Schildklierkanker

Kanker was een wake-upcall
Schildklierkanker ontstaat doordat cellen in de schildklier zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is schildklierkanker?

1072 diagnoses schildklierkanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De schildklier (thyroïd) is een vlindervormig orgaan vooraan in de hals, voor de luchtpijp en net onder de adamsappel. Het behoort tot het endocriene systeem of het systeem van hormoonuitscheidende organen. Vlak bij de schildklier liggen de stembandzenuwen. Deze zenuwen zorgen ervoor dat de stembanden bewegen: dit is nodig om te ademen, spreken en slikken.

De schildklier bestaat uit twee kwabben (ook ‘lobben’ genoemd) aan weerszijden van het strottenhoofd. Een dun stukje weefsel (de istmus) verbindt de twee kwabben met elkaar.

Schildklier

De twee schildklierkwabben zijn opgebouwd uit folliculaire cellen (ook follikelcellen genoemd). Deze gebruiken jodium uit het bloed om o.a. het hormoon thyroxine aan te maken. Dat hormoon regelt mee hoe het lichaam energie verbruikt en beïnvloedt o.a. de hartslag, de bloeddruk, de lichaamstemperatuur en het lichaamsgewicht.

Tussen de folliculaire cellen liggen zogenaamde C-cellen (ook parafolliculaire cellen genoemd). Deze cellen produceren het hormoon calcitonine en staan onder meer in voor de regeling van het kalkgehalte (calciumgehalte) in het bloed en de botten.

Aan de achterkant van de schildklier liggen vier bijschildklieren (parathyroïden). Deze bijschildklieren produceren het parathormoon (ook parathyroïdhormoon of PTH genoemd). Dit hormoon zorgt net als calcitonine mee voor een gezond calciumniveau in het lichaam.

Er is sprake van schildklierkanker als er in de schildklier een kwaadaardig gezwel ontstaat. Heel uitzonderlijk ontstaat de tumor in een van de bijschildklieren, in dat geval spreekt men van bijschildklierkanker.

Er zijn vier belangrijke vormen van schildklierkanker: papillair, folliculair, medullair en anaplastisch. Papillaire schildklierkanker komt het meest voor (ongeveer 81% van de schildklierkankerdiagnoses) en ontstaat in de folliculaire cellen. De kankercellen groeien traag. Soms zaaien ze uit naar lymfeklieren in de nek. Ook folliculaire schildklierkanker (ongeveer 11% van de schildklierkankerdiagnoses) ontstaat in de folliculaire cellen. Deze vorm kan uitzaaien naar andere organen zoals de longen of de botten. Medullaire schildklierkanker (ongeveer 5% van de schildklierkankerdiagnoses) ontstaat in de C-cellen en kan uitzaaien naar onder andere de lymfeklieren, de longen en de lever. De meest zeldzame vorm van schildklierkanker (minder dan 3% van de diagnoses) is anaplastische schildklierkanker. Deze vorm ontstaat in de folliculaire cellen. In tegenstelling tot papillaire en folliculaire schildklierkanker heeft deze kanker de neiging om heel snel te groeien en zich te verspreiden.

Schildklierkanker is een zeldzame aandoening. Het is in België en veel andere Europese landen echter een van de snelst stijgende vormen van kanker: het aantal diagnoses neemt elk jaar toe. De Stichting Kankerregister registreerde in 2012 in België 961 nieuwe gevallen van schildklierkanker, 709 bij vrouwen en 252 bij mannen. Ter vergelijking: in dat jaar werd bij 10.531 vrouwen borstkanker (de meest voorkomende kanker bij vrouwen) vastgesteld en bij 8288 mannen prostaatkanker (de meest voorkomende kanker bij mannen).

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Onderzoeken

Het belangrijkste symptoom bij schildklierkanker is een zwelling of knobbeltje in de hals. Het kan zijn dat de patiënt dat zelf ontdekt. Soms wordt ook bij toeval — in het kader van een ander onderzoek — een knobbel in de schildklier ontdekt. In de meeste gevallen heeft de patiënt helemaal geen klachten.

Klachten die kunnen wijzen op schildklierkanker zijn bijvoorbeeld aanhoudende keel- of nekpijn die soms uitstraalt naar de oren, moeite met slikken of ademhalen, onverklaarbare heesheid, een aanhoudende hoest of gezwollen lymfeklieren in de hals. Let wel: deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Ze wijzen dus niet altijd op schildklierkanker. Toch raadpleegt u voor alle zekerheid het best uw huisarts die indien nodig zal doorverwijzen naar een endocrinoloog, een arts die gespecialiseerd is in de hormonen en de stofwisseling.

De arts start met een lichamelijk onderzoek: hij of zij voelt aan de hals om de grootte en de stevigheid van de schildklier te evalueren en ze te controleren op knobbeltjes. Hij spoort ook vergrote lymfeklieren in de hals op.

Als de arts tijdens het lichamelijk onderzoek een knobbel voelt, volgen een echografie (onderzoek met geluidsgolven om de schildklier en de lymfeklieren in de hals op een beeldscherm zichtbaar te maken) en een bloedonderzoek. Op basis van deze onderzoeken kan de arts ook andere aandoeningen van de schildklier uitsluiten of aantonen.

Het belangrijkste onderzoek om vast te stellen of de knobbel wel of geen kanker is, is een punctie waarbij met een heel dunne naald cellen uit de knobbel worden opgezogen. In het lab wordt vervolgens onderzocht of daar kwaadaardige cellen tussen zitten. Met deze methode kan ook onderzocht worden of de lymfeklieren in de omgeving van de schildklier kwaadaardige cellen bevatten.

Als de knobbel kwaadaardige cellen bevat, kunnen soms nog andere onderzoeken volgen om te controleren of er uitzaaiingen zijn naar de lymfeklieren of andere organen in het lichaam:

  • Bij een schildklierscan (ook schildklierscintigrafie genoemd) wordt, na toediening van een licht radioactieve stof, een röntgenfoto gemaakt van de schildklier.
  • Met een CT-scan of computertomografie worden de hals- en borststreek met behulp van zeer gedetailleerde röntgenfoto’s in beeld gebracht.
  • Met een MR–scan of MRI (magnetic resonance imaging) wordt een magnetisch veld opgewekt waarmee beelden van de hals- en borststreek gemaakt worden.
  • Bij een PET-scan (positron emission tomography) wordt een kleine hoeveelheid radioactieve vloeistof ingespoten om eventuele tumoren overal in het lichaam zichtbaar te maken op foto.

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen: dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor in het omringende weefsel en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen elders in het lichaam.

Voor schildklierkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers van I (beginstadium) tot en met IV (vergevorderd stadium).

Behandelingen

De behandeling van schildklierkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de soort schildklierkanker, het stadium waarin de ziekte zich bevindt en de algemene conditie van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

Meestal wordt geprobeerd om de tumor operatief te verwijderen. Bij papillaire en folliculaire schildklierkanker volgt daarna bijna altijd een behandeling met radioactief jodium en met schildklierhormoontabletten. Bij medullaire schildklierkanker is chirurgie de enige oplossing, bij anaplastische schildklierkanker wordt meestal geopteerd voor chirurgie in combinatie met chemotherapie of radiotherapie.

Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de mogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Forum

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !

Keelkanker met kliermetastasen

Hallo iedereen,

Eind 2014 werd er bij mijn vader keelkanker vastgesteld met uitzaaiingen naar 2 klieren in de nek. Dit werd succesvol behandeld met bestraling en 1 keer chemo per week gedurende de bestraling. Na 6 maanden bleek op een scan te zien dat de 2 aangetaste klieren opnieuw actief waren. Ze werden operatief verwijderd, samen met nog 16 klieren, uit voorzorg. Nu, een jaar later blijkt uit de petscan dat er opnieuw klieren zijn aangetast, 2 in de nek en eentje in de oksel. De dokters geven hem nu slechts 20% kans dat een chemokuur aanslaat. Anderzijds zeggen ze dat er gelukkig geen organen zijn aangetast en klieren over het