Leverkanker

Ik dank God op mijn blote knieën voor de tweede kans die ik kreeg
Leverkanker ontstaat doordat cellen in de lever zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is leverkanker?

864 diagnoses leverkanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De lever is het grootste interne orgaan van het lichaam. Hij ligt boven in de buikholte vlak onder de rechterlong. Het is een belangrijk orgaan met veel verschillende functies. De belangrijkste zijn:

  • ijzers, suikers, vetten en bepaalde vitamines en mineralen opslaan
  • essentiële stoffen zoals eiwitten en vetten produceren
  • stollingsfactoren aanmaken (nodig om bloedingen te stelpen)
  • galvloeistof aanmaken (nodig om vetten te verteren)
  • lichaamseigen hormonen afbreken
  • giftige stoffen onschadelijk maken

Leverkanker is een tumor die ontstaat in de lever. Op deze pagina's gaat het dus niet over uitzaaiingen in de lever of doorgroei van een andere soort kanker, maar over kanker die ontstaat uit levercellen. We noemen dit primaire leverkanker of levercarcinoom. Deze tumor komt meestal voor bij patiënten met een vooraf bestaande leveraandoening. Ongeveer 80% van alle patiënten met leverkanker heeft levercirrose. Levercirrose is het gevolg van een chronische leverziekte waarbij de lever is beschadigd door littekenweefsel.

Er bestaan verschillende types leverkanker naargelang het type cel dat is aangetast. Hepatocellulair carcinoom (HCC) ontstaat in de hepatocyten, de meest voorkomende levercellen. Het is het meest voorkomende type leverkanker. In 80 tot 90% van alle gevallen gaat het om hepatocellulair carcinoom. De andere types zijn zeer zeldzaam. De informatie op deze pagina's gaat alleen over hepatocellulair carcinoom en niet over andere types.

Leverkanker is een zeldzame kanker (hij maakt ongeveer 1,3% uit van alle kankers in België). De Stichting Kankerregister registreerde in 2013 in België 870 nieuwe gevallen van leverkanker. Leverkanker komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen: in 2013 werd in België bij 615 mannen en bij 255 vrouwen leverkanker vastgesteld. Ook kinderen kunnen getroffen worden door leverkanker, al komt dit heel zelden voor. In 2013 werd in België bij 3 kinderen tussen 0 en 14 jaar leverkanker vastgesteld.

Onderzoeken?

Door de grote reservecapaciteit van de lever geven leverziektes vaak pas in een laat stadium klachten. In een vroeg stadium hebben veel mensen met leverziekten geen of weinig klachten. Dit komt doordat het gezonde deel van de lever de verschillende functies goed genoeg kan uitvoeren.

Klachten die kunnen wijzen op leveranker zijn bijvoorbeeld

  • pijn rechtsboven in de buik
  • misselijkheid en braken
  • verminderde eetlust
  • een zeer ‘vol’ gevoel na de maaltijd
  • onverklaarbaar gewichtsverlies
  • gele verkleuring van de huid en het oogwit, jeuk en donkere urine (door geelzucht)
  • opgezwollen buik (door ophoping van vocht, ook ascites of waterbuik genoemd)
  • spontane bloedingen door stollingsstoornissen
  • opgezwollen aders op de buik
  • zwakte en vermoeidheid

Let wel: deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Ze wijzen dus niet altijd op leverkanker. Ze kunnen ook wijzen op andere aandoeningen of op een leverziekte die niet kwaadaardig is. Nemen de klachten na enkele dagen niet af of worden ze erger? Raadpleeg dan voor alle zekerheid uw huisarts die u indien nodig zal doorverwijzen naar een internist (een arts die gespecialiseerd is in de inwendige organen), een maag-darm-leverarts (een arts die gespecialiseerd is in het maag-darmstelsel, ook maag-darm-leverspecialist of gastro-enteroloog genoemd) of een hepatoloog (een arts die gespecialiseerd is in de lever, de galblaas en de galwegen).

