Kan zelfonderzoek van mijn borsten een mammografie vervangen? En wordt een MRI ook gebruikt om borstkanker op te sporen?

Zelfonderzoek ter vervanging van een mammografie?

Jammer genoeg kunnen knobbeltjes in de borst pas gevoeld worden als ze groter zijn dan één centimeter. Meestal gaat het over goedaardige knobbels en dan is er vals alarm geslagen. Gaat het toch over kwaadaardige knobbels, dan is de kans op uitzaaiingen veel groter. Uit grootschalige onderzoeken blijkt dat zelfonderzoek van de borsten het aantal vrouwen dat aan borstkanker sterft niet doet dalen, maar vooral meer goedaardige afwijkingen aan het licht brengt. Borstzelfonderzoek detecteert kwaadaardige aandoeningen dus pas veel later of slaat alarm voor ongevaarlijke aandoeningen. Hoewel vrouwen hun borsten dus zelf kunnen onderzoeken, biedt deze techniek onvoldoende zekerheid en kan ze de mammografie onmogelijk vervangen. Wat niet betekent dat u niet alert moet zijn. Het is aan te raden om regelmatig uw borsten goed te bekijken en bij veranderingen aan of rond de tepel, veranderingen aan de huid van de borst en zwellingen in uw oksel uw arts te contacteren. 

Bovenstaande verdient bij mannen echter enige nuance. Borstkanker is bij mannen zeldzaam, maar het kan wel voorkomen. Er bestaat evenwel geen bevolkingsonderzoek naar borstkanker voor mannen; zij worden dus niet uitgenodigd voor een mammografie. Voor hen is het dus extra belangrijk om alert te zijn voor veranderingen in de borst, zodat eventuele kwaadaardige afwijkingen toch in een zo vroeg mogelijk stadium opgemerkt worden. Bij twijfel of ongerustheid is het zeker belangrijk om een arts te raadplegen.

Welke veranderingen kunnen er optreden in een borst?

  • Een pijnloze zwelling of knobbel die gevoeld kan worden net achter of vlakbij het tepelhof
  • Een ingetrokken tepel
  • Afscheiding uit de tepel
  • Indeuking of rimpeling van de huid
  • Zweer of schilfering rond de tepel

Welke mannen hebben een hoger risico op borstkanker?

  • Oudere mannen (70+)
  • Mannen met verstoring in hormoonhuishouding tussen mannelijke hormonen (testosteron) en vrouwelijke hormonen (oestrogeen) of een hoge oestrogeenspiegel
  • Mannen met eerstegraad familielid met borstkanker
  • Mannen met een erfelijke genmutatie (op het BRCA2-gen of ander gen)
    Lees ook de pagina's over kanker en erfelijkheid en over borstkankergenen BRCA en erfelijkheid

Meer info:

MRI om borstkanker op te sporen?

Een MRI (magnetic resonance imaging, ook magnetische resonantie of kernspinresonantie genoemd), is een beeldvormende techniek waarbij geen röntgenstralen gebruikt worden, maar radiogolven en magneetvelden. Watermoleculen in het weefsel worden door radiogolven aan het trillen gebracht, die als de radiogolf wegvalt nog eventjes natrillen. Die trilling kan met gevoelige antennes worden opgevangen en na ingewikkelde berekeningen omgezet worden in zeer nauwkeurige beelden.

De techniek is erg tijdrovend en duur en komt daarom niet in aanmerking om ingezet te worden bij een volledige bevolkingsgroep zoals bij het bevolkingsonderzoek naar borstkanker voor vrouwen van 50 tot en met 69 jaar. MRI is echter een zeer interessante techniek voor vrouwen die erfelijk belast zijn met borstkanker. Deze vrouwen moeten van zeer jonge leeftijd intensief opgevolgd worden, maar dat gebeurt beter niet met röntgenstralen: het borstweefsel van jonge vrouwen is extra kwetsbaar en een jaarlijks röntgenonderzoek zou hun risico op borstkanker dramatisch verhogen.