Wat moet u vertellen?

Voor persoonsverzekeringen moet u aan de verzekeraar die gegevens meedelen over uw gezondheid waarvan u redelijkerwijze moet weten dat zij van invloed kunnen zijn op de beoordeling van het verzekeringsrisico.

Persoonsverzekeringen zijn bijvoorbeeld levens-, overlijdens-, hospitalisatieverzekeringen of verzekeringen gewaarborgd inkomen. Doorgaans laat de verzekeraar u daartoe een medische vragenlijst invullen. Door middel van deze medische vragenlijst wordt gepeild naar uw gezondheid op het moment van aanvraag. 

De mededelingsplicht van de klant, waar de verzekeraars zich op beroepen om allerlei gegevens in te winnen over uw gezondheid, wordt wel wat ingeperkt door de wet op de patiëntenrechten van 22 augustus 2002 en de wet op de verzekeringen van 4 april 2014. Lees meer over wat de verzekeraar niet mag vragen.

Hoe vraagt een verzekeraar medische informatie op?

De aard en de hoeveelheid medische informatie die een verzekeraar u zal vragen, hangt van enkele factoren af. Jongere kandidaat-verzekerden moeten meestal enkel een beknopte standaardvragenlijst of een korte gezondheidsverklaring invullen. Maar als de verzekeraar bij het optreden van het risico een groot bedrag moet uitkeren, als u al wat ouder bent of als de verzekeraar oordeelt dat er iets schort aan uw gezondheid, gaat die verzekeraar strengere voorwaarden stellen. De verzekeraar legt u bijvoorbeeld een uitgebreidere vragenlijst voor, die soms door uw arts moet ingevuld worden. Er kan ook nog een medisch onderzoek door de adviserend arts van de verzekeraar volgen. De precieze gang van zaken bij het inwinnen van medische informatie verschilt van verzekeraar tot verzekeraar.

Vraag aan uw makelaar welke informatie opgevraagd kan worden. Botst u bij het invullen van de medische vragenlijst op vragen? Win dan het advies van uw behandelend arts of huisarts in.

Wat mag de verzekeraar niet vragen?

U bent verplicht om de u bekende gegevens over uw gezondheid waarvan u redelijkerwijze moet weten dat zij van invloed kunnen zijn op de beoordeling van het risico, aan de verzekeraar mee te delen. U moet de medische vragenlijst dus naar waarheid invullen. Maar sinds de wet op de patiëntenrechten (2002) en de verzekeringen (2014) is het duidelijk dat de medische informatie die de verzekeraar inwint, beperkt moet blijven tot een beschrijving van uw huidige gezondheidstoestand en de voorgeschiedenis ervan. Genetische gegevens mogen niet worden meegedeeld. Ook technieken van genetisch onderzoek om de toekomstige gezondheidstoestand te bepalen, zijn verboden. De geneeskundige verklaring mag ook geen informatie bevatten over andere personen dan de verzekerde.

Concreet betekent dit dat een verzekeraar geen vragen mag stellen over aandoeningen die eventueel in de familie van de te verzekeren persoon voorkomen en daar ook geen rekening mee mag houden, o.a. naar hart- en vaatziektes, hoge bloeddruk, diabetes, psychische aandoeningen en dergelijke. Als er toch naar ziektes in uw familie gevraagd wordt, bent u niet verplicht te antwoorden. U hoeft bijvoorbeeld immers niet te weten waaraan uw (groot)ouders gestorven zijn.

Verzwijgen of onjuist meedelen

Er ontstaan wel problemen als de verzekeraar later ontdekt dat u relevante informatie met opzet verzweeg of onjuist meedeelde. Als de verzekeraar hierdoor misleid is bij de beoordeling van het te verzekeren risico, is de verzekeringsovereenkomst immers nietig. De verzekeringsmaatschappij zal geen geld uitkeren en u bent alle al betaalde verzekeringspremies kwijt.    

Als u bepaalde relevante informatie niet meedeelde bij de afsluiting van het contract, maar u deed dit niet met opzet, dan heeft de verzekeraar niet het recht de verzekering zomaar op te zeggen of te weigeren om de schade of kosten te vergoeden. Als het gedekte risico zich voordoet, is de verzekeraar toch verplicht om u een vergoeding of uitkering uit te betalen. Als u eigenlijk had moeten weten dat u de informatie had moeten meedelen, kan de verzekeraar de uitgekeerde vergoeding wel beperken.

