Uitwendige prothese en borstreconstructie

Als u een borstamputatie nodig hebt, kan al voor de ingreep en tijdens de controleconsultaties en -gesprekken het thema borstprothese of borstreconstructie ter sprake gebracht worden. Mogelijk doet de arts of de borstverpleegkundige dit, maar aarzel niet om zelf ook informatie te vragen. Misschien staat uw hoofd er op dat ogenblik echter niet naar en eist uw ziekte al uw aandacht op. Dat is geen probleem. Neem gerust de tijd. Deze beslissing is niet dringend en u hoeft dus zeker niet overhaast te werk te gaan. 

Borstprothese of borstreconstructie

Eigen keuze

Een borstoperatie, en zeker een borstamputatie, is een ingrijpend en emotioneel gebeuren. U bent angstig en droevig door de kanker en daarbij komt nog dat een zichtbaar en belangrijk deel van uw lichaam geheel of gedeeltelijk wordt weggenomen. Uw eigen borst kan men u uiteraard nooit teruggeven. Maar een uitwendige borstprothese of een borstreconstructie kunnen u wel een beter gevoel bieden. Een prothese en/of een reconstructie verhinderen dat u rugpijn krijgt en helpen u om een goede lichaamshouding te bewaren. U zult zich ook zelfzekerder voelen en uw leven van vroeger gemakkelijker weer opnemen. 

Als eerste reactie kunt u weigerachtig staan tegenover deze kunstmatige oplossing. Dat is begrijpelijk. Maar stilaan klaart de lucht op en staat u waarschijnlijk meer open voor een oplossing die uw levenskwaliteit toch zal verbeteren. Op het vlak van protheses en reconstructies is er de laatste jaren een grote vooruitgang geboekt en veel vrouwen vinden een aanvaardbare oplossing waarover ze tevreden zijn.

Kiezen voor een uitwendige prothese of een reconstructie is een persoonlijke aangelegenheid. U mag zeker niet over één nacht ijs gaan. Een oplossing die voor de ene vrouw bevredigend is, zal dat voor de andere niet zijn. 

Hier vindt u meer uitleg over de mogelijkheden: een uitwendige siliconenprothese of een borstreconstructie (met implantaat of met eigen lichaamsweefsel). Het is belangrijk om de voor- en nadelen af te wegen. Door erover te praten met uw partner, een vriendin of een lotgenote, zult u na een tijdje tot een beslissing komen. De keuze die u maakt, is volledig uw beslissing, niet die van de arts. Die kan u wel adviseren en informeren. Wanneer u eerst weigerachtig bent maar er na een tijdje toch anders over denkt, dan is dat geen enkel probleem. Een prothese of een reconstructie kan zelfs nog een paar jaar later.

Uitwendige borstprothese

Als na uw borstoperatie het (druk)verband verwijderd is, kunt u een voorlopige prothese dragen. Als de wonde goed genezen is, kan gedacht worden aan een definitieve uitwendige prothese. De prothese bestaat meestal uit een speciaal siliconenmengsel, omhuld met een uiterst dunne en flexibele folie die op huid gelijkt. De prothese kan in de bh gedragen worden of in een hoesje dat in de bh wordt genaaid. De aangepaste bh is verkrijgbaar bij de bandagist of speciaalzaak waar de definitieve uitwendige borstprothese aangepast wordt. Een andere mogelijkheid is een kleefprothese die tegen de huid plakt. Die heeft het voordeel dat het gewicht niet aan de schouder hangt, maar tegen het lichaam kleeft. 

Wees voorbereid

Een prothese aanpassen is een emotioneel gebeuren. Onderschat het niet. Vraag aan uw partner of aan een goede vriendin om u te vergezellen. Neem ook een nauwsluitende bloes of T-shirt mee (liefst in het wit of in een effen lichte kleur), zodat u de vorm van de prothese precies kunt beoordelen.

Onderhoud

U kunt een prothese gemakkelijk reinigen, maar volg hierbij wel nauwkeurig de voorschriften. Ze is ook bestand tegen transpiratie en geeft dus geen geur af. Bij een kleefprothese moeten zowel de huid als het kleefvlak met een speciaal product gereinigd en verzorgd worden. 

