Werk(hervatting) en kanker: Progressieve werkhervatting

Hieronder vindt u een overzicht van alle juridische vragen rond progressieve werkhervatting waarmee (ex-)kankerpatiënten geconfronteerd kunnen worden in het kader van hun werk(hervatting). De wetgeving rond werkhervatting kan complex en onoverzichtelijk zijn, en is vaak in zeer ontoegankelijke taal geschreven. Onze antwoorden moeten u in staat stellen toch de juiste informatie te vinden. Bekijk het volledige overzicht van vragen.

De onderstaande vragen (en antwoorden) zijn beperkt tot het werknemersstatuut. De arbeidsongeschikte zelfstandige en de arbeidsongeschikte die werkt in statutair verband of werk verricht op een andere grond dan de arbeidsovereenkomst, komen hier voorlopig niet aan bod.

Kan ik mijn werk geleidelijk aan hervatten?

Ja, dit kan onder bepaalde voorwaarden. Belangrijk: "progressieve werkhervatting" is algemeen genomen geen recht maar een gunst. Naast de adviserend arts van het ziekenfonds moet ook uw werkgever zijn goedkeuring geven voor deze werkhervatting.

Indien u echter kampt met een arbeidsbeperking zoals vermoeidheid of concentratieproblemen en deze zijn geattesteerd door uw arts, kunnen deze beschouwd worden als ‘handicap’, waardoor u recht heeft op redelijke aanpassingen zoals bv. de progressieve werkhervatting. In dat geval kan uw werkgever, indien u aan alle andere voorwaarden voor progressieve werkhervatting voldoet, dit enkel weigeren indien dit voor hem onredelijk zou zijn. Meer informatie over redelijke aanpassingen.

Progressieve werkhervatting is een systeem dat aan arbeidsongeschikte werknemers de kans geeft om het werk gedeeltelijk te hervatten en geleidelijk te wennen aan een voltijds arbeidsritme wanneer u nog herstellende bent. Het systeem laat heel wat flexibiliteit toe. U kunt bijv.

  • hervatten met uiteenlopende arbeidsvolumes (40, 50 of 70% ...),
  • afwisselen tussen enkele dagen ziekteverlof (bijv. de dagen na de chemotherapie) en enkele dagen werken (bijv. de dagen dat u voldoende hersteld bent van de chemotherapie).

Omdat progressieve werkhervatting enkel kan voor arbeidsongeschikte personen én deze in principe niet mogen werken, moeten een aantal voorwaarden vervuld zijn:

  1. Toelating van de adviserend arts van het ziekenfonds na uw aanvraag (vraag hiervoor de nodige documenten aan uw ziekenfonds). Hij of zij kan enkel toelating geven als: 

    - de werkhervatting verenigbaar is met uw gezondheidstoestand volgens de vereisten van uw functie en uw medische geschiktheid; 
    - en u minstens 50 % arbeidsongeschikt bent. 

    Rond deze laatste voorwaarde bestaat soms verwarring. Veel adviserend artsen van het ziekenfonds gaan ervan uit dat werknemers niet enkel 50 % arbeidsongeschikt moeten zijn, maar ook slechts 50 % mogen werken in het kader van de progressieve werkhervatting. Dit is niet correct. U kunt wel degelijk een activiteit hervatten met bijvoorbeeld een arbeidsvolume van 40 of 70 %, zolang uit een medische evaluatie blijkt dat dit verenigbaar is met de aandoening en de arbeidsongeschiktheidsgraad van minstens 50 %.

    U hoeft niet te wachten op de voorafgaande toestemming van de adviserend arts om de betalende activiteit aan te vatten. Die toestemming kan ook achteraf gebeuren. Als de adviserend arts de aanvraag goedkeurt, geeft hij of zij u een schriftelijke toelating met een specificatie van de periode, de aard, de omvang en de uitvoeringsmodaliteiten van de werkhervatting.

  2. Toelating van de werkgever:

    Progressieve werkhervatting is een gunst, tenzij u met een arbeidsbeperking kampt die kan worden beschouwd als een ‘handicap’ in de ruime zin van het woord (zie hierboven). Een werkgever is, bij gebrek aan dergelijke arbeidsbeperking, niet verplicht om een werknemer die nog niet volledig arbeidsgeschikt is opnieuw tewerk te stellen volgens andere modaliteiten dan deze overeengekomen in de gesloten arbeidsovereenkomst. In dat geval blijft de arbeidsovereenkomst volledig geschorst. U doet er goed aan om bij de preventieadviseur-arbeidsarts een bezoek voorafgaand aan de werkhervatting (bij een arbeidsongeschiktheid van vier weken) of een spontane raadpleging aan te vragen, bijvoorbeeld met het oog op het verkrijgen van ander of aangepast werk. Dit is zelfs een verplichting wanneer u in een functie bent tewerkgesteld waarvoor een preventief onderzoek verplicht is.
    U kunt er ook voor opteren om een re-integratietraject op te starten. De preventieadviseur-arbeidsarts zal dan uw mogelijkheden bekijken waarna de werkgever, in overleg, een re-integratieplan opmaakt. De preventieadviseur-arbeidsarts bezorgt dit plan aan de adviserend arts, en die kan dan meteen beslissen of u in aanmerking komt voor progressieve werkhervatting. Deze beslissing zal worden opgenomen in uw re-integratieplan en desgevallend zal de werkgever zijn plan hieraan moeten aanpassen. 

    Wanneer de werkgever daarentegen zijn akkoord geeft dat de werknemer het werk progressief hervat, onder de voorwaarden van de adviserend arts, wordt er best (hoewel niet noodzakelijk) een bijlage aan de arbeidsovereenkomst opgesteld ter verduidelijking van de aangepaste loon- en arbeidsvoorwaarden en om vast te leggen dat deze tijdelijk zijn. Let op dat een initiële voltijdse arbeidsovereenkomst niet ongewenst gewijzigd wordt naar een deeltijdse arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur. In dat geval hebt u immers niet meer het recht om terug te keren naar een voltijdse arbeidsovereenkomst, maar bent u een deeltijdse werknemer geworden. Stel dat u dan bijvoorbeeld opnieuw arbeidsongeschikt wordt, dan krijgt u ook maar een arbeidsongeschiktheidsuitkering in overeenstemming met uw deeltijdse arbeidsovereenkomst. Waakzaamheid is hier dus geboden.

Aan de aard van de toegelaten arbeid wordt in de regelgeving geen concrete invulling gegeven. Het is de adviserend arts van het ziekenfonds die niet alleen de periode, maar ook de aard, de omvang en de uitvoeringsmodaliteiten van de toegelaten progressieve tewerkstelling bepaalt.  

Wat gebeurt er indien ik het werk progressief hervat zonder toestemming van de adviserend arts van het ziekenfonds?

Wanneer u arbeid verricht in een periode van arbeidsongeschiktheid zonder toestemming van de adviserend arts van het ziekenfonds, zult u in principe niet langer als arbeidsongeschikt beschouwd worden. Concreet zult u de uitkeringen moeten terugbetalen die u ontvangen hebt sinds uw werkhervatting.

Hoelang kan ik in het systeem van progressieve werkhervatting blijven werken?

De adviserend arts van het ziekenfonds bepaalt hoelang uw progressieve werkhervatting duurt. Dat is sinds 1 april 2018 maximum twee jaar, en onbeperkt hernieuwbaar (u dient in dat geval een nieuwe aanvraag in).

Gedeeltelijke werkhervatting van vóór 1 april 2018

De gedeeltelijke werkhervattingen die momenteel nog lopen voor langer dan twee jaar of voor onbepaalde duur worden door de adviserend arts ten laatste op 1 april 2019 beëindigd. Als u nog steeds aan de voorwaarden voor progressieve werkhervatting voldoet, kan dat voor maximum twee jaar verlengd worden.

Wat gebeurt er met mijn arbeidsongeschiktheidsuitkering wanneer ik het werk progressief hervat?

Eén van de voordelen van progressieve werkhervatting / gedeeltelijke werkhervatting is dat u uw uitkeringen gedeeltelijk behoudt, en kunt combineren met betaald werk. Als u deeltijds weer aan het werk ging, ging er tot voor kort van uw uitkeringen een bedrag af dat afhankelijk was van uw beroepsinkomen. Sinds 1 april 2018 is dat veranderd: in plaats van naar uw inkomen, wordt er gekeken naar hoeveel u weer gaat werken. U krijgt nu uw uitkering voor uw (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid + een bonus van 20% van uw arbeidsongeschiktheidsuitkering.

Bijvoorbeeld:

  • Gaat u één dag per week weer werken (1/5), dan krijgt u boven op uw beroepsinkomen van die ene werkdag 100 % van uw arbeidsongeschiktheid (4/5 arbeidsongeschikt = 80% + 20% bonus).
  • gaat u twee dagen per week weer werken (2/5), dan krijgt u boven op uw beroepsinkomen van die twee werkdagen 80% van uw uitkeringen uit arbeidsongeschiktheid (60% arbeidsongeschiktheid + 20% bonus).

Voor wie al van vóór 1 april 2018 in een traject van progressieve werkhervatting zit, geldt een overgangsmaatregel. U krijgt dan de voordeligste berekeningswijze: ofwel de oude berekening op basis van beroepsinkomen, of de nieuwe op basis van hoeveel u weer werkt. Binnen enkele jaren wordt die overgangsmaatregel wellicht aangepast.

Uitkering berekenen

  • Uw ziekenfonds kan uitrekenen hoeveel uw uitkeringen nog zullen bedragen.
  • Op de website van de Bond Moyson kunt een simulatie maken, een inschatting van wat uw uitkering zal zijn.
  • U moet uw werkgever elke maand een formulier laten invullen waarop staat hoeveel u die maand heeft verdiend (voor de oude berekening) of voor hoeveel procent u die maand gewerkt heeft (voor de nieuwe berekening). Zo kan uw arbeidsongeschiktheidsuitkering berekend worden. U bezorgt dat formulier aan het ziekenfonds.

Wat is mijn arbeidsrechtelijk statuut wanneer ik het werk progressief hervat bij mijn eigen werkgever? Ben ik dan een deeltijdse werknemer?

Er is enkel sprake van effectieve deeltijdse arbeid wanneer dit als dusdanig wordt overeengekomen in een nieuwe arbeidsovereenkomst. Een bestaande arbeidsovereenkomst verandert niet in een deeltijdse arbeidsovereenkomst omdat deze gedeeltelijk wordt uitgevoerd. Tenzij u en uw werkgever besluiten om een nieuwe arbeidsovereenkomst aan te gaan, blijft de originele arbeidsovereenkomst dus bestaan en wordt deze gedurende de tijd dat u aangepast of ander werk uitvoert niet geschorst. U behoudt dus ook uw verworven voordelen. U kunt daarnaast wel een bijlage bij die arbeidsovereenkomst afsluiten waarin u regels overeenkomt voor de periode van progressieve werkhervatting omtrent bijvoorbeeld uw uurroosters, uw loon en de duur van de geldigheid van de bijlage.
Welke keuze wordt gemaakt, hangt af van het overleg tussen u en uw werkgever. Zoals hierboven vermeld is het belangrijk dat u voor ogen houdt wat de gevolgen kunnen zijn van een wijziging van een initiële voltijdse arbeidsovereenkomst naar een deeltijdse arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur. In dat geval hebt u immers niet meer het recht om terug te keren naar een voltijdse arbeidsovereenkomst, maar bent u een deeltijdse werknemer geworden. Stel dat u dan bijvoorbeeld opnieuw arbeidsongeschikt wordt, dan krijgt u ook maar een arbeidsongeschiktheidsuitkering in overeenstemming met uw deeltijdse arbeidsovereenkomst. Waakzaamheid is hier dus geboden. Voor advies hierover kunt u ook terecht bij uw vakbond.

Kan ik mijn werk progressief hervatten bij een andere werkgever?

Volgens de regelgeving inzake ziekteverzekering kunt u van de adviserend arts van het ziekenfonds eveneens toestemming krijgen om het werk progressief te hervatten bij een andere werkgever.

Het is wel aangeraden om hiervoor ook schriftelijk toestemming te vragen bij uw initiële werkgever. De arbeidsovereenkomst is tijdens de arbeidsongeschiktheid weliswaar geschorst, maar blijft wel bestaan. U moet als werknemer de bepalingen van deze overeenkomst blijven naleven, waardoor u niet zomaar activiteiten bij een andere werkgever kunt verrichten. Vraagt u hem niet om toestemming, dan bestaat de kans dat hij oordeelt dat u de arbeidsovereenkomst zelf verbroken hebt en/of dat u hem concurrentie hebt aangedaan. Dezelfde voorzichtigheid is geboden bij het eventueel uitoefenen van een zelfstandige activiteit.

U moet er bovendien rekening mee houden dat het uitoefenen van een toegelaten betaalde activiteit (het ontvangen van loon, niet het ontvangen van een kostenvergoeding) een weerslag heeft op het bedrag van de arbeidsongeschiktheidsuitkering. Het ziekenfonds kan u informeren omtrent uw concrete situatie.

Wat zijn de gevolgen van de progressieve werkhervatting op de duur van jaarlijkse vakantie en het vakantiegeld?

Eerst en vooral moet opgemerkt worden dat u tijdens uw progressieve werkhervatting enkel vakantiedagen kunt opnemen volgens uw effectieve arbeidsregime op dat ogenblik, m.a.w. volgens het aantal uren dat is overeengekomen tijdens de werkhervatting. Als u bv. enkel op dinsdag en donderdag werkt, dient u uiteraard enkel voor die dagen vakantie te nemen.

Wat betreft het aantal vakantiedagen en het vakantiegeld dat u het jaar volgend op de progressieve werkhervatting zult ontvangen:

  • Voor de eerste twaalf maanden van ongeschiktheid: voor de berekening van de vakantiedagen en het vakantiegeld worden de ziektedagen (zowel volledige dagen als daggedeelten wanneer u het werk met halve dagen hervat),  gelijkgesteld met effectief gewerkte dagen of daggedeelten. De progressieve werkhervatting heeft tijdens de eerste twaalf maanden van uw arbeidsongeschiktheid dus geen gevolgen voor uw vakantierechten in het volgende jaar.
  • Indien u langer dan twaalf maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid progressief werkt, worden de ziektedagen niet meer gelijkgesteld voor de berekening van uw vakantierechten. Hierdoor kan het voorkomen dat u bij een langere arbeidsongeschiktheid slechts een beperkt aantal vakantiedagen opbouwt. Stel bijvoorbeeld dat X, die bediende is en voltijds werkt, op 1 januari 2017 de diagnose darmkanker krijgt. Op 1 januari 2018 hervat X, na een jaar arbeidsongeschiktheid, progressief het werk waarbij X met zijn werkgever afspreekt dat hij tijdelijk halftijds zal werken. Dit doet hij tot 1 januari 2019 waarna hij weer voltijds aan de slag gaat.
    • In 2018 zal X, door de gelijkstelling van de ziektedagen tijdens de eerste twaalf maanden arbeidsongeschiktheid, vier weken wettelijke vakantie hebben.
    • In 2019 zal X, gelet op de halftijdse tewerkstelling in 2018 en het gebrek aan gelijkstelling, slechts over twee weken wettelijke vakantie beschikken.
    • In 2020 zal X weer vier weken wettelijke vakantie hebben omdat hij gedurende gans 2019 weer voltijds aan de slag was.
  • Bent u 50 jaar of ouder en gaat u na meer dan een jaar ziekte (of volledige werkloosheid) weer aan het werk? Dan heeft u misschien recht op seniorvakantie. Lees er hier meer over.
  • Wanneer u over minder dan vier weken wettelijke vakantie beschikt en niet aan de voorwaarden voor seniorvakantie (zie hierboven) voldoet, kunt u onder bepaalde voorwaarden wel aanspraak maken op aanvullende vakantie (ook wel Europese vakantie genoemd). Weet echter dat de vergoeding voor deze aanvullende verlofdagen wordt betaald met een voorschot van uw dubbel vakantiegeld van het volgende jaar. U zal in dat geval dus het volgende jaar minder vakantiegeld ontvangen, in verhouding met het aantal opgenomen aanvullende vakantiedagen. Meer informatie over de aanvullende vakantie.

Wat gebeurt er met feestdagen die vallen in een periode van progressieve werkhervatting?

Veel sociale secretariaten nemen (wellicht onterecht) aan dat feestdagen die vallen buiten de 30 dagen na het begin van de arbeidsongeschiktheid maar binnen een periode van progressieve werkhervatting, geen recht zouden geven op feestdagenloon, aangezien deze vallen in een periode van arbeidsongeschiktheid.

Op basis van de regelgeving moet echter besloten worden dat wanneer de partijen overeengekomen zijn om de bestaande overeenkomst tijdelijk deeltijds uit te voeren, de regels voor feestdagen voor deeltijdse werknemers van toepassing zijn.

Hierdoor kunt u, wanneer u tewerkgesteld bent volgens een vast uurrooster, aanspraak maken op het loon voor de feestdagen waarop u normaal zou gewerkt hebben overeenkomstig uw arbeidsregeling, of voor de vervangingsdagen. Wanneer u daarentegen tewerkgesteld wordt volgens een veranderlijk uurrooster, hebt u voor een feestdag die niet samenvalt met een activiteitsdag recht op de betaling van een loon dat volgens bijzondere regels voor deeltijdse werknemers berekend wordt.

Kan ik gebruikmaken van tijdskrediet na een periode van progressieve werkhervatting?

