Baarmoederkanker

Baarmoederkanker ontstaat doordat cellen in het baarmoederlichaam zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en een kwaadaardig gezwel vormen. Welke onderzoeken moet u ondergaan? Welke behandelingen zijn mogelijk? Hoe komt u in contact met lotgenoten? Waar vindt u steun?

Wat is baarmoederkanker?

1395 diagnoses baarmoederkanker
op 65.487 kankerdiagnoses in 2013
(België)

De baarmoeder heeft de vorm van een omgekeerde peer en bestaat voornamelijk uit twee delen: het baarmoederlichaam en de baarmoederhals. Het brede deel, het baarmoederlichaam, vormt het grootste deel van de baarmoeder. De wand van het baarmoederlichaam is opgebouwd uit twee lagen: een binnenste slijmvlieslaag en een buitenste spierlaag. Aan weerszijden van het baarmoederlichaam liggen de eierstokken met de eileiders. De eileiders vormen de verbinding tussen de baarmoeder en de eierstokken. Het baarmoederlichaam gaat over in de baarmoederhals, het onderste, smalle deel van de baarmoeder. Deze mondt uit in de vagina.

De vrouwelijke geslachtsorganen

Baarmoederhalskanker ontstaat meestal in het overgangsgebied tussen de baarmoederhals en de baarmoedermond, terwijl baarmoederlichaamkanker zich in de binnenste slijmvlieslaag van het baarmoederlichaam (het endometrium) ontwikkelt. Baarmoederlichaamkanker wordt meestal gewoon verkort tot baarmoederkanker of endometriumcarcinoom genoemd. Bij ongeveer 5% van de vrouwen met baarmoederlichaamkanker ontstaat de ziekte niet in de binnenste slijmvlieslaag maar in de spierwand van de baarmoeder. Dit wordt een uterussarcoom (uterus = baarmoeder) genoemd. Een sarcoom is een heel ander type kanker.

Hoewel baarmoederlichaamkanker en baarmoederhalskanker allebei in de baarmoeder ontstaan, hebben ze een heel verschillend ziekteverloop. Ook de behandeling van deze twee ziekten is verschillend. Deze tekst gaat alleen over baarmoederlichaamkanker, niet over baarmoederhalskanker en uterussarcoom.

De Stichting Kankerregister registreerde in 2012 in België 1442 nieuwe gevallen van baarmoederlichaamkanker. Kanker van het baarmoederlichaam is daarmee bij vrouwen de op drie na meest voorkomende kanker, na borst-, dikkedarm- en longkanker. De gemiddelde leeftijd voor patiënten met baarmoederlichaamkanker is 69 jaar, 95% komt voor na de leeftijd van 50 jaar.

Voorkomen

U kunt niet vermijden dat u mogelijk kanker krijgt, maar u kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen: gezond eten en bewegen, verstandig omgaan met de zon en niet roken. Ook andere mogelijke kankerverwekkende stoffen komen aan bod: asbest, fijn stof, hormoonverstorende stoffen ... Lees hier alles over kanker voorkomen.

Symptomen

Baarmoederkanker komt meestal voor na de menopauze of in de overgangsperiode. Toch ontwikkelt de ziekte zich in 10% van de gevallen voor de menopauze.

Het eerste symptoom is meestal ongewoon vaginaal bloedverlies. In 85% van de gevallen is bloedverlies na de menopauze de klacht waarmee mensen zich bij de dokter melden. Soms duiken ook problemen op bij het plassen of de stoelgang. Buikklachten komen bij baarmoederkanker zelden voor en zijn een symptoom van gevorderde ziekte. Ook vermagering en vermoeidheid kunnen een teken van baarmoederkanker zijn.

Onderzoeken

Wanneer er een vermoeden van baarmoederkanker bestaat, voert de arts eerst een gericht inwendig onderzoek uit. Als dat eerste onderzoek verdachte afwijkingen aan het licht brengt, volgt een vaginale echografie (onderzoek met geluidsgolven). Als de dikte van het baarmoederslijmvlies afwijkt, kan de arts besluiten wat weefsel weg te halen voor onderzoek. Bij een hysteroscopie wordt een buisvormig instrument waaraan een kijkertje (een scoop) is bevestigd, via de vagina in de baarmoeder gebracht. Daarmee is het mogelijk de wand van de baarmoeder te bekijken. De arts kan zo bepalen uit welke verdacht uitziende plek een stukje weefsel moet worden genomen aan de hand van een biopsie of een dilatatie en curettage (D&C). Bij een biopsie wordt met een klein instrument een stukje weefsel weggenomen. Bij een dilatatie en curettage wordt eerst met een instrument de baarmoedermond verwijd (dilatatie) en daarna met een zuigertje slijmvlies van de baarmoeder verwijderd (curettage). Na onderzoek van het weggenomen weefsel kan definitief vastgesteld worden of er sprake is van baarmoederkanker. 

