Teelbalkanker

Die ziekte moést uit mijn lijf
Thomas Van der Plaetsen
Lees het verhaal
Het was moeilijk, maar ik ben er met meer veerkracht uit gekomen
Teelbalkanker ontstaat doordat in een van beide teelballen cellen zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is teelbalkanker?

359 diagnoses teelbalkanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De geslachtsorganen van de man bestaan uit de penis, de balzak en de prostaat. In de balzak bevinden zich twee teelballen (ook zaadballen, testes of testikels genoemd). De teelballen produceren naast het mannelijk hormoon testosteron ook zaadcellen en zaadvocht. Samen met prostaatvocht vormt dit sperma. Sperma is nodig voor de voortplanting.

Teelbalkanker ontstaat doordat in een van beide teelballen of in beide teelballen cellen zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Een andere woord voor teelbalkanker is testiscarcinoom.

Teelbalkanker ontstaat meestal in de cellen die het zaad produceren, de kiemcellen. Een dergelijke tumor wordt een kiemceltumor genoemd. Daarnaast zijn er enkele zeldzame soorten teelbalkanker die ontstaan uit teelbalcellen met een andere taak. Deze pagina’s gaan uitsluitend over kiemceltumoren.

Er bestaan verschillende types kiemceltumoren. Het onderscheid in verschillende types is gebaseerd op de soort cellen waaruit de tumor is samengesteld. Ook bestaat er bij de verschillende types verschil in het tempo waarin de tumor groeit en de mate waarin zich uitzaaiingen voordoen. Het type kiemceltumor speelt een rol bij het bepalen van de behandeling (meer over de behandeling verder hieronder).

Teelbalkanker is een zeldzame ziekte, die vooral voorkomt bij mannen tussen 20 en 40 jaar. In 2013 registreerde de Stichting Kankerregister in België 353 nieuwe gevallen van teelbalkanker (1% van alle kankerdiagnoses bij mannen). Het risico op teelbalkanker ligt iets hoger bij mannen bij wie een of beide teelballen niet waren ingedaald bij de geboorte.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: niet roken, gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon. Lees hier meer over de preventie van kanker.

Onderzoeken

De meeste mannen bij wie teelbalkanker wordt vastgesteld, hebben zelf iets aan een teelbal opgemerkt:

  • een vergroting van de teelbal en/of een verharding in de teelbal waardoor deze anders aanvoelt
  • een dof, zwaar gevoel in de onderbuik, achter of in de balzak zelf

Andere symptomen van teelbalkanker kunnen zijn:

  • zwelling van de borstklier(en) of van het gebied rond de tepel(s), met of zonder pijn
  • vermoeidheid of gewichtsverlies zonder aanwijsbare reden

Bij een klein aantal mannen wordt teelbalkanker vastgesteld omdat zij klachten hebben door uitzaaiingen. Deze klachten kunnen veroorzaakt worden door een zwelling van de lymfeklieren. Hierdoor kunt u pijn krijgen. Bijvoorbeeld buikpijn of rugpijn. Uitzaaiingen in de longen kunnen leiden tot kortademigheid en/of bloed ophoesten. Hersenuitzaaiingen kunnen hoofdpijn veroorzaken.

Hebt u last van een van bovenstaande klachten? Ga dan zo snel mogelijk langs bij uw huisarts. Hij zal u eerst lichamelijk onderzoeken. Daarbij kijkt hij naar de lichamelijke veranderingen die u hebt opgemerkt.

Denkt uw huisarts dat u mogelijk teelbalkanker hebt, dan verwijst hij u naar een uroloog. De uroloog herhaalt het lichamelijk onderzoek. Daarna kunnen andere onderzoeken plaatsvinden:

  • Bloedonderzoek om tumormarkers op te sporen. Tumormarkers zijn stoffen, meestal eiwitten, die het lichaam maakt als reactie op kanker of die door de kanker zelf gemaakt worden.
  • Echografie van de teelbal en de buik: maakt gebruik van geluidsgolven om de teelbal en de buik op een beeldscherm zichtbaar te maken.

Wijzen het lichamelijk onderzoek, het bloedonderzoek en de echografie op teelbalkanker? Dan is weefselonderzoek nodig voor de definitieve diagnose. De uroloog neemt de teelbal of het gezwel in de teelbal chirurgisch weg via een liesincisie. In het laboratorium wordt vervolgens onderzocht of er in het weggenomen weefsel kwaadaardige cellen zitten.

Als de diagnose teelbalkanker valt, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te zien of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam:

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid.

Voor teelbalkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers van I (beginstadium) tot en met IV (vergevorderd stadium):

  • Stadium I: de tumor is beperkt tot de teelbal, er zijn geen uitzaaiingen aangetoond.
  • Stadium II: naast de tumor in de teelbal zijn er uitzaaiingen in de lymfeklieren in de bovenbuik.
  • Stadium III: naast de tumor in de teelbal zijn er uitzaaiingen in lymfeklieren boven het middenrif, in de borst. Het middenrif is een platte spier tussen de buik en de borstholte.
  • Stadium IV: er zijn ook uitzaaiingen in andere organen, zoals longen en lever en/of bot en hersenen.

Behandelingen

De behandeling van teelbalkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de soort teelbalkanker en met het stadium waarin de ziekte zicht bevindt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De basisbehandeling van teelbalkanker is het wegnemen van de teelbal waarin de tumor zit. Afhankelijk van de soort teelbalkanker, van het stadium waarin de ziekte zich bevindt en van het risico op aantasting van de lymfeklieren in de buik, volgt eventueel een nabehandeling met radiotherapie en/of chemotherapie. In bepaalde gevallen is afwachten hoe de kanker evolueert (in het Engels watchfull waiting of wait and see genoemd) eveneens een mogelijkheid. Het verloop van de teelbalkanker wordt dan nauwkeurig gevolgd met behulp van controle-onderzoeken. Zodra het bloedonderzoek of de scans wijzen op actieve kankercellen, stelt de arts alsnog een nabehandeling met radiotherapie en/of chemotherapie voor.

Soms zijn er verschillende behandelingsopties of combinaties van behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw artsenteam vragen te stellen over de voor- en nadelen van de verschillende keuzemogelijkheden. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

 

Forum

CMML met trimosie 8

Onlangs is bij mij de diagnose gesteld dat ik CMML heb met de chromosoomafwijking trimosie 8. Wie heeft hier info over?

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !