Pancreaskanker

Verbaasd hoe moedig ik wel was
Mieke Vondenbusch
Lees het verhaal
Pancreaskanker ontstaat doordat cellen in de pancreas zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is pancreaskanker?

1715 diagnoses pancreaskanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De pancreas of alvleesklier is langwerpig van vorm en ligt boven in de buikholte, tussen de maag en de ruggengraat. Onder de pancreas ligt de dunne darm.

De pancreas bestaat uit twee soorten klieren: de exocriene klieren en de endocriene klieren.

  • De exocriene klieren scheiden pancreassap af. Dat sap bevat enzymen die het lichaam nodig heeft om voedsel te verteren.
  • De endocriene klieren maken hormonen aan. Die beïnvloeden de stofwisseling, de spijsvertering en het functioneren van de darmen. Een voorbeeld van zo’n hormoon is insuline, de stof die onder andere de hoeveelheid suiker in het bloed regelt.

In het merendeel van de gevallen ontstaat het gezwel in de exocriene klieren. Een tumor in de pancreas kan ook ontstaan in de endocriene klieren, maar dat is dan geen klassieke ‘pancreaskanker’. Op deze pagina’s beperken we ons tot de eerste soort.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2014 in België 1715 nieuwe gevallen van pancreaskanker, waarvan 871 bij mannen en 844 bij vrouwen. Pancreaskanker kan op alle leeftijden voorkomen, maar vooral bij mensen boven de 60 jaar.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Onderzoeken

Organen in de bovenbuik

In een vroeg stadium veroorzaakt pancreaskanker nauwelijks klachten. Naarmate de tumor groeit, neemt de kans op klachten toe. De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op pancreaskanker: pijn boven of in het midden van de buik of de rug, geelzucht (met vooral een gele kleur van de huid en de ogen), gewichtsverlies, spijsverteringsproblemen, verminderde eetlust, misselijkheid en braken. Deze symptomen wijzen echter niet altijd op kanker: er zijn veel andere ziekten met gelijkaardige symptomen.

De huisarts zal bij een of meer van bovenstaande klachten het lichaam onderzoeken. Vervolgens zal hij of zij waarschijnlijk een onderzoek van het bloed en mogelijk de stoelgang voorstellen om de werking en de conditie van de pancreas te meten.

Als uw huisarts vermoedt dat er sprake is van pancreaskanker, zal hij u doorverwijzen naar een specialist. De specialist herhaalt het lichamelijk onderzoek en voert aanvullende onderzoeken uit.

Aanvullend onderzoek begint meestal met een echografie. Bij een echografie wordt de pancreas met geluidsgolven in beeld gebracht en kan de arts een eventuele tumor zien. Als er op de echografie een afwijking wordt vastgesteld, zal men overgaan tot bijkomende onderzoeken zoals:

  • CT-scan of computertomografie
  • MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging)
  • echo-endoscopie of endo-echografie
  • PET-CT-scan
  • ERCP (endoscopische retrograde cholangio-pancreaticografie): de arts brengt via de mond een buigzaam slangetje (de endoscoop, ook wel scoop genoemd) voorbij de slokdarm en maag tot in de twaalfvingerige darm. De arts kan zo contrastvloeistof in het kanaal van de pancreas en in de galwegen spuiten en vervolgens radiologische opnames en foto’s maken of door een kijkertje aan het andere eind van de endoscoop de organen onderzoeken.

Als de diagnose pancreaskanker valt, zal men ook nagaan of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam. Sommige van bovenvermelde onderzoeken – zoals een CT-, een PET-CT- en een MR-scan – bieden deze mogelijkheid. Soms zijn nog bijkomende onderzoeken nodig zoals een longfoto. Ook een kijkoperatie (laparoscopie) kan nuttig zijn om na te gaan of er uitzaaiingen zijn ter hoogte van het buikvlies. Bij pancreaskanker vindt men immers soms zeer kleine uitzaaiingen op het buikvlies die niet (goed) zichtbaar zijn op beeldvorming. De aanwezigheid van deze kleine uitzaaiingen bepaalt in grote mate de verdere aanpak.

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor buiten de pancreas en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen elders in het lichaam. Voor pancreaskanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers van I (beginstadium) tot en met IV (vergevorderd stadium).

Behandelingen

De behandeling van pancreaskanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met het stadium waarin de ziekte zich bevindt, de plaats en de grootte van de tumor, de vorm van de pancreas en de algemene conditie van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De meest toegepaste behandelingen van pancreaskanker zijn op dit moment een operatie (chirurgie), een behandeling met medicijnen (chemotherapie), of bestraling (radiotherapie), meestal in combinatie met chemotherapie.

Als de ziekte beperkt is gebleven tot de pancreas en niet is uitgezaaid, zal de behandelend arts wellicht een curatieve behandeling voorstellen. Een curatieve behandeling is gericht op de genezing van de patiënt. Bij een uitgezaaide pancreaskanker wordt een palliatieve behandeling voorgesteld. Dat is een behandeling die de ziekte niet geneest, maar ze kan de tumorgroei wel afremmen en/of klachten verminderen.

Als patiënt hebt u recht op correcte informatie over de behandelingsmogelijkheden en duidelijke uitleg over de voordelen, bijwerkingen, risico’s en kosten van de behandelingen, vooraleer u uw toestemming geeft. Aarzel niet uw arts vragen te stellen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Lotgenotengroepen

Forum

CMML met trimosie 8

Onlangs is bij mij de diagnose gesteld dat ik CMML heb met de chromosoomafwijking trimosie 8. Wie heeft hier info over?

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !