Wouter Deprez over de borstkanker van zijn Marjan

Het belang van troost
Wouter Deprez
Uit Leven, editie 73, januari 2017

Nog geen twee minuten ver zijn we in het gesprek of comedian-schrijver Wouter Deprez waarschuwt: ‘Wat ik vertel, kan warrig zijn.’ Helemaal niet. In zijn openhartig getuigenis over de borstkanker van zijn vrouw Marjan (39) zingt één constante: fijnzinnige liefde, of liefdevolle fijnzinnigheid. ‘Ik probeer Marjan een veilige haven te bieden.’

Auteur: Marc Peirs - Fotograaf: Lieven Van Assche
Foto KotK/Lieven Van Assche, Leven 73, januari 2017

‘Het grote verschil tussen toen en nu? Normaliter ben ik het die het middelpunt van de belangstelling opzoekt. Dat is nu verschoven naar Marjan. Normaliter is Marjan de partner die alle praktische spullen regelt en ben ik de chaoot, maar dat kan ik in deze tijden niet zijn. En normaliter werk ik best wel hard en ook dat was de afgelopen maanden veel minder. Ik wil Marjan rust en standvastigheid bieden. Dat ze weet en voelt dat thuis een veilige haven is (glimlacht zijn lachrimpels bloot).’

‘De kanker is op een klassieke wijze opgespoord. Marjan voelde een bobbeltje in haar borst. Eerst dachten we dat het zou meevallen, dan bleek het kanker te zijn. En bleek dat het gezwel groter was dan aanvankelijk gedacht. De diagnose is eind maart 2016 gesteld. De operatie volgde heel snel. Tijdens de operatie bleek dat de lymfeklieren moesten worden weggehaald.'

Marjan laat de informatie pas toe wanneer ze voelt dat ze er klaar voor is en er behoefte aan heeft. Ze doseert. Ik vind dat ze daar een grote discipline en wijsheid in toont.

'Dat was de hele tijd een hellend vlak van almaar negatief nieuws. Na de operatie kreeg Marjan zestien sessies chemotherapie. Een stevig shot. Marjan is nog maar 39. De artsen gaan ervan uit dat zo’n jong lichaam een hevige dosis gif kan slikken. Daarna kreeg ze bestraling en hormoontherapie.’

‘Ik wil graag zoveel mogelijk weten, rationeel bedenken wat we moeten doen. De emotionele terugslag kan - en zal - later wel komen. Marjan van haar kant laat de informatie pas toe wanneer ze voelt dat ze er klaar voor is en er behoefte aan heeft. Ze doseert. Voor de operatie wou ze niks horen over de chemo. Tijdens de chemo wou ze geen informatie over de bestraling of de hormoontherapie. Ze plukt telkens de informatie die ze op dát moment nodig acht. Ik vind dat ze daar een grote discipline en wijsheid in toont.’

‘De kinderen wilden we het idee besparen dat hun leven op de schop gaat. Maar tegelijkertijd hebben we hen eerlijk verteld wat er met mama aan de hand is. Joshua is acht, Otis vijf. Op goeie dagen kunnen ze samen knuffelen, op minder goeie dagen zien ze mama huilen, strelen ze even haar hand en gaan dan spelen.'

Die onmacht, die is voor mij het zwaarste. Zien dat je geliefde het moeilijk heeft en niet méér kunnen doen dan wat je doet, dat hakt er in.

'Ze mogen zien dat er trieste of kwade momenten zijn. Maar we slagen er in te verijdelen dat voor hen hun hele wereld op losse schroeven komt te staan. De jongens merken dat er heel wat gewone, dagelijkse normaliteit blijft bestaan. En maar goed ook.’ 

‘Marjan heeft een rijk gevoelsleven. Ze kan dat ook mooi onder woorden brengen, één van de redenen waarom ik, West-Vlaming die aangeleerd is om emoties te onderdrukken, op haar val. Tijdens de behandeling heeft ze mooie, filosofische brieven geschreven die ze op Facebook heeft gedeeld. Hoewel woorden nooit de volle omvang van je ervaringen uitdrukken, was het voor veel vrienden die haar kennen als een teruggetrokken en verlegen iemand een grote opluchting om via die brieven te zien dat ze een manier zocht en vond om met de kanker om te gaan. Że zou die teksten moeten bundelen en uitgeven (glimlacht).’

Foto KotK/Lieven Van Assche, Leven 73, januari 2017

‘Ik merk dat Marjan hard probeert om haar energie te sparen om goeie momenten met het gezin heel bewust te kunnen meemaken. Ze focust zich op wat ze aankan, wat ze kan volhouden. Voor haar is het bijzonder moeilijk om noodgedwongen wat meer egocentrisch te zijn. Het valt haar lastig om in te zien dat ze tijd voor zichzelf kan en moet opeisen. Een tijdje geleden vertelde ze me hoe hard ze vreesde om even een “minder goeie moeder” te zijn. Ik voelde haar pijn. Maar ik kon er niks aan verhelpen.’