Illustratie: KotK/Griet Wittoek

De arts start met een gesprek over uw gezondheidstoestand en een lichamelijk onderzoek. Hij of zij onderzoekt uw buik door er aan te voelen en luisteren en door hem te bekloppen. Nadien volgt een bloedonderzoek. Op basis van dit onderzoek kan de arts andere aandoeningen van de lever uitsluiten of aantonen en de werking van de lever nagaan. Soms volgt een endoscopie (een onderzoek met een lange flexibele buis met aan het uiteinde een lichtbron) van de slokdarm en de maag om spataders op te sporen. Spataders wijzen op een overdruk in de lever. Het is belangrijk om eventuele overdruk op te sporen omdat die mee bepaalt of een operatie mogelijk is.

Na het gesprek, het lichamelijk onderzoek en het bloedonderzoek kan de arts beeldvorming aanvragen om de lever te onderzoeken op de aanwezigheid van knobbels. Dit kan op verschillende manieren gebeuren:

  • Een echografie maakt gebruik van geluidsgolven om de lever op een beeldscherm zichtbaar te maken.
  • Met een CT-scan of computertomografie wordt de buikstreek met behulp van zeer gedetailleerde röntgenfoto’s in beeld gebracht.
  • Met een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging) wordt een magnetisch veld opgewekt waarmee beelden van de buikstreek gemaakt worden.

Het belangrijkste onderzoek om vast te stellen of de knobbel wel of geen kanker is, is een punctie of een biopsie, waarbij met een heel dunne naald cellen uit de knobbel worden opgezogen (punctie) of een stukje weefsel wordt weggenomen (biopsie). In het lab wordt vervolgens onderzocht of daar kwaadaardige cellen tussen zitten. Met deze methode kan ook onderzocht worden of de lymfeklieren in de omgeving van de lever kwaadaardige cellen bevatten.

Als de knobbel kwaadaardige cellen bevat, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te controleren of er uitzaaiingen zijn naar de lymfeklieren of andere organen (zoals longen of bot) in het lichaam. Dit kan met een CT-scan, een MR-scan of een PET-scan (positron emission tomography). Bij dit laatste onderzoek wordt een kleine hoeveelheid radioactieve vloeistof ingespoten om eventuele tumoren overal in het lichaam zichtbaar te maken op foto.

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de plaats en de grootte van de tumor(en), het aantal tumoren, de eventuele doorgroei van de tumor(en) in de bloedvaten en het omringende weefsel, de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren en/of organen elders in het lichaam en de agressiviteit van de kankercellen.

Voor leverkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met de letters A, B, C en D en gerangschikt van een vroegtijdig (A) over een tussenliggend (B), een gevorderd (C) en een eindstadium (D) van de kanker.

Behandelingen

De behandeling van leverkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de grootte en de plaats van de tumor(en), het aantal tumoren, de aan- of afwezigheid van uitzaaiingen, de kwaliteit van de leverfunctie, de aanwezigheid van overdruk in de lever en de algemene conditie van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De kans op genezing is het grootst als met een operatie de tumor verwijderd of weggebrand wordt. Een levertransplantatie is een andere mogelijkheid. Als een operatie niet mogelijk is, is de behandeling erop gericht om de tumor(en) zo klein mogelijk te maken of te houden. Dit kan bijvoorbeeld met behulp van embolisatie.

Voor vergevorderde leverkanker wordt doelgerichte therapie gebruikt en eventueel chemotherapie. De behandeling werkt in dit geval niet meer genezend maar kan wel de symptomen helpen verlichten en het voortschrijden van het ziekteproces gedurende al dan niet langere tijd vertragen. We noemen dit een palliatieve behandeling.

Soms zijn er verschillende behandelingsopties of combinaties van behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw artsenteam vragen te stellen over de keuzemogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Lotgenotengroepen

Forum

CMML met trimosie 8

Onlangs is bij mij de diagnose gesteld dat ik CMML heb met de chromosoomafwijking trimosie 8. Wie heeft hier info over?

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !