Leven met kanker is een hele beproeving. De diagnose, de onderzoeken en de behandeling confronteren u en uw naasten met allerlei zorgen, spanningen en onzekerheden en kunnen heftige gevoelens oproepen. Voor emotionele ondersteuning tijdens en na uw behandeling kunt u als patiënt of naaste terecht bij een psycholoog.

foto Kom op tegen Kanker/Lieven Van Assche Hoe omgaan met angst voor onderzoeken, met uw veranderde rol in uw gezin, met depressieve gevoelens? U kunt ermee terecht bij een oncopsycholoog. Foto: kinder-psychologe Veerle Cosyns en collega's van het UZ Brussel.

Hoe omgaan met kanker en de handeling ervan? Hoe omgaan met de angst die gepaard gaat met de diagnose, onderzoeken en behandeling? Hoe omgaan met uw tijdelijk veranderde rol in uw gezin en op uw werk? Hoe uw verschillende sociale rollen na de behandeling weer opnemen? Hoe omgaan met vermoeidheid en depressieve gevoelens? Hoe omgaan met veranderingen op relationeel of seksueel vlak? Het zijn maar enkele voorbeelden van thema’s die u in alle vertrouwen kunt bespreken met een psycholoog als u het gevoel hebt dat ze uw eigen draagkracht overschrijden.

De psycholoog helpt u om uw gedachten en gevoelens (bv. angst, boosheid, teleurstelling, verdriet, onzekerheid …) te verwoorden en een plaats te geven. Hij of zij bespreekt samen met u welke mogelijkheden er zijn om aan uw mentaal evenwicht te werken en zo uw levenskwaliteit te verbeteren.

Begeleiding door een psycholoog in het ziekenhuis

In het ziekenhuis waar u behandeld wordt, kunt u voor individuele psychologische begeleiding terecht bij een oncopsycholoog, dat is een psycholoog die gespecialiseerd is in het omgaan met mensen met kanker. Ook uw partner of een ander naast familielid (bv. ouder, kind, broer, zus …) kan in het ziekenhuis waar u behandeld wordt een gesprek aanvragen met een oncopsycholoog. Kinderen van een (groot)ouder met kanker zijn in verschillende ziekenhuizen welkom in een ontmoetingsruimte waar ze begeleid worden door een kinderpsycholoog. Kinderen die zelf kanker hebben en hun familie worden op de afdeling kinderoncologie begeleid door een kinderpsycholoog.

In plaats van of aanvullend op een individueel gesprek kunt u in het ziekenhuis ook deelnemen aan groepsactiviteiten die begeleid worden door een oncopsycholoog, bijvoorbeeld mindfulnesstrainingen, relaxatiecursussen, infosessies binnen een oncorevalidatieprogramma, infosessies over vermoeidheid bij en na kanker, over pijn bij en na kanker, over intimiteit en seksualiteit, over geheugen- en concentratieproblemen na een kankerbehandeling … 

Wilt u graag een groepsactiviteit volgen die begeleid wordt door een oncopsycholoog? Vraag in uw ziekenhuis wat het aanbod is of raadpleeg onze agenda met activiteiten voor kankerpatiënten en hun naasten.

Wat kost begeleiding door een psycholoog in het ziekenhuis?

Tijdens uw behandeling is een individuele raadpleging bij de oncopsycholoog gratis in alle Vlaamse en Brusselse ziekenhuizen.

Tijdens uw behandeling is een individuele raadpleging bij de oncopsycholoog gratis in alle Vlaamse en Brusselse ziekenhuizen. In sommige ziekenhuizen kunt u ook na uw behandeling op consultatie blijven gaan bij de oncopsycholoog. In bepaalde ziekenhuizen hoeft u voor de gesprekken na uw behandeling niet te betalen, in andere wel. Vraag in uw ziekenhuis na of psychologische begeleiding na de behandeling mogelijk is en of ze betalend is.

Groepsactiviteiten begeleid door een oncopsycholoog zijn in de meeste ziekenhuizen gratis. Om deel te nemen aan een oncorevalidatieprogramma, betaalt u alleen het remgeld. In enkele ziekenhuizen is deelname aan een oncorevalidatieprogramma volledig gratis. Meer lezen over de kostprijs van oncorevalidatie.

Begeleiding door een psycholoog buiten het ziekenhuis

Buiten het ziekenhuis kunt u voor individuele psychologische begeleiding terecht bij o.a. de Centra voor Algemeen Welzijn (CAW), sommige Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG), zelfstandig psychologen (zoek hier een zelfstandig psycholoog in uw buurt) of de eerstelijnspsychologen die aanwezig zijn in huisartsenpraktijken en eerstelijnshuizen. Informeer bij het eerste contact of de psycholoog ervaring heeft met de begeleiding van mensen met kanker en/of hun naasten.

Aan de hand van individuele gesprekken krijgt u een beter zicht op wat u dwarszit en op wat u kan helpen om u mentaal sterker te voelen.

In plaats van of aanvullend op een individueel gesprek kunt u deelnemen aan groepsactiviteiten die begeleid worden door een psycholoog, bijvoorbeeld over hoe minder piekeren, hoe u ontspannen, hoe beter slapen … Deze groepsactiviteiten worden georganiseerd door zelfstandig psychologen, huisartsenpraktijken, eerstelijnshuizen, ziekenfondsen, lokale dienstencentra, vormingscentra, lotgenotengroepen, open huizen en organisaties die gespecialiseerd zijn in de begeleiding van mensen met en na kanker … Houd er wel rekening mee dat deze activiteiten zich vaak tot een breder publiek richten en dus niet altijd specifiek zijn voor mensen met kanker en/of hun naasten.