Financieel

Voor zowel een voorlopige als een definitieve prothese is er een terugbetaling door het ziekenfonds. Zes weken na de ingreep, na een jaar en dan om de twee jaar kunt u rekenen op een tegemoetkoming. Die bedraagt de prijs van een standaardprothese. Voor een duurdere prothese betaalt u een supplement. Er zijn in de handel ook speciale zwemprotheses te verkrijgen; deze worden niet terugbetaald. 

Dien uw aanvraag in bij uw mutualiteit en denk eraan dat de prothese voorgeschreven moet zijn door een arts en afgehaald moet worden bij een erkende bandagist. Voor adressen kunt u terecht bij de borstverpleegkundige in uw ziekenhuis.

Let op

Draagt u een uitwendige borstprothese? Let dan op voor scherpe voorwerpen, dierenklauwen, beugels en haakjes … die het siliconenmateriaal kunnen beschadigen. U haalt daarom het best een aangepaste bh bij de bandagist. Ook oververhitting moet u mijden, want de prothese is niet bestand tegen hoge temperaturen.

Even wennen!

De huidige protheses blijven dankzij een aangepaste bh zeer goed op hun plaats zitten, maar het onzekere gevoel kan blijven. Zien de mensen het niet? Zal ze niet verschuiven? Het voelt raar aan … Wees niet te snel ontmoedigd als de prothese niet meteen aanvoelt zoals u had verwacht en gehoopt. Geef uzelf de kans om eraan te wennen.

Borstreconstructie

Het is niet altijd mogelijk om een borstreconstructie meteen te laten doen. U mag van de reconstructie ook niet verwachten dat de nieuwe borst er zal uitzien als de vroegere borst. Ze zal ook niet hetzelfde aanvoelen. Stel uw verwachtingen dus niet te hoog en heb geduld. Na de reconstructie zal de borst gedurende de eerste weken nog ‘veranderen’ van vorm, de gevoeligheid van de borst kan ook terugkomen … Na een tijdje vindt dan de tepelreconstructie plaats, waarbij u kunt kiezen of de tepelhof gereconstrueerd of getatoeëerd wordt.

Prothesemateriaal of eigen weefsel

Er zijn twee mogelijkheden voor een borstreconstructie. De borst wordt gereconstrueerd met prothesemateriaal of met eigen weefsel, meestal uit de buik, de bilstreek of de rug.

De nadelen van prothesemateriaal zijn mogelijke lekkage, een verharding rond het implantaat, huidperforatie en infectie. De implantaten zullen na een tiental jaar ook vervangen moeten worden. Een borstreconstructie met eigen weefsel kent die nadelen niet, maar vergt wel een veel zwaardere operatie. De herstelperiode is dan ook langer. Voordeel is dan weer dat de borst zacht is en er natuurlijker uitziet.

Een borstreconstructie kan soms al gebeuren tijdens de borstoperatie ofwel in een tweede tijd als de behandeling afgerond is. Zij kan dus ook nog later gebeuren, zelfs na vele jaren. Als de reconstructie tijdens de borstoperatie gebeurt, werken de borstchirurg/gynaecoloog en de plastisch chirurg samen. Het voordeel is dat alles gebeurt binnen één operatie en dat er ook maar één revalidatie is. Medische bezwaren kunnen evenwel een reden zijn om de twee ingrepen niet gelijktijdig te doen. Meestal gebeurt een borstreconstructie sowieso na de nabehandeling, zodat deze geen effect heeft op de nieuwe borst. In ieder geval is het belangrijk dat u vragen stelt en dat u zich goed informeert over deze ‘dubbele’ ingreep, zodat u weet wat er precies zal gebeuren. Zo mag u bijvoorbeeld niet verwachten dat u na de ingreep weer uw ‘oude’ borst zult hebben. Onrealistische verwachtingen over borstreconstructie leiden tot ontgoocheling. Het zal een hele tijd duren vooraleer de nieuwe borst haar definitieve vorm krijgt en zelfs dan zal zij nooit hetzelfde zijn.

Hoe gaat een borstreconstructie met eigen weefsel in haar werk?

Meestal worden er ter hoogte van de onderbuik een stuk huid en een vetlaag weggenomen met daaraan een aan- en een afvoerend bloedvat. Het weefsel wordt getransplanteerd naar de plaats waar de ‘nieuwe’ borst komt. De bloedvaten worden vastgehecht op de bloedvaten in de oksel of achter het borstbeen. Deze ingreep laat een litteken na over de hele breedte van de onderbuik, maar geeft een esthetisch goed resultaat. 

De operatie is vrij ingrijpend en brengt toch redelijk wat last ter hoogte van de buik met zich mee. U moet twee à drie maanden rekenen vooraleer u helemaal hersteld bent. We noemen dit de DIEP-flapreconstructie. Bij de TRAM-flapreconstructie wordt ook de buikspier mee getransplanteerd, wat het esthetische resultaat kan bevorderen. Maar het spreekt vanzelf dat de DIEP-flapreconstructie het voordeel heeft dat de stevigheid van de buik achteraf beter is dan bij een TRAM-flapreconstructie. 

Wanneer er onvoldoende buikvet aanwezig is bij de patiënt kan het nodige weefsel, in volgorde van voorkeur, ook uit de bilstreek (S-GAP-flapreconstructie), de rug (TAP-flap, voor een gedeeltelijke reconstructie) of eventueel andere plaatsen van het lichaam gehaald worden. 

Wanneer de gereconstrueerde borst haar definitieve vorm heeft, na drie à zes maanden, volgen de reconstructie van de tepel en de reconstructie of tatoeage van de tepelhof. Eventueel komen er bijkomende correcties, ook soms van de gezonde borst, om tot een zo symmetrisch mogelijk resultaat te komen.

Bij een borstreconstructie bestaat er niet één scenario dat voor iedere vrouw geldt. Daarom is een goede samenspraak met uw arts nodig om tot een resultaat te komen dat voor u persoonlijk zo goed mogelijk is.

Prijs van implantaten en reconstructie met eigen weefsel

  • Bij een reconstructie met eigen weefsel wordt de ingreep volledig terugbetaald door het ziekenfonds en mogen u geen extra supplementen aangerekend worden als:
    - u borstkanker hebt gehad of bij een genetisch sterk verhoogd risico (van 60 tot 80%) op borstkanker kiest voor een preventieve amputatie en reconstructie,
    - u kiest voor een twee- of meerpersoonskamer in het ziekenhuis,
    - uw ziekenhuis een overeenkomst met het RIZIV heeft gesloten over borstreconstructies (alle ziekenhuizen in Vlaanderen waar de ingreep wordt uitgevoerd, hebben op dit moment zo’n overeenkomst met het RIZIV).
    Als aan deze drie voorwaarden niet voldaan is, is het mogelijk dat u erg hoge supplementen moet betalen. Als u bijvoorbeeld voor een eenpersoonskamer kiest, is het mogelijk dat u de klassieke ereloonsupplementen betaalt – die overigens voor om het even welke ingreep aangerekend worden op eenpersoonskamers. Dat kan erg oplopen: bij een borstreconstructie met eigen weefsel tot ca. 2500 euro voor één borst en 4500 euro voor twee borsten. Lees hier meer over wat een borstreconstructie met eigen weefsel kost en over de terugbetaling.

  • Bij een reconstructie met een prothese wordt de ingreep zelf volledig terugbetaald indien u niet op een eenpersoonskamer ligt in het ziekenhuis. Voor het implantaat betaalt het ziekenfonds een deel van de kosten terug. Hoeveel uw opleg bedraagt, hangt af van het gebruikte prothesemateriaal. Houd er rekening mee dat de prothese na ongeveer tien jaar vervangen moet worden. Inwendige borstprothesen (nieuwe of een vervanging) worden enkel vergoed na akkoord van de adviserend arts van uw ziekenfonds. De chirurg bezorgt hiertoe aan de adviserend arts van uw ziekenfonds een voorschrift waarin de aard van de aandoening en de heelkundige ingrepen zijn vermeld.
  • Een gelijktijdige aanpassing van de andere borst (met het oog op symmetrie) wordt eveneens deels terugbetaald.

Ook al hebt u een hospitalisatieverzekering, informeer wat de verzekering dekt en wat niet. Zo vermijdt u onaangename verrassingen.