Wat kunt u zelf doen als u pijn hebt?

Het effect van een pijnbehandeling hebt u niet zelf in de hand. U kunt de kans op succes wel vergroten door goed voor uzelf te zorgen. We verzamelden enkele praktische tips.

Algemene tips

Illustratie Kom op tegen Kanker/Visueel Vertaler
  • Signaleer uw pijn aan uw behandelend arts en vraag een pijnbehandeling.
  • Noteer op vaste momenten waar u pijn hebt en geef uw pijn een score. Hou die informatie bij in een pijndagboek.
  • Bespreek met uw arts de voor- en nadelen van uw (mogelijke) pijnbehandeling en wat voor u het beste werkt of zou kunnen werken.
  • Probeer in samenspraak met uw arts verschillende behandelmogelijkheden (meer dan een keer) uit.
  • Laat aan uw arts weten als de pijn vermindert, verergert of verandert.
  • Is uw pijn niet voldoende onder controle? Meld dit aan uw arts zodat hij of zij de dosis kan aanpassen of een andere behandeling kan voorschrijven.
  • Neem uw pijnmedicijnen precies zoals voorgeschreven.
  • Zoek praktische verbeteringen of hulp. Bezorgt bijvoorbeeld ’s nachts naar het toilet gaan u veel pijn? Huur dan een toiletstoel. Hebt u meer pijn als u ligt? Misschien kunnen een speciale matras of kussens u helpen. Vraag voor deze praktische zaken raad aan uw thuiszorgwinkel of thuisverpleegkundige.

Tips bij zenuwpijn

  • Probeer dingen te vermijden die de zenuwpijn verergeren, zoals hitte of koude, strakke kleren of schoenen.
  • Vermijd alcohol, want die kan zenuwschade veroorzaken en de zenuwpijn verergeren.
  • Controleer uw bloedsuikerspiegel goed als u diabetes hebt. Te hoge suikerwaarden kunnen eveneens zenuwschade veroorzaken.
  • Verzorg uw handen en voeten goed. Laat u voor de verzorging van uw voeten eventueel helpen door een podoloog, dat is iemand die gespecialiseerd is in de behandeling van voetklachten.

Tips bij pijn in de mond en/of keel

Om de pijn in de mond of keel te verzachten kunnen onderstaande tips wellicht helpen:

  • Zorg voor een goede mondhygiëne. Poets uw tanden na elke maaltijd, maximaal viermaal per dag, met een zachte tandenborstel en tandpasta met fluoride of gebruik een mentholvrije of milde tandpasta. Draagt u een kunstgebit? Maak het dan schoon met een neutrale zeep. Spoel uw mond regelmatig met een zoutoplossing. Voor bijkomende informatie over goede mondzorg kunt u terecht bij uw tandarts, uw (huis)arts of de (thuis)verpleegkundige.
  • Gebruik ijsschaafsel of ijswater om de pijn te verdoven. Doe dit niet als de kou tot extra pijn leidt.
  • Vraag uw arts om pijnstillende medicatie als eten en drinken erg pijnlijk zijn.
  • Kies voor zachte, smeuïge of vloeibare voeding. Dit zal minder pijn doen dan voeding waar harde stukjes in zitten.
  • Neem geen harde voedingsmiddelen die het slijmvlies kunnen beschadigen zoals noten, hard fruit, korstjes of hardgebakken gerechten.
  • Vermijd scherp gekruide gerechten, (citrus)fruit, zure voedingsmiddelen (bijvoorbeeld frisdrank, sinaasappelsap, appelsap, appel maar natuurlijk ook in zuur ingelegde producten, zoals augurken en uitjes), erg zoute producten, koolzuurhoudende dranken, vruchtensappen, alcoholische dranken en sportdranken. Die kunnen allemaal extra pijn veroorzaken.
  • Neem bij voorkeur voeding op kamertemperatuur. Vermijd hete gerechten en dranken.
  • Gebruik een kort afgeknipt rietje. Kort zodat het zuigen minder moeite kost. Het rietje zorgt ervoor dat het contact van de voeding met de slijmvliezen van de mond beperkt blijft.
  • Als u onvoldoende kunt eten door de pijn in uw mond, kan het zinvol zijn om medische voeding met extra eiwit en energie te gebruiken. Dit kunnen poeders, drankjes, soepen en puddinkjes zijn. Uw huisarts of een diëtist kan dit voorschrijven.
  • Als door zeer ernstige ontstekingen in de mond of keel gewone voeding (bijna) niet meer mogelijk is, kan het nodig zijn te starten met sondevoeding. Sondevoeding kan gegeven worden als aanvulling op de gewone voeding maar kan de gewone voeding ook helemaal vervangen. Bespreek dit met uw arts en diëtist.

