Nierkanker

Meer dan vroeger besef ik hoe kostbaar het leven is
Voluit en zonder angst
Patrick Moenaerts
Lees het verhaal
Nierkanker ontstaat doordat cellen in een nier zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is nierkanker?

1688 diagnoses nierkanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De nieren zijn twee boonvormige organen die slechte en overtollige stoffen uit ons lichaam filteren. Ze liggen achteraan in de buikholte links en rechts van de ruggengraat. Aan de buitenkant van de nier bevindt zich een stevig omhulsel: het nierkapsel. Daaronder liggen de nierschors en het niermerg. In het niermerg bevinden zich ongeveer een miljoen kleine filtertjes: de nefronen.
Het bloed stroomt permanent door de nefronen en wordt op die manier gereinigd: de afvalstoffen blijven achter in de vorm van urine. De urine komt via het nierbekken en de urineleiders in de blaas terecht. De nieren vormen samen met de urineleiders, de blaas en de plasbuis de urinewegen.

Soorten nierkanker

Dwarsdoorsnede van een nier

Er zijn grosso modo twee soorten nierkanker. De meest voorkomende (ongeveer 85% van de gevallen) is het niercelcarcinoom. Bij het niercelcarcinoom worden er kankercellen aangetroffen in de nefronen.

Andere tumoren van de nieren (o.a. Wilmstumor bij kinderen, nierbekkenkanker en tumoren van het slijmvlies van de urinewegen) behandelen we niet op deze pagina.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2013 in België 1680 nieuwe gevallen van nierkanker, waarvan 1060 (63%) bij mannen en 620 (37%) bij vrouwen. Nierkanker kan op alle leeftijden voorkomen, maar vooral tussen de 60 en 85 jaar.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Onderzoeken

In een vroeg stadium veroorzaakt nierkanker nauwelijks klachten. Naarmate de tumor groeit, neemt de kans op klachten toe. De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op nierkanker: bloed in de urine, een voelbare massa in de zij of buik, aanhoudende pijn in de nierstreek (in de zij), langdurige vermoeidheid zonder aanwijsbare redenen, aanhoudende koorts, nachtzweten, een algemeen gevoel van lusteloosheid, verlies van eetlust en een onverklaarbaar gewichtsverlies. Deze symptomen wijzen echter niet altijd op kanker: er zijn veel andere ziekten met gelijkaardige symptomen.

Bij een of meer van bovenstaande klachten onderzoekt de huisarts de buik en de rug. Vervolgens zal hij waarschijnlijk een urine- en bloedonderzoek voorstellen. Met het urineonderzoek controleert hij de concentratie van bepaalde stoffen in de urine. De arts controleert ook of er bloed in de urine aanwezig is. Met het bloedonderzoek kan hij de werking en de conditie van de nieren meten. De werking van de nieren is echter meestal totaal niet verstoord door de aanwezigheid van een niertumor.

Aanvullend onderzoek door de uroloog begint meestal met een echografie (onderzoek met geluidsgolven). Bij een echografie worden de nieren duidelijk in beeld gebracht en kan de arts een eventuele tumor goed zien. Als er een vermoeden van nierkanker is, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te zien of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam: 

  • een CT-scan (computertomografie): zeer gedetailleerde röntgenfoto’s van het lichaam, 
  • een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging): een scan waarbij met een sterke magneet beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden,
  • een longfoto: om te zien of er uitzaaiingen zijn in de longen,
  • een botscan (of isotopenscan): onderzoek na inspuiting met een licht radioactieve stof om te zien of er uitzaaiingen in het bot zijn).

Stadia

Aan de hand van de resultaten van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor buiten de nier en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen of plaatsen elders in het lichaam.

Voor nierkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers.

  • Stadium I: de tumor heeft een doorsnede van 7 centimeter of minder en is beperkt gebleven tot de nier. Er zijn geen uitzaaiingen gevonden.
  • Stadium II: de tumor heeft een doorsnede van meer dan 7 centimeter en is beperkt gebleven tot de nier. Er zijn geen uitzaaiingen gevonden.
  • Stadium III: er is aantasting, niet alleen in de nier maar ook in één lymfeklier dicht bij de nier of de tumor is door het nierkapsel gegroeid en er is één lymfeklier dicht bij de nier aangetast. Er zijn geen uitzaaiingen in andere organen gevonden.
  • Stadium IV: de tumor is door het nierkapsel gegroeid en er zijn meerdere lymfeklieren aangetast of er zijn uitzaaiingen in andere organen.
Kanker na uw 70ste? Deel uw ervaring op www.zeventigpluskanker.be

Kanker na uw 70ste?

Deel uw ervaring op www.zeventigpluskanker.be

Behandelingen

De belangrijkste behandeling van nierkanker is het wegnemen (geheel of gedeeltelijk) van de nier (chirurgie). Als de tumor volledig weggesneden is, is dit ook de enige behandeling. Voor meer gevorderde tumoren wordt daarnaast ook een behandeling met medicijnen (doelgerichte therapie; immunotherapie) of bestraling (radiotherapie) toegepast.

De behandelend arts zal een van deze behandelingen of een combinatie ervan adviseren, afhankelijk van het stadium waarin de ziekte zich bevindt en de algemene conditie en leeftijd van de patiënt. Als de ziekte beperkt is gebleven tot de nier en niet is uitgezaaid, zal de specialist wellicht een curatieve behandeling voorstellen. Een curatieve behandeling is gericht op de genezing van de patiënt. Bij een uitgezaaide nierkanker zal een palliatieve behandeling voorgesteld worden: dat is een behandeling die de ziekte niet geneest, maar ze remt en/of klachten vermindert.

Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de mogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Forum

Keelkanker met kliermetastasen

Hallo iedereen,

Eind 2014 werd er bij mijn vader keelkanker vastgesteld met uitzaaiingen naar 2 klieren in de nek. Dit werd succesvol behandeld met bestraling en 1 keer chemo per week gedurende de bestraling. Na 6 maanden bleek op een scan te zien dat de 2 aangetaste klieren opnieuw actief waren. Ze werden operatief verwijderd, samen met nog 16 klieren, uit voorzorg. Nu, een jaar later blijkt uit de petscan dat er opnieuw klieren zijn aangetast, 2 in de nek en eentje in de oksel. De dokters geven hem nu slechts 20% kans dat een chemokuur aanslaat. Anderzijds zeggen ze dat er gelukkig geen organen zijn aangetast en klieren over het

Keelkanker met kliermetastasen

Hallo iedereen,

Eind 2014 werd er bij mijn vader keelkanker vastgesteld met 2 aangetaste klieren in de nek. Dit werd succesvol behandeld met bestraling en 1 keer chemo per week gedurende de periode van de bestraling. Uit een scan 6 maanden later bleek dat die 2 aangetaste klieren opnieuw actief waren en dus werden ze operatief verwijderd, samen met nog 16 andere klieren, uit voorzorg. Nu, een jaar later hebben we na een petscan terug te horen gekregen dat er terug klieren zijn aangetast. 2 in de nek, langs elke kant en eentje in de oksel. De dokters geven hem nu slechts 20% kans dat een chemokuur zou aanslaan. Anderzijds zeiden ze