‘Die onmacht, die is voor mij het zwaarste. Zien dat je geliefde het moeilijk heeft en niet méér kunnen doen dan wat je doet, dat hakt er in. Ik heb ook beslist om bijwijlen even niet rationeel te zijn maar om gewoon hartsgrondig te vloeken op de kanker, om die ziekte naar de maan te wensen. Maar dat vloeken doe ik bij mezelf, niet in de nabijheid van Marjan (glimlacht).'

Foto KotK/Lieven Van Assche, Leven 73, januari 2017

‘Gelukkig staan we er helemaal niet alleen voor. Kort nadat de diagnose was gesteld, heb ik naar familie en vrienden een mail gestuurd om te vertellen dat we voor een moeilijke periode staan en dat we alle hulp konden gebruiken. Daaruit is een groep gegroeid die ons op elk gewenst moment bijstaat en steunt. Hoewel het totaal tegen mijn natuur ingaat om hulp te vragen (lacht), is die solidariteit verreweg het meest positieve van wat we rond Marjans ziekte hebben ervaren.’

‘We kunnen maar beter ziekte, lijden en dood gaan beschouwen als iets dat onvermijdelijk in het pakket van het leven zit. Daarom wou ik Marjans kanker ook niet verzwijgen in mijn voorstelling (zie onderaan, red.). Het gaat dan wel over onze persoonlijke ervaring, maar ik wil die delen omdat zoveel mensen iets soortgelijks meemaken. Dan gaat het niet louter over de kanker van Marjan maar over het universele gevoel van mensen die op te jonge leeftijd met ziekte en sterfelijkheid worden geconfronteerd.’

‘Voor mij is de voorstelling geen therapie. Ik hoop dat mijn personage in de voorstelling emotioneel eerlijk overkomt, maar dat hoop ik ook als de tekst niét over mijn vrouw en haar ziekte gaat. Het ongeloof en de consternatie van iemand die te jong met sterfelijkheid wordt geconfronteerd, dat gevoel van verlorenheid, dat wil ik combineren met humor, iets grappigs en lichts. Negatieve reacties op die openheid heb ik nog niet gehad. Ik heb de voorbije jaren in ál mijn voorstellingen een mix gebracht van humor en zwaardere thema’s. Mensen die naar mij komen kijken, zijn daar intussen aan gewend (lacht).’

‘Natuurlijk heb ik vooraf met Marjan gepraat of ik onze persoonlijke situatie in de voorstelling zou aanraken. Ze zei: “Doen. Lucht happen, dat zal je goed doen.”'

Vroeger kwam onze troost voort uit de idee dat je na je leven naar de hemel ging. Die troost is weggevallen. Ik zou zo graag nieuwe, hedendaagse verhalen van troost vinden.

'Door haar ziekte heeft ze de voorstelling pas in juli gezien, tijdens de Gentse Feesten. We hebben er die avond nauwelijks over gepraat. Pas maanden later vertelde ze me dat ze de voorstelling mooi en aangrijpend had gevonden. Bij kanker, en zeker borstkanker bij vrouwen, wordt vaak zwaar de nadruk gelegd op de lichamelijke aspecten: amputatie of niet, borstreconstructie. Dat is uiteraard heel belangrijk. Maar er wordt bar weinig gesproken over omgaan met ziekte en sterfelijkheid. Dat lijkt me een braakliggend terrein. Vroeger kwam onze troost voort uit de idee dat je na je leven naar de hemel ging. Die troost is weggevallen. Ik zou zo graag nieuwe, hedendaagse verhalen van troost vinden.'

Foto KotK/Lieven Van Assche, Leven 73, januari 2017

'Onlangs las ik op een internetforum het getuigenis van een vrouw die twee keer kanker had gehad. Ze vertelde dat ze nu, ondanks haar gehavende lichaam, nog liever leefde dan voorheen. Ik vond dat fantastisch. Hoe iemand na complete verbijstering de veerkracht en de overlevingskracht vond! Dat zijn verhalen die we naar mijn smaak te weinig te horen krijgen. Jammer genoeg.’

‘Je krijgt in onze samenleving lang de illusie van onsterfelijkheid. Dan is het hard schrikken als de dood dichtbij komt. Voor Marjan en mij is het leven nu heel eenvoudig en duidelijk. We gaan geen ruzie maken over dingen die in feite bijzonder relatief zijn.’ (En dan, een laatste keer zijn bekende lachrimpeltjes) ‘Hoe duurzaam dat besef is, daar ben ik nog niet uit.’

 

  • Wouter Deprez is met zijn voorstelling Bloemen, bijen en borstbollen op tournee in de culturele centra tot begin mei 2017: www.wouterdeprez.be.
  • Uw reactie op dit verhaal is altijd welkom. Mail ons via leven@komoptegenkanker.be.

Leven

Dit artikel is verschenen in het magazine Leven van Kom op tegen Kanker. U kunt hier alle verhalen uit het magazine lezen.