Huidkanker - niet-melanoom

Huidkanker ontstaat doordat huidcellen zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke soorten huidkanker zijn er? Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is huidkanker?

De huid is het grootste orgaan van het menselijk lichaam. Ze bedekt en beschermt de eronder gelegen weefsels en organen tegen schadelijke invloeden van buitenaf, zoals infecties en ultraviolette straling (UV). Via zenuwbanen stuurt de huid ook informatie naar de hersenen over warmte, koude, gevoel en pijn en zorgt voor een constante lichaamstemperatuur.

De huid is opgebouwd uit drie lagen. Van buiten naar binnen zijn dat de epidermis (of opperhuid), de dermis (of lederhuid) en de subcutis (of onderhuids bind- en vetweefsel). 

De twee belangrijkste cellen van de opperhuid zijn: plaveiselcellen of keratinocyten en pigmentcellen of melanocyten. Deze laatste situeren zich in de onderste laag van de opperhuid en maken melanine aan, het pigment waaraan de huid haar natuurlijke kleur ontleent. Bij een huid die bruint onder invloed van ultraviolette straling uit bijvoorbeeld zonlicht of ultravioletlampen, wordt dit pigment aangemaakt en afgegeven aan de andere cellen in de opperhuid.

In de lederhuid bevinden zich onder meer zweetklieren, haarwortels met talgklieren, bloed- en lymfevaten, zintuigcellen en zenuwuiteinden.

Het onderhuidse bind- en vetweefsel dient hoofdzakelijk als steunweefsel en bestaat voornamelijk uit vetcellen.

Soorten huidkanker

Er zijn verschillende soorten huidkanker, afhankelijk van de cellen waaruit ze ontstaan. De meest voorkomende huidkankers zijn basaalcelkanker (ook basaalcelcarcinoom of basocellulair carcinoom genoemd, afgekort BCC) en plaveiselcelkanker (ook plaveiselcelcarcinoom of spinocellulair carcinoom genoemd, afgekort SCC). Ze maken ongeveer 92% van de huidtumoren uit. Ongeveer 8% van de huidkankers zijn melanomen, een kanker van de melanocyten.

Hoewel deze kankers allemaal in de huid ontstaan, hebben ze een heel verschillend ziekteverloop. Ook de behandeling van de ziekten is verschillend. Deze pagina gaat alleen over basaalcelkanker en plaveiselcelkanker, en niet over melanoom.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2014 in België 25.710* nieuwe gevallen van basaalcelkanker en 6379* nieuwe gevallen van plaveiselcelkanker (252 andere non-melanoma kankers). 
Basaalscel- en plaveiselcelkanker komen — meer dan melanoom — vooral voor bij ouderen. Zo is de gemiddelde leeftijd bij mannen 71 jaar, bij vrouwen 68.

* De incidentiecijfers voor basaalcelkanker en plaveiselcelkanker moeten met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden. Aangezien er zeer veel van deze tumoren zijn en ze zelden levensbedreigend zijn, worden ze, in tegenstelling tot andere kwaadaardige aandoeningen, niet altijd even specifiek door alle verschillende bronnen geregistreerd.

Wat is basaalcelkanker?

Basaalcelkanker (ook basaalcelcarcinoom of basocellulair carcinoom genoemd) begint in de diepste laag van de opperhuid en ontstaat gewoonlijk op een zone die veel blootgesteld wordt aan de zon, zoals het hoofd of de hals, maar kan ook voorkomen op de romp.

Basaalcelkanker is de meest voorkomende en de minst kwaadaardige vorm van huidkanker. Een basaalcelcarcinoom groeit traag en zaait zelden uit. Toch is het belangrijk om het grondig te behandelen. Als dit niet behandeld wordt, kan het in de diepte doorgroeien en de weefsels onder de huid aantasten.

Wat is plaveiselcelkanker?

Plaveiselcelkanker (ook plaveiselcelcarcinoom of spinocellulair carcinoom genoemd) ontstaat uit plaveiselcellen of keratinocyten van de diepste laag van de opperhuid. Het carcinoom ontstaat gewoonlijk op een zone die blootgesteld wordt aan zonlicht, zoals het hoofd, de hals, de oren, de lippen en de rug van de handen.

Het plaveiselcelcarcinoom groeit sneller dan het basaalcelcarcinoom. Als het niet behandeld wordt, zaait het uit. Dat gebeurt meestal via de lymfeklieren in de buurt van de tumor. Plaveiselcelkanker is daardoor kwaadaardiger dan basaalcelkanker. Maar als de behandeling vroegtijdig plaatsvindt, zijn de vooruitzichten eveneens erg gunstig.

Plaveiselcelcarcinomen ontstaan vaak uit actinische keratosen, een soort huidvlekken die beschouwd kunnen worden als mogelijke voorlopers van plaveiselcelkanker. Actinische keratosen zijn meestal kleine, ruw (zoals schuurpapier) aanvoelende huidkleurige, rode of lichtbruine plekjes, die je ook vanaf een zekere leeftijd ziet ontstaan op aan zonlicht blootgestelde huidgebieden. Plaveiselcelkanker die zich ontwikkelt uit actinische keratosen is meestal niet erg agressief. Behandeling geeft goede resultaten en de kans op doorgroeien in de diepte en uitzaaiingen is klein.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Onderzoeken

Als u met een huidaandoening bij uw huisarts komt, zal hij of zij de ernst van de verandering in de huid beoordelen en indien nodig verwijzen naar een huidarts (dermatoloog) of een chirurg. Vermoedt de specialist huidkanker, dan neemt hij een biopsie. Dit betekent dat er een stukje weefsel wordt verwijderd. Meestal gebeurt dit onder plaatselijke verdoving. 

Het weefsel wordt daarna in het laboratorium op kankercellen onderzocht. Uit het labonderzoek blijkt of het al dan niet om een kwaadaardige tumor gaat, en welk type huidkanker het is.

Als de diagnose plaveiselcelkanker valt, kunnen eventueel nog andere onderzoeken volgen, zoals een echografie van de lymfeklieren en een longfoto.

Behandelingen

Basaalcelkanker

Aangezien basaalcelkanker zelden of nooit uitzaait, zijn de vooruitzichten wat betreft overleving uitstekend. Nochtans moet deze tumor behandeld worden omdat hij de neiging heeft om naar in de diepte door te groeien en zo belangrijke weefselschade kan veroorzaken.

Bij basaalcelkanker zijn er verschillende behandelingen mogelijk. In de meeste gevallen wordt er gekozen voor chirurgie, uitzonderlijk — als andere behandelingen niet toegepast kunnen worden — voor radiotherapie.

Welke behandeling u krijgt, hangt onder andere af van de plaats en grootte van de tumor en uw leeftijd en conditie. Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de mogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Actinische keratosen

Actinische keratosen zijn geen kwaadaardige tumoren en dus geen kanker. Aangezien ze zich kunnen ontwikkelen tot plaveiselcelkanker, gaan we hier toch even kort in op hun behandeling. Actinische keratosen worden behandeld met cryotherapie, fotodynamische therapie of met een celdodende crème.

Plaveiselcelkanker

Bij plaveiselcelkanker past men meestal chirurgie of radiotherapie toe. In het beginstadium is plaveiselcelkanker oppervlakkig en beperkt het zich tot de opperhuid of het meest oppervlakkige deel van de lederhuid. Eens het carcinoom chirurgisch is verwijderd, is de kans op een herval zeer klein. Maar in een vergevorderd stadium kan plaveiselcelkanker ook uitzaaien. Dit gebeurt in eerste instantie via de lymfevaten naar de regionale klieren en pas nadien via de bloedbaan. Bij uitzaaiingen naar de klieren wordt niet alleen de tumor heelkundig verwijderd, maar neemt men ook de aangetaste klieren weg en volgt er eventueel een nabestraling. Voor patiënten die niet in aanmerking komen voor heelkunde of radiotherapie, is chemotherapie een mogelijkheid.

Lotgenotengroepen

Forum

CMML met trimosie 8

Onlangs is bij mij de diagnose gesteld dat ik CMML heb met de chromosoomafwijking trimosie 8. Wie heeft hier info over?

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !