Heel veel plaatsen zijn wettelijk verplicht om rookvrij te zijn. Daarnaast zijn er al veel plaatsen die op eigen initiatief rookvrij zijn. Hieronder vindt u een overzicht.

Wettelijk rookvrij

Heel veel plaatsen zijn rookvrij gemaakt door de wetgever. Ze vallen onder het wettelijk rookverbod van 22 december 2009. Het rookverbod in Vlaamse scholen werd van kracht door een Vlaams decreet. Rookvrij betekent dat niet alleen de sigaar of sigaret geband is, maar ook de elektronische sigaret en de waterpijp. Die laatste vallen in de rookwetgeving onder ‘soortgelijke’ producten.

Gesloten publieke ruimtes

Verboden te roken

In België mag u in geen enkele ‘gesloten plaats toegankelijk voor het publiek’ meer roken. Wat bedoelt de wetgever daar nu precies mee?

‘Een gesloten plaats’ is een plaats door wanden afgesloten van de omgeving en voorzien van een plafond of zoldering. ‘Een plaats toegankelijk voor het publiek’ is een plaats waarvan de toegang niet beperkt is tot de gezinssfeer.

Het gaat daarbij om, onder meer, overheidsgebouwen, stations, luchthavens, handelszaken, cafés, bars, dancings, restaurants, ziekenhuizen, onderwijsinstellingen, kinderdagverblijven, plaatsen waar vertoningen plaatsvinden (concertzalen, theaters), plaatsen waar tentoonstellingen worden georganiseerd, plaatsen waar sport wordt beoefend ...

Openbaar vervoer

Ook het openbaar vervoer is volledig rookvrij gemaakt door de wetgever. Het rookverbod geldt niet alleen in de voertuigen zelf, maar bijvoorbeeld ook in de bushokjes van De Lijn, binnen in de stations van de NMBS en op de gesloten perrons (zoals Antwerpen-Centraal en Brussel-Centraal) van de NMBS. 

De werkplek

Er geldt ook een rookverbod op de werkplek. Ook het vervoermiddel dat voor gemeenschappelijk vervoer van en naar het werk door de werkgever ter beschikking wordt gesteld van het personeel (zoals de bestelwagen waarin bouwvakkers zich verplaatsen naar een werf), is rookvrij.

Er zijn nog twee uitzonderingen op het rookverbod op de werkplek:

  • de gesloten plaatsen die als privé worden beschouwd in alle instellingen van maatschappelijke dienstverlening (zoals gesloten asielcentra, woon- en zorgcentra) en van de gevangenissen (de cellen dus). Daar kunnen de bewoners en niet-bewoners roken onder de voorwaarden die er voor hen zijn vastgelegd.
    Sommige instellingen hebben echter zelf een algemeen rookverbod ingesteld, ook op de kamers van de bewoners. Veel woon- en zorgcentra bijvoorbeeld zijn volledig rookvrij. Informeer hiernaar bij eventuele inschrijving of opname als u dit belangrijk vindt.
  • privéwoningen, behalve de ruimten die uitsluitend bestemd zijn voor professioneel gebruik en waar werknemers tewerk worden gesteld. Hier gaat het bijvoorbeeld om de situatie waarbij een poets- of huishoudhulp, of een thuisverpleegster bij de mensen aan huis gaat. Kom op tegen Kanker ondersteunt evenwel een campagne om roken op de werkplek van poetshulpen, huishoudhulpen en verzorgenden bespreekbaar te maken.

Het hele schoolterrein

In alle Vlaamse scholen geldt bij Vlaams decreet een totaal rookverbod op het hele schoolterrein. Dus niet alleen de schoolgebouwen, maar ook alle buitenruimtes van de school (speelplein, parking ...) zijn rookvrij. Een aparte rookkamer voor leraren mag niet. Ook tijdens een- of meerdaagse uitstappen mag er niet worden gerookt. Het rookverbod geldt ten allen tijde, 24 uur op 24 uur dus en voor iedereen die het schoolterrein betreedt: leerkrachten en ander personeel, leerlingen, ouders en bezoekers.

Rookvrij op eigen initiatief

Er zijn al veel meer plaatsen rookvrij dan volgens het wettelijke rookverbod moet. Veel van de plaatsen hieronder deden dat in het kader van de beweging Generatie Rookvrij, die in 2018 gelanceerd werd en die wil dat niemand, vanaf 2019 geboren, ooit nog begint met roken.

Voetbalstadions

Voetbalclubs Anderlecht, Cercle Brugge, Club Brugge en KRC Genk hebben ervoor gekozen om tijdens thuiswedstrijden hun stadion rookvrij te maken. De gebouwen zelf waren natuurlijk al rookvrij. Ze vallen immers onder het rookverbod in gesloten publieke ruimtes. Maar, ook op de tribunes zelf mag nu niet meer worden gerookt. Andere stadions, zoals de Ghelamco-arena van KAA Gent en Zulte-Waregem, zijn gedeeltelijk rookvrij gemaakt.

Dierenparken

Zoo Antwerpen en Dierenpark Planckendael maakten hun domeinen rookvrij. Roken is er enkel nog toegelaten in specifieke rookzones. Ook dierenpark De Zonnegloed in Oost-Vleteren is rookvrij.

Kinderboerderijen

Het Neerhof in Dilbeek, Bokkeslot in Deerlijk, Diggie in Brakel en La Prairie in Moeskroen kozen voor een rookvrije kinderboerderij.

Sport Vlaanderen

Ook Sport Vlaanderen nam het initiatief om haar domeinen rookvrij te maken. Het domein Hofstade is sinds eind 2018 rookvrij, met rookzones uit het zicht. De andere 13 centra van Sport Vlaanderen volgen nog in 2019.

Gemeenten

Ondertussen hebben een 15-tal gemeenten/steden initiatieven genomen om hun speel- en/of sportterreinen rookvrij te maken, waaronder de pilootgemeentes Boechout, Harelbeke, Mechelen, Leopoldsburg, Waregem en Zottegem.

Wilt u een inbreuk tegen het wettelijke rookverbod signaleren?

In België zijn er enkele meldpunten waar u met uw klachten tegen het wettelijke rookverbod heen kunt. 

Horeca

Voor klachten in verband met de horeca kunt u schrijven of bellen naar het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen.

Meldpunt FAVV

WTC III 2de verd.
Simon Bolivarlaan 30
1000 Brussel
E-mail: meldpunt@favv.be 
Tel.: 0800 13 550 van 8u tot 17u
Fax: 0800 13 455

Openbare plaatsen

Klachten over het rookverbod in bepaalde openbare plaatsen kunnen worden ingediend bij de federale overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu - Directoraat-generaal Dier, Plant en Voeding - Afdeling Voedingsmiddelen en andere consumptieproducten op volgend adres:

Telefoon: 02 524 74 50
Fax: 02 210 48 16
E-mail: apf.food@health.fgov.be
RAC - Arcaden, Pachecolaan, 19 bus 5
1010 Brussel
Belgïe

Spoorwegen

NMBS
Algemene Directie Reizigers
Frankrijkstraat 85
1060 Brussel

Werkomgeving

Een klacht over roken in de werkomgeving dient u in bij de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid (tel 02 233 41 11). U kunt ook terecht bij de Externe Directies Toezicht op het Welzijn op het Werk in uw eigen provincie.

Scholen

Klachten tegen overtreders van het rookverbod moeten bij de directie van de instelling worden ingediend. Met klachten over het rookbeleid van de instelling kunt u bij de inrichtende macht van de instelling of bij de onderwijsinspectie terecht. De scholen met de daaraan verbonden inrichtende machten vindt u op de website van Onderwijs Vlaanderen. Met de inspectie kunt u contact opnemen via de website www.onderwijsinspectie.be.