Vruchtbaarheidssparende behandelingen bij mannen

Er zijn verschillende technieken om voor de start van de kankerbehandeling de vruchtbaarheid zo veel mogelijk te sparen, zodat u na de behandeling toch nog over zaadcellen beschikt om uw kinderwens te vervullen.

Foto iStock Ook als het risico op verminderde vruchtbaarheid uiterst klein is, is het raadzaam om zaadcellen te laten invriezen. Foto: tank met vloeibare stikstof waarin spermastalen worden bewaard.

Mannelijke (on)vruchtbaarheid hangt onlosmakelijk samen met de productie en de aanwezigheid van (rijpe) zaadcellen. Wanneer uw arts vermoedt dat uw kankerbehandeling een negatief effect zal hebben op de zaadcellen in de teelbal en op de productie ervan, zal hij of zij u aanraden om vóór de behandeling een spermastaal te laten invriezen. Ook als het risico op verminderde vruchtbaarheid uiterst klein is, is het raadzaam om zaadcellen te laten invriezen.

Wanneer voor de start van de kankerbehandeling geen zaadcellen in het sperma gevonden worden, kan een biopsie van de teelbal uitgevoerd worden om naar zaadcellen te zoeken. Als er vervolgens zaadcellen in het weefsel teruggevonden worden, kan dat weefsel ingevroren worden.

Zaadcellen of weefsel invriezen wordt ook wel cryopreservatie genoemd, of specifiek bij mensen met kanker oncofreezing.

Uw arts zal u hiervoor doorverwijzen naar een fertiliteitscentrum. Bekijk de lijst van de fertiliteitscentra in Brussel en Vlaanderen (centra met een 'B' achter de naam zijn meer gespecialiseerd, enkel daar kan bijv. de terugbetaalde oncofreezing).

Wellicht komt u voor de lastige keuze te staan om wel of geen vruchtbaarheidssparende behandeling te ondergaan. Het nemen van een beslissing is vaak niet eenvoudig; zeker omdat zoveel andere zaken uw aandacht vragen. Vraag aan uw arts meer informatie over het invriezen van zaadcellen en of u kan doorverwezen worden naar een fertiliteitscentrum.

Als na uw kankerbehandeling blijkt dat u onvruchtbaar bent geworden en als u op dat moment toch een kinderwens hebt, kunt u zaadceldonatie, adoptie of pleegzorg overwegen. Sommige koppels kiezen ervoor om verder te gaan zonder kinderen.

Vriesbewaring van zaadcellen

Een spermastaal invriezen gaat niet gepaard met een ingreep of medicatietoediening en kan op enkele dagen al gepland worden.

Met één ejaculaat zijn tien injectiepogingen mogelijk, wat tot twee of drie kinderen kan leiden. Wetenschappelijk gezien blijven de ingevroren zaadcellen onbeperkt houdbaar. De wetgeving stelt een termijn van 10 jaar voor bewaring, maar die kunt u laten verlengen.

Een staalafgifte in het lab van een fertiliteitscentrum volstaat om uw vruchtbaarheid te bewaren.

Het sperma wordt verkregen uit een ejaculaat (zaadlozing). De spermacellen worden ingevroren om ze later weer te ontdooien en in een eicel te injecteren. Met één ejaculaat zijn tien injectiepogingen mogelijk, wat tot twee of drie kinderen kan leiden.

Wetenschappelijk gezien blijven de ingevroren zaadcellen onbeperkt houdbaar. De wetgeving stelt een termijn van 10 jaar voor bewaring, maar die kunt u laten verlengen als u daartoe de nodige stappen onderneemt.

Vriesbewaring van teelbalweefsel

Soms is het niet mogelijk om voldoende bruikbare zaadcellen te verzamelen via een geëjaculeerd spermastaal. In dat geval kan een testisbiopsie mogelijk wel een oplossing bieden. Via een kleine snede in de balzak worden dan één of meerdere stukjes weefsel uit één of uit beide teelballen genomen om zo (rijpe) zaadcellen te verzamelen. Het teelbalweefsel wordt daarna ingevroren zodat de aanwezige zaadcellen niet verouderen of beschadigd raken.

Wetenschappelijk gezien blijft het ingevroren teelbalweefsel onbeperkt houdbaar. De wetgeving stelt een termijn van 10 jaar voor bewaring, maar die kunt u laten verlengen als u daartoe de nodige stappen onderneemt.

Vriesbewaring van stamcellen

Bij jongens vóór hun puberteit maken de teelballen nog geen rijpe zaadcellen aan. Bijgevolg kunnen er geen zaadcellen uit sperma of teelbalweefsel ingevroren worden. Voor hen is er de experimentele optie om stamcellen (voorlopers van zaadcellen) te bewaren. Dat gebeurt door (een deel van) één teelbal weg te nemen en het teelbalweefsel in te vriezen. Bij kinderwens op een volwassen leeftijd zou dit eigen weefsel getransplanteerd kunnen worden en zaadcelproductie starten. Een andere optie is in-vitromaturatie (ivm) van deze stamcellen tot rijpe zaadcellen buiten het lichaam. Beide mogelijkheden zijn op dit moment nog experimenteel.

Lees ook deze verhalen