Als de diagnose baarmoederkanker gesteld is, dienen nog andere onderzoeken te gebeuren om te zien of er mogelijk elders in het lichaam uitzaaiingen te zien zijn en om te weten in welk stadium de ziekte zich bevindt. Dat helpt de artsen immers mee de behandeling te bepalen. Zo kunnen onder andere een bloedonderzoek, radiografie van de longen, een echografie van de buik (lever, nier, urinewegen en lymfeklieren) volgen of worden er scans genomen. Bij een CT-scan of computertomografie worden er met röntgenstralen gedetailleerde doorsneden van het lichaam genomen. Met een MR-scan of MRI (magnetic resonance imaging) wordt een magnetisch veld opgewekt waarmee beelden van het inwendige van het lichaam gemaakt worden. Bij een PET-scan (positron emission tomography) wordt een kleine hoeveelheid radioactieve vloeistof ingespoten om eventuele tumoren overal in het lichaam zichtbaar te maken op foto.

Bij klachten van de blaas of darm kan de arts beslissen om met een camera in de endeldarm (rectoscopie) of in de blaas (cystoscopie) te gaan kijken.

Stadia

Aan de hand van de hierboven beschreven onderzoeken kan de arts het stadium van de ziekte vaststellen. Dat is de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. Voor baarmoederkanker onderscheiden we vier stadia. Ze worden aangeduid met Romeinse cijfers van I (beginstadium) tot en met IV (vergevorderd stadium).

  • Stadium I: de tumor is beperkt tot de baarmoeder, waarbij wordt gekeken of de tumor zich alleen in het slijmvlies bevindt of is doorgegroeid in de spierlaag van de baarmoeder.
  • Stadium II: de tumor is doorgegroeid tot in de baarmoederhals, maar niet buiten de baarmoeder.
  • Stadium III: er is tumoruitbreiding buiten de baarmoeder, maar binnen het kleine bekken. Dat wil zeggen: in de directe omgeving van de baarmoeder, bijvoorbeeld naar de eierstokken, de vagina of de lymfeklieren in de buik.
  • Stadium IV: de tumor is doorgegroeid buiten het kleine bekken of is doorgegroeid naar de blaas of de endeldarm en/of er zijn uitzaaiingen elders in de buikholte. Ook bij uitzaaiingen van baarmoederkanker in andere organen, bijvoorbeeld in de longen of de botten, spreekt men van stadium IV.

Behandelingen

De behandeling van baarmoederkanker wordt besproken en gepland in een overleg waarbij specialisten van verschillende disciplines betrokken zijn. Het type en de omvang van de behandeling hangen af van de uitgebreidheid van de ziekte en de algemene conditie en leeftijd van de patiënte.

Bij baarmoederkanker kunnen een operatie (chirurgie), bestraling (radiotherapie), een behandeling met medicijnen (chemotherapie) en hormoontherapie toegepast worden. De behandelend arts zal vaak een combinatie van deze verschillende methoden adviseren, afhankelijk van het stadium waarin de ziekte zich bevindt en de algemene conditie en leeftijd van de patiënt.

Soms zijn er verschillende behandelingen mogelijk. Aarzel in dat geval niet uw specialist uitvoerig vragen te stellen over de voor- en nadelen van de verschillende behandelingen. Bij twijfel kan ook een tweede mening van een andere specialist verhelderend en nuttig zijn.

Lotgenotengroepen

Forum

Save-the-date: Esperanza activiteit op zondag 8 mei - Wereld Eierstokkankerdag‏

Beste lotgenoten, familie en vrienden,

Naar aanleiding van Wereld Eierstokkankerdag op zondag 8 mei organiseert Esperanza samen met Vriendtjes tegen Kanker en Eenheid 440 van Gasthuisberg een wandeling in en rond Scherpenheuvel. Dit om geld in te zamelen voor onderzoek naar eierstokkanker en om de bewustwording rond deze ziekte te vergroten.

Meer details over de wandeling en het programma van 8 mei zullen we binnenkort met jullie kunnen delen.  We willen deze datum al bekend maken zodat de agenda's al ingevuld kunnen worden.

Voor lotgenotes die graag wat van muziek genieten, bij een drankje en een

Esperanza koffiemoment te Leuven op 08/03 - welkom!

Onze vaste afspraak komt er weer aan: een gezellig ontmoetingsmoment voor lotgenotes met/na gynaecologische kanker en hun naasten.

We herinneren je er nogmaals aan dat we vanaf nu samenkomen tussen 15u en 17u in de Nôtre Dame te Leuven. Kernleden van Esperanza zullen aanwezig voor een luisterend oor, een hart onder de riem te steken, informatie te geven,... of gewoon voor een ontspannende babbel.

Vul alvast je voorjaarsagenda in op elke 2e vrijdag van de maand (3 mei, 10 juni en 8 juli).
Waar: Notre Dame Quasimodo, Grote Markt 11, 3000 Leuven
Van 15u tot 17u

Welkom!
het Esperanzateam