Prostaatkanker

Andere patiënten hebben veel aan een luisterend oor en een babbel
Fernand Fonteyne
Uit Leven, editie 60, oktober 2013
Lees het verhaal
Prostaatkanker ontstaat doordat cellen in de prostaat zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is prostaatkanker?

9036 diagnoses prostaatkanker
op 64.301 kankerdiagnoses in 2011
(België)

De prostaat is een klier van het mannelijk voortplantingsstelsel, die onder de blaas en vóór het rectum ligt (het rectum – ook wel endeldarm genoemd – is het laatste deel van de dikke darm, dat eindigt in de anus). De prostaat is bij jonge mannen ongeveer zo groot als een walnoot en ze omgeeft een deel van de urinebuis.

Prostaatkanker is een ziekte waarbij zich kwaadaardige cellen vormen in het weefsel van de prostaat. Een kwaadaardige prostaattumor groeit over het algemeen erg traag en veroorzaakt in een vroeg stadium meestal nauwelijks klachten. Prostaatkankercellen kunnen zich verspreiden via het lymfestelsel of via het bloed en zo uitzaaiingen vormen, bijvoorbeeld in de lymfeklieren en het bot.

Bij oudere mannen kan de prostaat ook goedaardig vergroot zijn en al dan niet klachten geven. Deze goedaardige vergroting van de prostaat (benigne prostaathyperplasie) is geen prostaatkanker.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2011 in België 9036 nieuwe gevallen van prostaatkanker. Prostaatkanker is daarmee in België de meest voorkomende kanker bij mannen. Het is een typische ouderdomsziekte: de gemiddelde leeftijd bij de diagnose is 69 jaar.

Onderzoeken

De mannelijke geslachtsorganen

De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op prostaatkanker: verminderde of onderbroken urinestraal, vaak moeten plassen, moeilijk plassen, pijn of branderig gevoel bij het plassen of de ejaculatie, bloed in de urine of het zaad... Deze symptomen zijn echter bijna nooit specifiek voor kanker (moeilijk plassen is bijvoorbeeld vaker het gevolg van een goedaardige vergroting van de prostaat). Prostaatkanker veroorzaakt bovendien dikwijls nauwelijks klachten, ook niet in de gevorderde stadia.

Om prostaatkanker op te sporen, kunnen de volgende onderzoeken gebeuren. Een rectaal onderzoek (ook rectaal toucher genoemd) is het aftasten van de prostaat via de anus. Zo kan de arts voelen of de prostaat verhard is of vergroot, wat mogelijk kan wijzen op kanker.

Ook een PSA-test kan soms een aanwijzing geven voor de aanwezigheid van een kwaadaardig prostaatgezwel. PSA of prostaatspecifiek antigen is een stof die met een eenvoudige test opgespoord kan worden in het bloed. Een te hoog PSA-gehalte in het bloed kán een aanwijzing zijn voor prostaatkanker. Een stijging van de PSA-waarde kan echter ook wijzen op andere, onschuldigere prostaatkwalen zoals een goedaardige prostaatvergroting of een ontsteking. Daarom is verder onderzoek noodzakelijk bij een verhoogde PSA-waarde.

Als er mogelijk sprake is van kanker, zal een weefselonderzoek gebeuren door middel van een prostaatbiopsie. Daarbij worden, meestal onder plaatselijke verdoving en meestal via het rectum, met een naald verschillende stukjes weefsel (biopten) uit de prostaat verwijderd om te onderzoeken in het laboratorium op de aanwezigheid van kwaadaardige cellen.

Om de biopsie nauwkeuriger uit te voeren, wordt de prostaat het best in beeld gebracht met een transrectale echografie of een andere beeldvormingstechniek. Een echografie maakt gebruik van geluidsgolven om de organen op een beeldscherm zichtbaar te maken.

Als de diagnose prostaatkanker gesteld is, willen de artsen weten in welk stadium de ziekte zich bevindt. Dat helpt hen mee de behandeling te bepalen. De onderzoeken die hiervoor kunnen gebeuren, zijn:

  • een CT-scan of computertomografie van de buik of het bekken: zeer gedetailleerde röntgenfoto's
  • een botscan of isotopenscan: onderzoek na inspuiting met een licht radioactieve stof om te zien of er uitzaaiingen in het bot zijn
  • een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging): een scan waarbij een magnetisch veld wordt opgewekt waarmee beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen: dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de agressiviteit van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor in het omringende weefsel en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen elders in het lichaam.

Voor prostaatkanker onderscheiden we vier tumorstadia. Ze worden aangeduid met de letter T gevolgd door een cijfer van 1 (beginstadium) tot en met 4 (vergevorderd stadium).

  • Stadium T1: een tumor die niet wordt opgemerkt bij een rectaal onderzoek of beeldvormingsonderzoek (echografie of MRI).
  • Stadium T2: een tumor voelbaar bij een rectaal onderzoek (voelt als een harde knobbel) of zichtbaar op beeldvormingsonderzoek en beperkt tot de prostaat.
  • Stadium T3: een kanker die zich uitbreidt tot buiten het prostaatkapsel en/of doorgroeit tot in de zaadblaasjes maar niet naar andere omliggende organen.
  • Stadium T4: een kanker die zich heeft uitgezaaid naar de organen in de omgeving van de prostaat (blaas, endeldarm ...).

Behandelingen

De behandeling van prostaatkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines betrokken zijn. De behandelende arts-specialist houdt voor de keuze van het type behandeling en de omvang ervan vooral rekening met de uitgebreidheid van de tumor en de algemene conditie en leeftijd van de patiënt. Als de ziekte beperkt is gebleven tot de prostaat en niet is uitgezaaid, zal de specialist wellicht een curatieve (genezende) behandeling voorstellen. Een curatieve behandeling is gericht op de genezing van de patiënt. Bij een uitgezaaide prostaatkanker zal een behandeling voorgesteld worden die de ziekte remt en/of klachten vermindert.

De meest toegepaste behandelingen van prostaatkanker zijn op dit moment een operatie (chirurgie), bestraling (radiotherapie) en hormonale therapie. Een genezende behandeling kan bestaan uit een operatie en/of bestraling, al dan niet gecombineerd met een hormonale behandeling. Hormonale therapie op zich (zonder andere behandeling) kan de tumor wel verkleinen of trager doen groeien, maar geneest de kanker niet. In bepaalde gevallen is oplettend afwachten hoe de kanker evolueert eveneens een mogelijkheid. Chemotherapie, de behandeling met geneesmiddelen die kankercellen vernietigen of hun groei remmen, wordt bij prostaatkanker met uitzaaiingen eventueel toegepast, maar de resultaten zijn uiteenlopend.

Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel in dat geval niet uw arts uitvoerig vragen te stellen over de voor- en nadelen van de verschillende keuzemogelijkheden.

Forum

lotgenoten met uitgezaaide agressieve prostaatkanker

levar heeft dit gepost op vrijdag, 12 december, 2014 - 15:26

Wel monody dank je voor de reaktie en ik ben het volledig met je eens .Ook ik

ikook heeft dit gepost op maandag, 14 maart, 2011 - 18:54

hallo, voor veel informatie kunt u kijken naar www.scp.nfk.nl
grt jan.

Incontinentie na een volledige prostactomie.

monody heeft dit gepost op maandag, 1 december, 2014 - 23:45

Dag allemaal,                                      

shodan20 heeft dit gepost op donderdag, 19 april, 2012 - 12:51

hoi Monody,