Op het moment dat de verzekeraar ontdekt dat u bepaalde gegevens onopzettelijk verzweeg, kan de verzekeraar voorstellen de verzekeringsovereenkomst te wijzigen, of, als hij kan bewijzen dat hij het risico nooit zou verzekerd hebben, de verzekering opzeggen.

Let op!

  • De levensverzekeringsovereenkomst wordt na een periode van 1 jaar (of minder, afhankelijk wat er in de polis bepaald is) onbetwistbaar. Na die periode kan de verzekeraar het onopzettelijk verzwijgen van gegevens niet meer inroepen om de overeenkomst te wijzigen of de uitbetaling van een uitkering te beperken. Opgepast! Bij wie opzettelijk gegevens verzwijgt, kan de verzekeraar wel weigeren om een uitkering te betalen!
  • De hospitalisatieverzekering wordt na een periode van 2 jaar onbetwistbaar. Als een verzekeraar kan bewijzen dat symptomen van een ziekte zich al duidelijk hadden gemanifesteerd op het ogenblik dat de verzekeringsovereenkomst werd afgesloten, dan kan hij proberen om de verzekeringsovereenkomst te wijzigen, op te zeggen of de vergoeding van een schadegeval te beperken. Maar als er twee jaar verstreken zijn sinds het afsluiten van de hospitalisatieverzekering en als er binnen die twee jaar geen diagnose gesteld werd van deze ziekte, dan kan de verzekeraar niet meer verwijzen naar bestaande symptomen.

Eén ding staat vast: als u kanker krijgt nadat u al een polis hebt afgesloten terwijl u alle wettelijk vereiste informatie correct hebt meegedeeld, is het verhoogde risico voor de verzekeraar. Wanneer u een contract ondertekent, mag de verzekeringsmaatschappij alleen rekening houden met uw medische toestand en de bekende risico’s op dat ogenblik, en niet met wat zich later eventueel voordoet. Wat er zich later, nadat een verzekeringsovereenkomst in werking getreden is, voordoet of heeft voorgedaan, hoeft u niet te melden aan uw verzekeraar als het over levens- of andere persoonsverzekeringen gaat.

Heeft u vragen bij het invullen van de medische vragenlijst? Win dan het advies in van uw behandelend arts of huisarts.

Medisch onderzoek

Om een juistere inschatting van uw risico voor zijn verzekeraar te kunnen maken, heeft de adviserend arts van de verzekeringsinstelling soms meer informatie nodig. Hij kan daarvoor bij u uw medisch dossier opvragen, maar hij mag dat zeker nooit rechtstreeks vragen aan uw behandelend arts of aan het ziekenhuis waar u behandeld bent. De adviserend arts van de verzekeringsinstelling moet gegevens uit een dossier altijd bij u opvragen, en enkel op uw vraag kan uw behandelend arts hem gegevens bezorgen. De adviserend arts van de verzekeringsinstelling kan u ook oproepen voor een medisch onderzoek (waarvoor u dan meestal niet zelf een arts (of ziekenhuis) zal kunnen kiezen). Onder andere genetisch onderzoek mag daar geen deel van uitmaken. 

Erfelijk belast?

In België geldt er (onder andere sinds de wet op de patiëntenrechten van 2002) een formeel verbod op het doorgegeven van genetische gegevens of het afnemen van genetische tests door bijv. een verzekeraar. Verzekeraars zullen u dus nooit mogen verplichten tot genetisch onderzoek als voorwaarde voor het afsluiten van een verzekering. Hebt u bijvoorbeeld een erfelijkheidsonderzoek naar borstkanker laten doen waaruit blijkt dat u een bekende genetische afwijking (bijv. BRCA) hebt, dan mag een verzekeraar dat niet weten.

Vaak is het mogelijk om op de vragen van de verzekeraar een correct, rechtstreeks antwoord te geven, zonder dat u onnodig uw hele medische voorgeschiedenis uit de doeken hoeft te doen. Hebt u vragen over wat u moet antwoorden op een medische vragenlijst, overleg dan met uw huisarts of specialist.

Lees ook meer in de brochure 'Verzekeringen. Informatie en tips voor personen met een chronische ziekte of aandoening en hun gezin' (pdf) van het Vlaams Patiëntenplatform.