Tegenwoordig kunt u enkel nog tijdskrediet 'met motief' nemen. Zo zijn er vormen van tijdskrediet om te 'zorgen' (voor een kind, een zieke enz.) of om een opleiding te volgen. Lees hier meer over de regels voor tijdskrediet. Om van het recht op tijdskrediet te kunnen genieten moet u ook aan bepaalde tewerkstellingsvoorwaarden voldoen. De periode van progressieve werkhervatting wordt geneutraliseerd. Hierdoor heeft deze werkhervatting geen negatieve invloed op de voorwaarden. Indien u ook aan de andere gestelde voorwaarden voldoet, staat niets u in de weg om gebruik te maken van het recht op tijdskrediet.

Wat zijn de gevolgen als de progressieve werkhervatting mislukt?

Verloopt de progressieve werkhervatting niet zoals verwacht en wordt u weer volledig arbeidsongeschikt, dan heeft u in principe geen recht op gewaarborgd loon ten laste van uw werkgever. U valt dus meteen weer terug op een arbeidsongeschiktheidsuitkering van de verplichte ziekteverzekering - tenzij de nieuwe arbeidsongeschiktheid het gevolg is van een beroepsziekte die tijdens deze periode is opgetreden, een arbeidsongeval of een ongeval op weg naar of van het werk. 

Kan ik weer minder uren gaan werken wanneer het huidige arbeidsvolume mij nog te zwaar valt?

Dat kan. Zit u nog in het systeem van progressieve werkhervatting, dan kan de adviserend arts evalueren om het arbeidsvolume weer tijdelijk te verminderen. Aangezien progressieve werkhervatting algemeen genomen een gunst is van de werkgever, moet deze hier wel mee akkoord gaan. Indien u echter kampt met een arbeidsbeperking die kan beschouwd worden als een ‘handicap’ in de ruime zin van het woord, kan uw werkgever deze progressieve werkhervatting als redelijke aanpassing enkel weigeren als deze voor hem onredelijk zou zijn. Meer informatie over redelijke aanpassingen

Was u opnieuw voltijds/deeltijds aan het werk zoals voor de ziekte, dan kunt u (weer) minder werken, alleen op voorwaarde dat de behandelend arts de patiënt opnieuw arbeidsongeschikt verklaart en de werkgever en de adviserend arts opnieuw de toelating geven om weer in het systeem van progressieve werkhervatting aan het werk te gaan.

Via afsluiting van een nieuwe arbeidsovereenkomst kan een ander arbeidsvolume worden bepaald, maar dat is dan definitief. Waakzaamheid is hier geboden.

Wat is de invloed op mijn belastingen bij progressieve werkhervatting?

Iedereen die door een ziekte of ongeval zijn werk onderbreekt of gedeeltelijk voortzet via progressieve tewerkstelling, kan nadien een hogere belastingfactuur krijgen. Er zijn immers vaak te weinig of geen inhoudingen (dit laatste enkel als u een jaar ononderbroken ziek bent geweest) gebeurd op het inkomen uit de werkhervatting en op het vervangingsinkomen (de ziekte- of invaliditeitsuitkering). Dat wordt dan met de personenbelasting rechtgezet. 

Hou daar vooraf al rekening mee. Het is begrijpelijk dat u als u ziek bent of net weer deels aan het werk, nog niet bezig bent met uw belastingen van het daaropvolgende jaar. U bent uiteraard vooral gefocust op herstellen en (deels) weer aan het werk gaan. Maar weet dat u in de meeste gevallen nog een groot bedrag verschuldigd bent via de belastingen.

Tips om een hoge belastingfactuur te vermijden:

  • Betaal uw belastingen vooraf: u kunt dan een belastingvermindering krijgen. Telkens wanneer u een voorafbetaling doet, wordt een bonus toegevoegd aan het betaalde bedrag. Hoe hoger het bedrag dat u vooraf betaalde, hoe hoger de bonus en hoe minder belastingen u dus zult moeten betalen. De overheid raadt aan om elk kwartaal 25 procent van het geschatte belastingsupplement vooraf te betalen. Lees meer over voorafbetalingen bij de belastingen.
  • Laat uw werkgever de bedrijfsvoorheffing verhogen. Dat heet 'fiscaal voluntariaat'. Vraag ernaar bij uw werkgever. 
  • Leg zelf een spaarpot aan. Als u uw belastingen via tax-on-web indient, kunt u dit berekenen om een idee te krijgen van het te betalen bedrag.

Voor advies of een benaderende simulatie van hoeveel u eventueel zult moeten bijbetalen, kunt u ook terecht bij uw vakbond, uw ziekenfonds of bij de hr-dienst van uw werkgever.