Je partner, ouder of kind is ziek. Wat doet dat met je?

Je partner, ouder of kind is ziek. Wat doet dat met je?

In gesprek met Bieke Maes, psychologe in het ZNA Jan Palfijn

Wat speelt er door je hoofd als je partner, je ouder of je kind kanker krijgt? Wat voel je? Wat doe je? En waar vind je steun? Een heleboel vragen.  We stellen ze Bieke Maes, psychologe in het ZNA Jan Palfijn in Merksem. Zij begeleidt dagelijks kankerpatiënten en mensen uit hun omgeving. ‘Wanneer de diagnose “kanker” valt, heeft dat een effect op de patiënt én op iedereen in zijn omgeving. Niet alleen de patiënt is ziek maar iedereen rond hem wordt een beetje mee ziek. De omgeving voelt vooral onmacht. “Konden we maar wisselen”, hoor ik vaak. De confrontatie met het ziek zijn, het zo weinig kunnen doen en het lijden is vaak het meest ondraaglijke. Daarbij komt nog de angst voor het veranderde dagelijkse leven en voor verlies. Angst om iemand te moeten achterlaten, angst om alleen verder te moeten.’

Wanneer iemand kanker krijgt, gaat alle aandacht in de eerste plaats – terecht – naar de patiënt, minder naar de omgeving van de patiënt. Bieke: ‘Toch mag je die niet uit het oog verliezen. Vooral partners en ouders plaatsen de zorg voor de zieke op de eerste plaats in hun leven. Ze cijferen zichzelf weg en krijgen daarnaast vaak extra taken op hun programma: de klussen die hun partner deed, het ziekenbezoek of -vervoer, de telefoontjes…’

Mensen kunnen het bovendien financieel moeilijker krijgen wanneer het inkomen van de zieke partner vermindert of wegvalt of wanneer ze zelf minder gaan werken. Soms komt de noodzaak om te moeten blijven werken in conflict met het verlangen om voor een zieke partner te zorgen. Een moeilijk dilemma.

Zorg voor jezelf…

Daarom is het zo belangrijk dat hulpverleners, familie en vrienden alert zijn voor de alarmsignalen wanneer iemand het moeilijk krijgt. Bieke: ‘Dat kan bijvoorbeeld zijn: alle hobby’s en contacten links laten liggen, niet meer functioneren op het werk, niet kunnen slapen, oververmoeid zijn, worstelen met schuldgevoel, niet meer kunnen genieten... Het is erg belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt als je in een moeilijke periode terechtkomt. Anders mis je ook de energie om goed voor je partner, ouder of kind te zorgen.’

Ook moeilijke onderwerpen kan je het best aankaarten en doorpraten, eventueel met de hulp van een hulpverlener of vertrouwenspersoon.

Ouders en partners hebben de reflex om de diagnose voor hun kinderen of voor elkaar te verzwijgen. Bieke: ‘Maar dit is niet het moment om geheimen te hebben voor elkaar. Je hebt elkaars steun broodnodig. Ook moeilijke onderwerpen kan je het best aankaarten en doorpraten, eventueel met de hulp van een hulpverlener of vertrouwenspersoon.’ Andere tips zijn: blijf eerlijk zodat jullie elkaar kunnen blijven vertrouwen, hou de balans tussen geven en nemen in evenwicht. Blijf jezelf, en blijf in je eigen rol, in de rol van partner, ouder of kind. Als partner: neem niet alleen een verzorgende rol op. Als volwassen kind: verval niet in de ouderrol, neem het ouderschap van je ouders niet over wanneer ze ziek zijn. Als jonger kind: blijf broer, zus …’

 …en voor je familielid

En hoe kan je je partner, ouder of kind met kanker helpen? Bieke: ‘Door gewoon te vragen: Hoe kan ik je helpen? Wat heb jij nodig? Wat kan ik voor je doen? Dat is voor iedereen anders, de één heeft graag een extra knuffel, een ander wil graag praten of juist niet, en sommige patiënten hebben nood aan praktische hulp.’