Wilt u graag een groepsactiviteit volgen die begeleid wordt door een psycholoog? Raadpleeg onze agenda met activiteiten voor kankerpatiënten en hun naasten.

Wat kost begeleiding door een psycholoog buiten het ziekenhuis?

In een CAW is begeleiding door een psycholoog gratis. Een consultatie bij een psycholoog verbonden aan een CGG kost 11 euro. Informeer in het CGG waar u zich aanmeldt of u in aanmerking komt voor een verminderingstarief of een vrijstelling. Een bezoek aan een zelfstandig psycholoog buiten het ziekenhuis kost meestal tussen de 50 en 65 euro per sessie (doorgaans duurt die ongeveer een uur).

De terugbetaling van psychologische begeleiding buiten het ziekenhuis is niet gratis en valt momenteel nog niet onder de verplichte ziekteverzekering.

De terugbetaling van psychologische begeleiding buiten het ziekenhuis is niet gratis en valt momenteel nog niet onder de verplichte ziekteverzekering. Gaat u langs bij een ambulante, zelfstandige psychologenpraktijk? Dan betalen een aantal ziekenfondsen soms een deel van het betaalde bedrag terug vanuit via hun pakket van aanvullende voordelen bij de verplichte ziekteverzekering. Er bestaat momenteel echter een grote verscheidenheid in terugbetalingsvoorwaarden tussen de verschillende ziekenfondsen. Vraag hierover informatie aan uw ziekenfonds. Het Vlaams Patiëntenplatform maakte een overzicht van de terugbetaling van psychologische begeleiding per ziekenfonds. Bekijk hier de terugbetaling bij volwassenen (pdf) en de terugbetaling voor kinderen en jongeren (pdf).

In mei 2018 besliste de federale regering om vanaf het najaar 2018 voor bepaalde doelgroepen een beperkt aantal raadplegingen voor psychologische zorg terug te betalen via de verplichte ziekteverzekering. Zodra er meer informatie beschikbaar is over deze maatregel, vindt u ze hier.

Begeleiding door een psychiater in of buiten het ziekenhuis

Het kan zijn dat uw behandelend arts, huisarts of psycholoog u aanraadt om op raadpleging te gaan bij een psychiater, bijvoorbeeld als u worstelt met hardnekkige depressieve gevoelens. Indien nodig zal hij of zij u medicatie of een andere behandeling voorschrijven.

Was u voor uw kankerbehandeling al in behandeling bij een psychiater, dan blijft die opvolging tijdens uw ziekenhuisopname in bepaalde ziekenhuizen verzekerd via de zogenaamde ‘liaisonpsychiater’ en zijn of haar team.

Wat kost een bezoek aan de psychiater?

Een raadpleging bij een psychiater wordt terugbetaald door de verplichte ziekteverzekering. U moet alleen het remgeld betalen. Het bedrag is vergelijkbaar met het remgeld dat u bij een andere arts-specialist betaalt.

In een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) betaalt u voor een consultatie bij een psychiater maximaal het geconventioneerd honorarium d.w.z. het tarief dat afgesproken is tussen ziekenfondsen en artsen.

Psycholoog, oncopyscholoog, psychotherapeut, psychiater?

De termen ‘psycholoog’, ‘psychotherapeut’ en ‘psychiater’ worden regelmatig door elkaar gebruikt in verband met psychologische hulp. Ten onrechte, want er zijn wel degelijk verschillen tussen de drie.

  • Een psycholoog is iemand die na een universitaire opleiding van vijf jaar (met inbegrip van een stage) het diploma van licentiaat of master in de psychologie heeft behaald. Afgestudeerde psychologen die zich hebben laten registreren bij de Psychologencommissie zijn ‘erkende’ psychologen. Enkel erkende psychologen mogen de titel van psycholoog dragen. Er bestaan verschillende afstudeerrichtingen en profielen: klinisch psychologen, schoolpsychologen, organisatie- of arbeidspsychologen en onderzoekpsychologen. Meer lezen over wat een psycholoog is en doet.
  • Een klinisch psycholoog is iemand die na een universitaire opleiding van vijf jaar (met inbegrip van een stage) het diploma van licentiaat of master in de psychologie heeft behaald in de afstudeerrichting klinische psychologie. Hij of zij werkt meestal in een ziekenhuis of andere gezondheidsinstelling (CAW, CGG enz.).
  • Een oncopsycholoog is een klinisch psycholoog die naast een diploma van licentiaat of master in de psychologie ook het getuigschrift psycho-oncologie heeft behaald (na een tweejarige interuniversitaire permanente vorming).
  • Een psychotherapeut is een hulpverlener die een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd. Psychotherapie is gericht op het aanpakken van een mentale problemen.
  • Een psycholoog-psychotherapeut is een psycholoog die bijkomend een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd en psychotherapeutische behandeling aanbiedt.
  • Een psychiater is een arts die zich na zijn of haar studies geneeskunde heeft gespecialiseerd in de psychiatrie, het onderdeel van de geneeskunde dat zich toelegt op o.a. de studie en behandeling van psychische aandoeningen en van mentale aspecten van lichamelijke ziekten.
  • Een psychiater-psychotherapeut is een psychiater die bijkomend een gespecialiseerde psychotherapieopleiding heeft gevolgd en psychotherapeutische behandeling aanbiedt.