Eierstokkanker

Eierstokkanker ontstaat doordat cellen in een eierstok zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is eierstokkanker?

848 diagnoses eierstokkanker
op 67.820 kankerdiagnoses in 2014
(België)

De twee eierstokken behoren net als de vagina (schede), de baarmoeder en de eileiders tot de inwendige geslachtsorganen van de vrouw.

De inwendige geslachtsorganen bevinden zich in het onderste deel van de buikholte (het kleine bekken). Met behulp van steunweefsel worden zij op hun plaats gehouden. De kleine en grote schaamlippen, de clitoris (kittelaar) en de ingang van de vagina behoren tot de uitwendige geslachtsorganen.

De eierstokken (ovaria) zijn kleine ovale organen. Ze zijn vier tot vijf centimeter lang en twee tot drie centimeter breed bij vrouwen in de geslachtsrijpe periode. Na de menopauze worden ze kleiner.

De vrouwelijke geslachtsorganen

De eierstokken zijn opgebouwd uit drie soorten weefsels. Afhankelijk van het type weefsel waar de tumor ontstaat, onderscheiden we de drie belangrijkste soorten eierstokkanker (ovariumcarcinoom).

  • De tumor ontstaat uit de cellen die de eierstokken bekleden: de epitheelcellen. We spreken in dit geval van een epitheliale eierstoktumor of adenocarcinoom.
  • De tumor ontstaat uit de cellen die hormonen produceren: de stromacellen. We noemen dit een gonodale stromaceltumor.
  • De tumor ontstaat uit onrijpe eicellen die in de loop van de tijd uitrijpen of verloren gaan: de kiemcellen. We noemen dit een kiemceltumor.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2012 in België 820 nieuwe gevallen van eierstokkanker. Van alle vrouwen bij wie kanker wordt vastgesteld, wordt jaarlijks ongeveer 2,8% getroffen door eierstokkanker. Eierstokkanker ontstaat meestal bij vrouwen boven de 50 jaar, maar kan op alle leeftijden voorkomen.

De meest voorkomende vorm van eierstokkanker is epitheliale eierstoktumor of adenocarcinoom (meer dan 90% van de kwaadaardige tumoren).

Cysten op de eierstokken

Een cyste is een met vloeistof gevuld blaasje dat ook op de eierstokken kan voorkomen. De meeste cysten zijn goedaardig en verdwijnen vanzelf. Over deze goedaardige cysten gaat het hier niet.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Erfelijkheid en familiale aanleg

Kanker is een veelvoorkomende ziekte. De kans dat kanker bij meerdere personen in één familie voorkomt, is dus vrij groot. Kanker kan erfelijk zijn, maar in de meerderheid van de gevallen is dat niet zo. Slechts bij 5 tot 10 % van alle mensen met kanker speelt erfelijke aanleg een doorslaggevende rol. Bij ongeveer 10 % van vrouwen met eierstokkanker gaat het om een erfelijke vorm. Erfelijke kanker ontstaat door een mutatie of fout in iemands genen (DNA of erfelijk materiaal).

Sommige vrouwen lopen een verhoogd risico op eierstokkanker doordat ze een mutatie of een fout op het BRCA1- of BRCA2-gen (BReast CAncer 1 en 2) hebben geërfd. Vrouwen die drager zijn van een afwijking op het BRCA1-gen lopen een risico van 26 tot 54 % om in de loop van hun leven eierstokkanker te krijgen. Bijna alle vrouwen met een gemuteerd BRCA1-gen die eierstokkanker krijgen, zijn ouder dan 40 jaar. Voor vrouwen met de BRCA2-genmutatie ligt het risico om eierstokkanker te ontwikkelen tussen de 10 en 23 %. Bij hen komt eierstokkanker bijna uitsluitend voor vanaf de leeftijd van 50 jaar. Om het verschil aan te tonen: vrouwen zonder BRCA-genmutatie hebben een risico van ongeveer 1,5 % op eierstokkanker.

Ook vrouwen met het syndroom van Lynch hebben een verhoogd risico op eierstokkanker. Bij het syndroom van Lynch (ook wel hereditair niet-polyposis colorectaal carcinoom of HNPCC genoemd) is er een afwijking in het MLH1-, MSH2-, MSH6- of PMS2-gen. Bijna alle vrouwen die drager zijn van een fout in een van deze genen en eierstokkanker krijgen, zijn ouder dan 40 jaar.

Lees hier meer over kanker en erfelijkheid.

Onderzoeken

Eierstokkanker verloopt vaak lang onopgemerkt omdat de ziekte in een vroeg stadium geen of weinig symptomen veroorzaakt. De volgende symptomen kunnen wijzen op eierstokkanker: pijn in de onderbuik of de rug, een opgezette (gezwollen of dikker wordende) buik, misselijkheid, verstopping, diarree of kortademigheid. Deze symptomen zijn niet specifiek voor kanker: er zijn ook andere ziekten met gelijkende symptomen. Indien dergelijke klachten langer dan een paar weken aanslepen, is het raadzaam een arts te raadplegen.

De huisarts zal u bij een of meer van bovenstaande klachten onderzoeken en indien nodig verwijzen naar een specialist. Wanneer er een vermoeden van eierstokkanker bestaat, voert de arts eerst een gericht lichamelijk onderzoek uit. Als dat eerste onderzoek verdachte afwijkingen aan het licht brengt, volgen meestal een vaginale echografie (onderzoek met geluidsgolven waarbij een apparaat dat geluidsgolven uitzendt in de vagina wordt ingebracht) en een bloedonderzoek. Meestal wordt bij het vermoeden van eierstokkanker ook een laparoscopie (kijkoperatie) uitgevoerd. Tijdens dat onderzoek bekijkt de arts de buikholte met een speciale kijkbuis, een laparoscoop. Tijdens een laparoscopie kan meteen ook een biopsie genomen worden (verwijdering van een stukje weefsel om te laten onderzoeken in het lab of het kankercellen bevat).

Als de diagnose eierstokkanker gesteld is, willen de artsen weten in welk stadium de ziekte zich bevindt, of de kanker is uitgezaaid en zo ja, naar welke lichaamsdelen. Dat helpt de artsen mee de behandeling te bepalen. Daarom worden er scans genomen. Bij een CT-scan of computertomografie worden er met röntgenstralen gedetailleerde doorsneden van het lichaam genomen. Met een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging) wordt een magnetisch veld opgewekt waarmee beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden. Bij een PET-scan (positron emission tomography) wordt een kleine hoeveelheid radioactieve vloeistof ingespoten om eventuele tumoren overal in het lichaam zichtbaar te maken op foto.

Andere onderzoeken die kunnen gebeuren om uitzaaiingen op te sporen en het stadium te bepalen, zijn een echografie van de lever, de nieren, de urineleiders en de blaas, een röntgenfoto van de longen, een laparotomie (buikoperatie) en een colonoscopie. Bij een laparotomie onderzoekt de arts via een snede in de buikwand het gezwel aan de eierstokken en beoordeelt hij of zij de uitgebreidheid van de ziekte. De arts kan tijdens deze operatie meteen overgaan tot de behandeling (zie chirurgie). Een colonoscopie is een gespecialiseerd onderzoek waarbij de arts met behulp van een flexibele ‘kijkbuis’ de binnenkant van de dikke darm onderzoekt op de aanwezigheid van kwaadaardige gezwellen.

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen. Dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. Voor eierstokkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers van I (beginstadium) tot en met IV (vergevorderd stadium). Bij stadia I en II zijn er geen uitzaaiingen. In stadium III zijn er uitzaaiingen naar de buikholte, in stadium IV zijn er uitzaaiingen via de bloedbaan naar andere organen, wat in eierstokkanker slechts bij een kleine minderheid voorkomt.

Behandelingen

De behandeling van eierstokkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines en idealiter ook de huisarts betrokken zijn. Dit team van artsen, elk vanuit zijn of haar eigen expertisedomein, houdt voor de keuze van de behandeling vooral rekening met de uitgebreidheid van de ziekte en de algemene conditie van de patiënte. De behandelend arts bespreekt het behandelingsvoorstel vervolgens met de patiënte. In overleg met de patiënte legt de behandelend arts de uiteindelijke behandeling vast.

De meest toegepaste behandelingen bij eierstokkanker zijn een operatie (chirurgie) en een behandeling met medicijnen (chemotherapie of doelgerichte therapie). De behandelend arts zal meestal een combinatie van beide behandelingen adviseren, afhankelijk van de aard, de locatie en de uitgebreidheid van de tumor, de algemene conditie en de leeftijd van de patiënte. Bestraling (radiotherapie) wordt bij eierstokkanker zelden toegepast.

Als de ziekte vroegtijdig ontdekt wordt, zal de specialist, afhankelijk van het type eierstokkanker, de locatie en de uitgebreidheid van de tumor, wellicht een curatieve behandeling voorstellen. Dat is een behandeling die gericht is op genezing.

Is de ziekte echter niet meer te genezen, dan is een therapie toch nog mogelijk. Het doel van deze behandeling is dan de ziekte zo ver mogelijk terug te dringen en zo lang mogelijk onder controle te houden om zo veel mogelijk de overleving te verlengen en de levenskwaliteit te verbeteren. Men noemt dit een palliatieve of niet-curatieve behandeling.

Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel in dat geval niet uw specialist uitvoerig vragen te stellen over de voor- en nadelen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Lotgenotengroepen

Forum

Lotgenoten gynaecologische kanker

Welkom in onze Vlaamse gynaecologische kanker lotgenoten groep:
https://www.facebook.com/groups/1645115965718559/
Als je je aanmeldt dan krijg je een pb.

Er zitten ook dames van Esperanza in
http://www.allesoverkanker.be/lotgenotengroepen/esperanza

Lotgenoten gynaecologische kanker

Vlaamse lotgenoten groep voor gynaecologische kanker:
Meld je gerust aan en dan krijg je een pb van Caroline en wordt je in de groep binnen gelaten, welkom!  Er zitten ook dames van Esperanza in deze groep.

https://www.facebook.com/groups/1645115965718559/



Esperanza is een vrijwilligersgroep,opgestart met de steun van UZLeuven,  organiseert bijeenkomst middagen voor dames met gyneacologische kanker in verschillende steden, ook zeker een aanrader!
Wat doen we?
Je kunt je verhaal kwijt, je krijgt steun, tips en info
Er worden regelmatig activiteiten georganiseerd: lezing,