Hoe een goede nachtrust u kan helpen

Slapen kan de pijn verzachten. Omdat het lichaam volledig in rust is, voelt u minder pijn. Als u met pijn gaat slapen, is het moeilijker om in te slapen. Een goede slaaphygiëne kan u helpen om beter in te slapen en langer door te slapen.

Enkele tips:

  • Let op uw voeding. Koffie, alcohol en suikerrijke producten vermijdt u het beste in de avonduren.
  • Vermijd drukke activiteiten voor u naar bed gaat, zorg dat u een overgangsperiode inbouwt waarin u zich kunt ontspannen.
  • Vermijd ‘waak-’activiteiten (bijv. tv-kijken) in uw slaapkamer.
  • Probeer altijd op hetzelfde tijdstip op te staan en ga pas slapen als u slaperig bent.
  • Zorg voor voldoende relaxatie, ontspanning en rust overdag.
  • Neem nooit op eigen houtje slaapmedicatie. Bespreek dit eerst met uw arts.

Hoe ontspanning u kan helpen

Ontspannende activiteiten kunnen u helpen om even minder aan uw pijn te denken. Zoek wat u het meest ontspant. Misschien is dat lezen, muziek beluisteren, zingen of musiceren, televisie kijken of naar de bioscoop gaan? Misschien iets creatiefs doen, genieten van de natuur, sociale contacten, gezelschapsspellen? Ook een warm bad, een saunabeurt, een massage, yoga, mediteren, mindfulness, voetreflexologie … kunnen helpen om u te ontspannen.

Beweging en voeding

Uit angst voor pijn vermijdt u misschien lichamelijke activiteiten en blijft u misschien vaker in bed liggen. Daardoor gaat uw fysieke conditie achteruit. Resultaat: u voelt zich nog slechter. Zoek voorzichtig naar een nieuw evenwicht tussen rusten en in beweging zijn. Door te bewegen, versterkt u opnieuw uw spieren, verbetert uw conditie en vermindert in veel gevallen ook de pijn. Lees hier meer over bewegen bij en na kanker.

Ook uw voeding kan de pijn beïnvloeden. Wat u eet, heeft een invloed op hoe u zich voelt. Dat geldt des te meer voor mensen met chronische pijn. Pijn is een chronische stresssituatie en stress tast uw weerstand tegen ziekte aan. Pijn verwerken vraagt immers energie. Goed en juist eten is daarom heel belangrijk. Gezond eten betekent evenwichtig en gevarieerd eten. Er zijn geen wondermiddelen, variatie is de sleutel tot gezonde voeding. U laat zich hierbij het best leiden door de ‘actieve voedingsdriehoek’. Gebruik voldoende groenten en fruit, zuivelproducten en graanproducten. Aangezien pijnmedicatie vaak tot obstipatie leidt, kiest u het best voor volkoren graanproducten. Deze bevatten meer voedingsvezels die zorgen voor een betere darmwerking. Drink voldoende water en vermijd kant-en-klare maaltijden. Die bevatten vaak te veel vet, te veel suiker en te veel zout. Lees meer over de voedingsdriehoek.