Hoofd-halskankers

Ik heb altijd en overal een zak courage mee
Michel De Coninck
Lees het verhaal
Geen millimeter veranderd
'Was ik een steun?' 'Ja, zonder dat je ’t wist!'
Koen Crucke en Jan Gheysens
Lees het verhaal
Als ik op controle moet, ben ik één brok spanning.
Een hoofd-halskanker (zoals keelkanker of strottenhoofdkanker) ontstaat doordat cellen in de bovenste lucht- en spijswegen of in de speekselklieren in het bovenste deel van de nek zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat zijn hoofd- en halskankers?

2671 diagnoses hoofd-halskankers
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

We gebruiken de termen ‘hoofd- en halskanker’, ‘hoofd-halskanker’ of ‘kanker van het neus-, keel- en oorgebied’ (NKO-kanker) voor tumoren die ontstaan in de bovenste luchtwegen:

  • de mondholte: de lippen, de tong, het tandvlees, het wangslijmvlies, de mondbodem of het hard gehemelte,
  • de neus: de huid van de neusgaten, de binnenkant van de neus, de neusholte of de neusbijholtes (de sinussen),
  • de neus- en mondkeelholte: de amandelen, de tongbasis, het zachte gehemelte en de achterwand van het slokdarmhoofd (het bovenste gedeelte van het spijsverteringskanaal gelegen tussen de mondholte en de slokdarm),
  • het slokdarmhoofd (de farynx),
  • het strottenhoofd (de larynx) met de stembanden.

‘Hoofd-halskankers’ is dus de verzamelnaam voor o.a. keelkanker (farynxkanker), neuskanker, neus(bij)holtekanker (sinuskanker, nasale sinuskanker), lipkanker, mondkanker, tongkanker, stembandkanker en strottenhoofdkanker (larynxkanker, larynxcarcinoom). Daarnaast rekenen we ook kanker in de grote speekselklieren (speekselklierkanker) en bepaalde tumoren in de lymfeklieren van de hals tot de hoofd- en halskankers.

Tumoren in de hersenen, de ogen en de schildklier beschouwen we niet als hoofd-halskankers maar benoemen we respectievelijk als hersentumoren, oogtumoren en schildkliertumoren. Deze pagina’s gaan niét over deze tumoren.

In 2012 registreerde de Stichting Kankerregister in totaal 65.269 nieuwe gevallen van kanker in België. 2.624 daarvan (4%) zijn hoofd-halskankers. Hoofd-halskanker komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen: in 2012 waren er 1937 nieuwe gevallen van hoofd-halskanker bij mannen en 687 bij vrouwen. De meeste van deze hoofd-halstumoren zijn gerelateerd aan tabak- en alcoholgebruik.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Onderzoeken

Dwarsdoorsnede van het hoofd

De volgende klachten of symptomen kunnen wijzen op een tumor in de mond, de neus, de keelholte of het bovenste deel van de slokdarm: een niet-genezende zweer of wond, aanhoudende keelpijn, problemen bij het slikken, bloedingen in de mond of de neus, een slecht ruikende adem, het gevoel van een brok in de keel, een verminderde beweeglijkheid van de tong of de mondopening, een zwelling in de hals en nek-, oor-, tand- of hoofdpijn. Bij strottenhoofdkanker kunnen de volgende klachten voorkomen: aanhoudende heesheid, keelklachten (bijvoorbeeld pijn bij het slikken of droge keel), hoestklachten en uitstralende pijn vanuit de keel naar het oor. Een grote tumor op het strottenhoofd kan klachten geven als kortademigheid, veel slijm in de keel en slikproblemen. Kanker in de grote speekselklieren of in de lymfeklieren van de hals wordt meestal opgemerkt door een pijnloze langdurige zwelling in de hals.

Deze symptomen zijn niet specifiek voor hoofd-halskankers: er zijn veel andere ziekten met gelijkaardige symptomen.

De huisarts zal u bij een of meer van bovenstaande klachten onderzoeken en indien nodig verwijzen naar een neus-keel-oorarts of een kaakchirurg. De specialist onderzoekt gericht de mond-, neus- en keelholte. Hij voelt ook of er sprake is van verdikkingen in de hals, op de lippen, op de tong, op het tandvlees of op de kaken. Gezwellen op de lip en vooraan in de mondholte kan de specialist vaak zonder hulpmiddelen bekijken en bevoelen. Als het probleem dieper in de mond of keelholte zit, gebruikt de specialist een spiegel. Deze spiegel is vergelijkbaar met een tandartsspiegeltje met een lang handvat. De laatste tijd wordt het spiegelen almaar vaker vervangen door een endoscopie. De arts brengt in dat laatste geval via de neus een buigzaam slangetje (de endoscoop) in de keel. De arts kijkt vervolgens door een kijkertje aan het andere eind van de endoscoop en kan zo de mond, de neus, de keelholte, het slokdarmhoofd of het strottenhoofd goed inspecteren. Het onderzoek verschilt per orgaan van naam: met een laryngoscopie wordt bijvoorbeeld het strottenhoofd (de larynx) onderzocht, voor de neus heet het onderzoek een neusendoscopie.

Als er bij bovenstaande onderzoeken een afwijking wordt vastgesteld, zal er een biopsie volgen. Dat is de verwijdering van een stukje weefsel om het in het laboratorium op kankercellen te onderzoeken. Vaak gebeurt dit onderzoek onder een algemene narcose.

Als de diagnose hoofd-halskanker valt, kunnen nog andere onderzoeken volgen om te zien hoe groot de tumor is en of er mogelijk uitzaaiingen zijn elders in het lichaam: röntgenfoto’s van hoofd-hals-longen, nl. een CT-scan of computertomografie (zeer gedetailleerde röntgenfoto’s van het lichaam) en/of een PET-scan (positron emission tomography, waarbij een kleine hoeveelheid licht radioactieve vloeistof ingespoten wordt om eventuele tumoren overal in het lichaam zichtbaar te maken op foto). Bij een minderheid van de patiënten wordt een MR-scan of MRI genomen (magnetic resonance imaging: een scan waarbij met een sterke magneet beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden), de arts beslist of dit voor uw ziekte al dan niet noodzakelijk is.

Om te controleren of er uitzaaiingen zijn in de lymfeklieren, voert de arts in bepaalde gevallen een echografie uit, dat is een onderzoek met geluidsgolven. Als de arts lymfeklieren ziet die mogelijk uitzaaiingen bevatten, dan prikt hij soms met behulp van een fijne naald in de desbetreffende lymfeklier en zuigt vocht en weefselcellen op om te onderzoeken in het lab. We noemen dit laatste onderzoek een punctie.

Stadia (TNM)

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen, dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. De arts houdt hierbij rekening met de grootte van de tumor, de eventuele doorgroei van de tumor in het omringende weefsel (T = tumor) en de aanwezigheid van uitzaaiingen in de lymfeklieren (N = nodus) en/of organen elders in het lichaam (M = metastasen op afstand).

Behandelingen

De behandeling van een hoofd-halstumor wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de uitgebreidheid van de tumor, de plaats waar de tumor zich bevindt en de algemene conditie van de patiënt. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënt. In overleg met de patiënt legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De meeste kankers in de keelholte en het strottenhoofd worden met radiotherapie behandeld, al dan niet in combinatie met chemotherapie. Bij een klein aantal patiënten is chirurgie de eerste behandeling.

Voor kankers in de mondholte is de vaakst toegepaste behandeling chirurgie, eventueel gevolgd door radiotherapie, al dan niet gecombineerd met chemotherapie voor gevorderde tumoren. Deze curatieve behandeling is gericht op de genezing van de patiënt. Bij een uitgezaaide hoofd-halskanker zal een palliatieve behandeling voorgesteld worden: het doel van deze behandeling is om de klachten zo goed mogelijk onder controle te houden om de overleving te verlengen en de kwaliteit van leven te verbeteren.

Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel niet uw arts vragen te stellen over de mogelijkheden en over de bijwerkingen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

De behandeling van kanker in het hoofd-halsgebied kan behoorlijk ingrijpend zijn, want ze kan ademhalen, eten, drinken en spreken beïnvloeden en mogelijk ook zichtbare gevolgen hebben, zoals littekens in de hals of het gezicht of een tracheotomie bij een wegname van het strottenhoofd. De behandeling van hoofd-halstumoren is daarom erg complex en vraagt een gespecialiseerde aanpak van een multidisciplinair team.

Forum

CMML met trimosie 8

Onlangs is bij mij de diagnose gesteld dat ik CMML heb met de chromosoomafwijking trimosie 8. Wie heeft hier info over?

Leven zonder pancreas

Hallo,

ik lijd aan een necrotiserende pancreas, hetgeen vroeg of laat zal leiden tot pancreaskanker.
Op UZ Leuven heeft men mij voorgesteld de pancreas te verwijderen (volledige pancreatectomie)

Ik had graag gepraat met mensen die dergelijke ingreep hebben ondergaan en hoe het leven is
na dergelijke ingreep (kwaliteit van leven)


Hartelijk dank !