Koen Crucke en Jan Gheysens over Jans gevecht met keelkanker

'Was ik een steun?' 'Ja, zonder dat je ’t wist!'
Koen Crucke en Jan Gheysens
Uit Leven, editie 49, januari 2011

In de zomer van 2009, uitgerekend tijdens een romantische avond op een Zuid-Spaans strand, viel de hemel neer op het hoofd van  BV-koppel Koen Crucke en zijn levenspartner en manager Jan Gheysens. ‘Keelkanker’, luidde het verdict voor Jan. Het koppel vocht terug, elk op zijn eigen manier. En voor Leven blikken ze terug, ook elk op zijn eigen manier. Op diagnose, behandeling en beleving. Op steun bieden aan elkaar. En beiden kijken naar een toekomst, mét elkaar. 'Gelukkig? Vijf minuten per dag – dat is een mooie start, toch?'

Auteur: Marc Peirs - Fotograaf: Eric de Mildt

Diagnose

Foto KotK/Eric de Mildt, Leven 49, januari 2011

Jan: 'In de spiegel zag ik aan mijn linkeramandel een zwelling. Maar de huisarts vond niks bijzonders. Goed, we gaan, zoals elk jaar, met een selecte club fans van Koen op reis. Naar Andalusië, Zuid-Spanje. Op een avond zaten Koen en ik op een strand in de buurt van Malaga. Glaasje wijn erbij. En ik proef geen wijn, maar bloed. Meteen bracht onze zoon Stefan me naar de spoedafdeling van een ziekenhuis in de buurt. Ik druk Stefan op het hart: 'Niet zeggen aan Koen dat ik zo hard bloed. Ik wil niet dat hij ongerust wordt.'

Koen: 'Maar ze bleven zolang weg dat ik natuurlijk net wél ongerust werd!'

Jan: 'De Spaanse artsen konden geen juiste diagnose stellen. Consultaties in Gent wezen dan uit dat er aan de gezwollen amandel een tumor was gehecht. Ook zaten er klieren in mijn keel die daar niet thuishoorden. Dat moest allemaal weg.'

Koen: 'Ze zijn hard maar eerlijk hoor, de artsen. Ik was in die periode zowat elke namiddag en avond in Nederland voor optredens in The Sound of Music. Op dagen waarop Jan werd onderzocht, belde ik van daar uit naar het ziekenhuis: "Hoe is het met mijn man?" "Niet goed". Ze zeggen het direct: "De kans is groot dat het kwaadaardig is". Dan weet je het wel hé.'

Jan: 'De nacht voor de diagnose en de behandeling wordt bekendgemaakt, dan lig je in bed te woelen. Je wéét: dit zit fout.'

Behandeling

Foto KotK/Eric de Mildt, Leven 49, januari 2011

Jan: 'De dokter wou me zo snel mogelijk opereren, maar…'

Koen: 'Jij wou eerst de Gentse Feesten (zomer 2009, red.) nog doen.'

Jan (lacht): 'Meteen daarna onder het mes. Drie uur heeft de operatie geduurd. Er is een snee van een halve meter in me gemaakt (wijst), van onder mijn oor, tot op mijn borstkas. De artsen hebben 32 klieren weggehaald. Daarvan waren er vier kwaadaardig. De tumor op de amandel konden ze niet wegsnijden. Die moest via bestraling worden vernietigd.'

Koen: 'Intussen doe ik dus optredens in Nederland. Kan je je voorstellen hoe ongerust ik was? Tja, dan sta je ’s avonds op de bühne met je gsm in je broekzak. Op trilfunctie.'

Jan: 'Na de operatie moest ik 36 sessies bestraling krijgen. Ik wou daarmee beginnen na het huwelijk van onze zoon in oktober. Aanvankelijk ging het prima. Ik kon eten, drinken, ik voelde me goed. Maar de laatste twee weken waren een hel. Alles was tot de tweede graad verbrand: mijn mond, tong, keel.'

Koen: 'Hij kon niks meer eten. Niet meer drinken. Had geen smaak.'

Jan: 'Bloed in je mond, ’s ochtends bij het opstaan. Een stuk van je haar weg. Je baard weg. Ik vermagerde zienderogen. Elke dág drie à vier kilogram minder. Er ging 26 kilogram af.'

Het klinkt alsof we de ziekte beiden elk heel apart hebben beleefd. En dat is ook zo.
Jan

Koen: 'Energierijke voeding via een rietje. Dat was het enige wat jij nog binnenkreeg. Ik dacht: dat gaat faliekant aflopen. Die laatste weken was je ook zo depressief. Je zei:  "Als ik niet meer wakker word, dan zou ik dat niet erg vinden".'

Jan: 'Toch heb ik nooit gedacht dat ik het niet zou halen. De resultaten van de bestraling waren keer op keer hoopgevend. Toen ik nog 74 kilogram woog, stopte het gewichtsverlies. En zo is het gebleven. Ik kookte voor Koen. Lekkere hapjes.'

Koen: 'Ja, we aten samen, maar daar was geen plezier aan. Het is niet aangenaam met zo iemand te leven. De weinige avonden dat ik thuis was, sprak Jan amper twee woorden. Ik begon lukraak vrienden en kennissen op te bellen om toch maar met iemand te kunnen praten.'

Beleving

Jan: 'Je probeert er wel over te praten, maar dat lukt niet. Ik voelde een groot schuldgevoel tegenover Koen en Stefan: "Wat doe ik hen aan?", flitste het door mijn hoofd.'

Foto KotK/Eric de Mildt, Leven 49, januari 2011

Koen: 'Ik probeerde Jan te troosten: "Er zijn mensen die er véél slechter aan toe zijn dan jij." Maar dat hielp niet.'

Jan: 'Neen, ik sloot me af voor dat soort boodschappen. Hoe sociaal ik normaliter ook ben, ik dacht in die ziekteperiode schaamteloos enkel aan mezelf: Fuck the world. Dit gaat om mij, om mij alleen.'

Koen: 'Ik mocht ook nooit mee naar de bestraling.'

Jan: 'Natuurlijk niet. Wat is dat voor flauwekul! Jij zou in de algemene wachtzaal zitten en ik in de wachtzaal voor de mensen die bestraling krijgen? Ik wou je niet vertellen wat je daar allemaal ziet. De ellende, het pijnlijke afwachten. Meestal reed ik op mijn dooie eentje naar de bestraling.'

Koen: 'De enkele keren dat ik je erheen bracht, zei je: "Ga maar een koffie drinken". Dan wachtte ik je telefoontje af en reden we terug naar huis.'

'Natuurlijk mocht je niet mee naar de bestraling. Jij zou in de algemene wachtzaal zitten en ik in de wachtzaal voor de mensen die bestraling krijgen? Ik wou je niet vertellen wat je daar allemaal ziet.
Jan

Jan: 'Het klinkt alsof we de ziekte beiden elk heel apart hebben beleefd. En dat is ook zo.'

Steun

Jan: 'En toch heb ik me nooit, in heel mijn leven niet, vér van Koen gevoeld. We zijn 40 jaar samen. Altijd heb ik een intense band met Koen ervaren. De ziekte heeft daar niks aan veranderd. Ik vond de steun van Koen zelfs gênant.'

Koen: 'Was ik een steun, dan? Ik heb me niet anders gedragen dan anders.'

Jan: 'Ja, zonder dat je ’t wist. Meer geduld tonen. Een blik. Een keer extra mijn hand vastnemen. Jij en Stefan hebben dat een miljoen keren onbewust gegeven, zulk een moment.'

Koen: 'Ik dacht vooral na over hoe Jans leven verder zou gaan. Stel je voor dat je nooit meer speeksel aanmaakt, dat je smaak voorgoed weg is, dat je niets anders kan eten dan energierijke voeding, wat ze in de volksmond astronautenvoeding noemen…Dan is je levenskwaliteit serieus aangetast. Gelukkig kwam dat bij Jan allemaal terug in orde.'

Jan: 'Op 6 december had ik de laatste bestraling. Bij Kerst was mijn smaakgevoel een béétje hersteld. Nieuwjaar wou ik uitgebreid gaan vieren met jou, Stefan en Matthieu in een sjiek hotel in Brugge. Dat lukte al aardig.'

Foto KotK/Eric de Mildt, Leven 49, januari 2011

Koen: 'Zelf ben ik veel meer een pessimist. Mocht ik kanker krijgen, ik zou het veel moeilijker hebben om er zo hard tegen te vechten.'

Jan: 'Mijn artsen vertelden me: "Jouw vechtlust is zo groot, dat grenst aan het ongelooflijke".  Maar goed, ik had ook het geluk dat men de kwaadaardige gezwellen weg kon halen voor ze uitgezaaid waren.'

Toekomst

Koen: 'Maar komt de ziekte terug? Dat weet je niet.'

Jan: 'Daar sta ik niet bij stil. Alle controles zijn oké. Achter mijn oor heb ik een klein litteken, en dat is de enige plek waar ik minder gevoelig ben. Voor de rest ben ik weer de oude. Ik weet dat ik me tijdens de bestraling afsloot voor andere patiënten. Kwam ik in de wachtzaal voor de bestraling, dan ging ik apart zitten, vouwde ostentatief mijn krant open en gaf het signaal "Laat me met rust". Nu denk ik er helemaal anders over. Ik ben een boek aan het schrijven over mijn ervaringen als kankerpatiënt. Ik wil mensen een hart onder de riem steken. Al zijn er maar tien patiënten die er iets aan hebben, dan is het boek voor mij de moeite waard.'

Koen: 'Ook privé hebben we besloten om een belangrijke stap te zetten: we trekken weg uit de stad, weg van Gent, om aan zee te gaan wonen.'

Jan: 'We zijn gelukkig, ja.'

Koen: 'Gelukkig? Om mijn heldin Edith Piaf te citeren: "Zeker vijf minuten per dag" (lacht). Een mooie start, toch?'

Leven

Dit artikel is verschenen in het magazine Leven van Kom op tegen Kanker. U kunt hier alle verhalen uit het magazine lezen.