt voor psychologische begeleiding en tegen welke voorwaarden.

Groepsactiviteiten

In plaats van of aanvullend op een individueel gesprek kunt u deelnemen aan groepsactiviteiten die begeleid worden door een psycholoog, bijvoorbeeld over hoe minder piekeren, hoe u ontspannen, hoe beter slapen … Deze groepsactiviteiten worden georganiseerd door bijvoorbeeld zelfstandig psychologen, huisartsenpraktijken, eerstelijnshuizen, wijkgezondheidscentra, ziekenfondsen, lokale dienstencentra, vormingscentra en onderwijsinstellingen. Houd er wel rekening mee dat deze activiteiten zich vaak tot een breder publiek richten en dus niet altijd specifiek zijn voor mensen met kanker en/of hun naasten.

De groepsactiviteiten van lotgenotengroepen voor mensen met en na kanker en van inloophuizen, open huizen en wellbeingcentra zijn wel specifiek voor mensen met en na kanker.

Wilt u graag een groepsactiviteit voor mensen met kanker volgen die begeleid wordt door een psycholoog? Raadpleeg onze agenda met activiteiten voor kankerpatiënten en hun naasten.

Een consultatie bij een zelfstandig psycholoog buiten het ziekenhuis is sinds kort onder bepaalde voorwaarden terugbetaald, met een maximum van acht consultaties per jaar.

Wat kost begeleiding door een psycholoog buiten het ziekenhuis?

Begeleiding door een psycholoog verbonden aan een onderwijsinstelling of een Centrum voor Algemeen Welzijn is gratis.

Een consultatie bij een psycholoog verbonden aan een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg kost 11 euro. Informeer in het CGG waar u zich aanmeldt of u in aanmerking komt voor een verminderingstarief of een vrijstelling.

Voor een consultatie bij een zelfstandig psycholoog zijn er prijsgewijs twee situaties mogelijk:

  1. De consultatie komt in aanmerking voor terugbetaling van eerstelijnspsychologische zorg vanuit de verplichte ziekteverzekering (nieuw sinds 1 april 2019). Dat is het geval als de volgende voorwaarden vervuld zijn:
    - U bent tussen 18 tot en 64 jaar.
    - U hebt een verwijsvoorschrift van uw huisarts of psychiater.
    - Uw huisarts of psychiater heeft vastgesteld dat u een matig ernstig psychisch probleem op het vlak van angst, depressie of alcoholgebruik hebt.
    - U gaat op consultatie bij een klinisch psycholoog die toegetreden is tot het zorgnetwerk waar u woont. Raadpleeg de lijst van klinisch psychologen in de zorgnetwerken.

    Behoort u tot de doelgroep, dan komt u in aanmerking voor een reeks van vier sessies per kalenderjaar (of uitgebreid met nog eens vier sessies met een nieuw verwijsvoorschrift). Het tarief bedraagt 45 euro voor een sessie van 45 minuten en 60 euro voor de eerste sessie die 60 minuten duurt. U betaalt daarvan zelf 11 euro of 4 euro met verhoogde tegemoetkoming.

    Noot: dit is nieuw sinds 1 april 2019. Het is mogelijk dat er in uw buurt (nog) geen psycholoog beschikbaar is die vanuit een zorgnetwerk deze tarieven hanteert. Bespreek dit met uw huisarts of psychiater.
     

  2. De consultatie voldoet niet aan de voorwaarden voor terugbetaling vanuit de verplichte ziekteverzekering. Een sessie kost in dat geval meestal tussen de 50 en 65 euro voor een uur. Bepaalde ziekenfondsen betalen een deel van het betaalde bedrag terug vanuit hun pakket van aanvullende voordelen die ze bieden naast de verplichte ziekteverzekering. Er bestaat momenteel een grote verscheidenheid in terugbetalingsvoorwaarden tussen de verschillende ziekenfondsen. Vraag hierover informatie aan uw ziekenfonds. Het Vlaams Patiëntenplatform maakte een overzicht van de terugbetaling van psychologische begeleiding per ziekenfonds. Bekijk hier de terugbetaling bij volwassenen (pdf) en de terugbetaling voor kinderen en jongeren (pdf).

    Tip: sommige hospitalisatieverzekeringen betalen consultaties bij de psycholoog terug als ze plaatsvinden binnen een bepaalde periode na de ziekenhuisopname en dus onder nazorg vallen. Informeer bij uw verzekeringsmaatschappij of ze consultaties bij de psycholoog terugbetaalt en onder welke voorwaarden.

Begeleiding door een psychiater in of buiten het ziekenhuis

Het kan zijn dat uw behandelend arts, huisarts of psycholoog u aanraadt om op raadpleging te gaan bij een psychiater, bijvoorbeeld als u worstelt met hardnekkige depressieve gevoelens. Indien nodig zal hij of zij u medicatie of een andere behandeling voorschrijven.

Was u voor uw kankerbehandeling al in behandeling bij een psychiater, dan blijft die opvolging tijdens uw ziekenhuisopname in bepaalde ziekenhuizen verzekerd via de zogenaamde ‘liaisonpsychiater’ en zijn of haar team.

Wat kost een bezoek aan de psychiater?

Een raadpleging bij een psychiater wordt terugbetaald door de verplichte ziekteverzekering. U moet alleen het remgeld betalen. Het bedrag is vergelijkbaar met het remgeld dat u bij een andere arts-specialist betaalt.

In een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) betaalt u voor een consultatie bij een psychiater maximaal het geconventioneerd honorarium d.w.z. het tarief dat afgesproken is tussen ziekenfondsen en artsen.

Psycholoog, oncopyscholoog, psychotherapeut, psychiater?

De termen ‘psycholoog’, ‘psychotherapeut’ en ‘psychiater’ worden regelmatig door elkaar gebruikt in verband met psychologische hulp. Ten onrechte, want er zijn wel degelijk verschillen tussen de drie.

  • Een psycholoog is iemand die na een universitaire opleiding van vijf jaar (met inbegrip van een stage) het diploma van licentiaat of master in de psychologie heeft behaald. Afgestudeerde psychologen die zich hebben laten registreren bij de Psychologencommissie zijn ‘erkende’ psychologen. Enkel erkende psychologen mogen de titel van psycholoog dragen. Er bestaan verschillende afstudeerrichtingen en profielen: klinisch psychologen, schoolpsychologen, organisatie- of arbeidspsychologen en onderzoekpsychologen. Meer lezen over wat een psycholoog is en doet.
  • Een klinisch psycholoog is iemand die na een universitaire opleiding van vijf jaar (met inbegrip van een stage) het diploma van licentiaat of master in de psychologie heeft behaald in de afstudeerrichting klinische psychologie. Hij of zij werkt meestal in een ziekenhuis of andere gezondheidsinstelling (CAW, CGG enz.).
  • Een oncopsycholoog is een klinisch psycholoog die naast een diploma van licentiaat of master in de psychologie ook het getuigschrift psycho-oncologie heeft behaald (na een tweejarige interuniversitaire permanente vorming).
  • Een psychotherapeut is een hulpverlener die een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd. Psychotherapie is gericht op het aanpakken van een mentale problemen.
  • Een psycholoog-psychotherapeut is een psycholoog die bijkomend een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd en psychotherapeutische behandeling aanbiedt.
  • Een psychiater is een arts die zich na zijn of haar studies geneeskunde heeft gespecialiseerd in de psychiatrie, het onderdeel van de geneeskunde dat zich toelegt op o.a. de studie en behandeling van psychische aandoeningen en van mentale aspecten van lichamelijke ziekten.
  • Een psychiater-psychotherapeut is een psychiater die bijkomend een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd en psychotherapeutische behandeling aanbiedt.