Moet ik mij laten testen op prostaatkanker? Het is een vraag die vele mannen vanaf de leeftijd van 50 jaar zich stellen, ook al hebben ze geen specifieke klachten. Zowel bij mannen als bij zorgverleners leven daarover verschillende meningen. Er is echter geen eenvoudig antwoord op deze vraag.

Prostaatkankerscreening

Voor de vroegtijdige opsporing van borstkanker, baarmoederhalskanker en dikkedarmkanker organiseert de overheid bevolkingsonderzoeken. Ze beveelt echter geen systematische opsporing van prostaatkanker aan en dat heeft een reden: volgens de huidige stand van onderzoek wegen de voordelen van een systematische opsporing d.m.v. een PSA-test vandaag niet op tegen de nadelen.

PSA of prostaatspecifiek antigen is een stof die met een eenvoudige test opgespoord kan worden in het bloed. Een te hoog PSA-gehalte in het bloed kán een aanwijzing zijn voor prostaatkanker. Een stijging van de PSA-waarde kan echter ook wijzen op andere, onschuldiger prostaatkwalen zoals een goedaardige prostaatvergroting of een ontsteking. De PSA-test in het kader van een vroegopsporing (dus bij mannen zonder prostaatklachten of symptomen van een mogelijke prostaataandoening) wordt niet terugbetaald door de ziekteverzekering.

Voor wie meer wil weten over de voor- en nadelen van de PSA-test ontwikkelde LUCAS, het centrum voor zorgonderzoek en consultancy van de KU Leuven in opdracht van Kom op tegen Kanker een uitgebreide beslissingshulp. De belangrijkste voor- en nadelen vindt u opgesomd in de keuzetabel (pdf). De uitgebreide beslissingshulp helpt u om te begrijpen wat we wel en niet weten over vroegtijdige opsporing van prostaatkanker en om te ontdekken wat voor u belangrijk is bij het maken van een keuze hierover.

Het probleem vandaag is dat we niet goed kunnen voorspellen of iemand baat zal hebben bij een vroegtijdige opsporing van prostaatkanker of niet. Het is mogelijk dat u langer zult leven als u zich laat testen of minder snel geconfronteerd wordt met de gevolgen van gevorderde prostaatkanker. Maar het is ook mogelijk dat een beslissing om u te laten testen voor u alleen nadelen heeft:

  • Er kan bijvoorbeeld een prostaatkanker ontdekt worden die niet levensbedreigend, zeer traag groeiend, is en waar u niet aan zal sterven en mogelijk nooit last van gehad zou hebben. 
  • Een behandeling met chirurgie of bestraling heeft ook vaak aanzienlijke neveneffecten zoals incontinentie en impotentie.
  • Een vroegtijdige diagnose kan bovendien een psychische last voor u en uw omgeving met zich meebrengen.
  • Een bijkomende moeilijkheid is ook dat de PSA-test niet 100% betrouwbaar is: een verhoogd of afwijkend PSA-testresultaat wijst niet altijd op prostaatkanker.

Andersom is prostaatkanker ook mogelijk bij een normaal, niet-verhoogd, PSA-testresultaat. Dit betekent dat mannen zich ten onrechte bezorgd of opgelucht kunnen voelen.

Wat de beste keuze is voor u hangt af van hoe belangrijk u die voor- en nadelen vindt. Daarom raden wij u aan om de informatie in de beslissingshulp goed te lezen en de voor- en nadelen goed af te wegen. Wij raden verder ook aan om dit met uw arts te bespreken. Ook voor artsen bestaat er een brochure over de voor- en nadelen van vroegtijdige opsporing van prostaatkanker van het Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE).

Meer informatie